Lakty'añ
Chol
Maya
Chol (Ch'ol, autonym Lakty'añ) ist eine cholanische Maya-Sprache aus Chiapas, Mexiko. Die Chol bewohnen die Hochlandtäler nördlich von Palenque, in der Nähe der berühmten archäologischen Stätte der klassischen Maya. Sprachwissenschaftlich ist Chol eine Maya-Sprache des cholanischen Zweigs, am engsten verwandt mit der ausgestorbenen klassischen Maya-Literatursprache, die während der Klassischen Periode (250-900 n. Chr.) in Palenque, Yaxchilán und Tikal eingemeißelt wurde. Moderne Chol-Sprecher haben somit eine besondere Verbindung zur hieroglyphischen Tradition der klassischen Maya. Die Chol-Gemeinschaft hat die Sprache trotz der Dominanz des Spanischen bewahrt, mit zweisprachiger Bildung durch das INALI seit den 1990er Jahren.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Chol
Wasser
jaʼ
/haʔ/
Feuer
kʼajk
/kʼahk/
Sonne
kʼiñ
/kʼiɲ/
Mond
uw
/uw/
Stern
ekʼ
/ʔekʼ/
Mutter
ñaʼ
/ɲaʔ/
Vater
tat
/tat/
Ich
joñoñ
/hoɲoɲ/
Du
jatyet
/hatʲet/
Name
kʼabaʼ
/kʼaɓaʔ/
Auge
wut
/wut/
Hand
kʼabʼ
/kʼaɓ/
Herz
pusʼikʼal
/pusʼikʼal/
Liebe
kʼuxbiñ
/kʼuʃbiɲ/
Baum
teʼ
/teʔ/
Haus
otyot
/otjot/
Hund
tsʼiʼ
/tsʼiʔ/
Katze
mis
/mis/
Essen
kʼux
/kʼuʃ/
Trinken
ucʼ
/utsʼ/
Eins
juñ
/huɲ/
Zwei
chaʼ
/tʃaʔ/
Hallo
kabʼ
/kaɓ/
Danke
wokox
/wokoʃ/
Gut
utsat
/utsat/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Mayan-Sprachen
| Bedeutung | Chol | Tabasco-Chontal | Tzeltal | Itzá-Maya | Klassisches Maya | Tojolabal | Yukatekisches Maya |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Feuer | kʼajk /kʼahk/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼajkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼahkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ |
| Sonne | kʼiñ /kʼiɲ/ | kʼin /kʼin/ | kʼajkʼal /kʼahkʼal/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼiin /kʼiːn/ |
| Mond | uw /uw/ | ä /æ/ | u /u/ | uj /uh/ | uh /uh/ | ixaw /iʃaw/ | uj /uh/ |
| Stern | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ek' /eːkʼ/ | kʼanal /kʼanal/ | eekʼ /eːkʼ/ |
| Mutter | ñaʼ /ɲaʔ/ | naʼ /naʔ/ | meʼ /meʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| Vater | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | yuum /juːm/ | tat /tat/ | taata /taːta/ |
| Ich | joñoñ /hoɲoɲ/ | noʼon /noʔon/ | joʼon /hoʔon/ | ten /ten/ | hiin /hiːn/ | keʼn /keʔn/ | teen /teːn/ |
| Du | jatyet /hatʲet/ | neʼet /neʔet/ | jaʼat /haʔat/ | tech /tetʃ/ | hat /hat/ | weʼn /weʔn/ | teech /teːtʃ/ |
| Name | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | biil /ɓiːl/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | k'aba' /kʼaˈɓaʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | kʼaabaʼ /kʼaːɓaʔ/ |
| Auge | wut /wut/ | wich /witʃ/ | sit /sit/ | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | satej /sateh/ | ich /itʃ/ |
| Hand | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼä /kʼæ/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ |
| Herz | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | pixan /piʃan/ | oʼtan /oʔtan/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | pixan /piʃan/ | altzil /altsil/ | puksiʼikʼal /puksiʔikʼal/ |
| Liebe | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | kʼanbey /kʼanbej/ | yakunti /jakunti/ | yaah /jaːh/ | skʼana /skʼana/ | yaakuntej /jaːkunteh/ |
| Baum | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Haus | otyot /otjot/ | otot /otot/ | na /na/ | nah /nah/ | otoch /otoːtʃ/ | naj /nah/ | naj /nah/ |
| Hund | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | peekʼ /peːkʼ/ |
| Katze | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | miis /miːs/ | mis /mis/ | miis /miːs/ |
| Essen | kʼux /kʼuʃ/ | weʼ /weʔ/ | weʼel /weʔel/ | jant /hant/ | weʼ /weʔ/ | waʼel /waʔel/ | jaant /haːnt/ |
| Trinken | ucʼ /utsʼ/ | ukʼe /ukʼe/ | uchʼel /utʃʼel/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼul /ukʼul/ |
| Eins | juñ /huɲ/ | un /un/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Zwei | chaʼ /tʃaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | cheb /tʃeb/ | kaʼ /kaʔ/ | cha' /tʃaʔ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kaʼ /kaʔ/ |
| Hallo | kabʼ /kaɓ/ | bin a bel /bin a bel/ | banti winik /banti winik/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | bix a beel /biʃ a beːl/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | baʼax ka waʼalik /baʔaʃ ka waʔalik/ |
| Danke | wokox /wokoʃ/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | wokol awal /wokol awal/ | dios bʼotik /dios botik/ | nibʼoolal /nibʼoːlal/ | yuj /juh/ | dios boʼotik /dios boʔotik/ |
| Gut | utsat /utsat/ | tsʼak /tsʼak/ | lek /lek/ | malobʼ /malob/ | utz /uts/ | lek /lek/ | maʼalob /maʔalob/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.