Yokot'an
Tabasco-Chontal
Maya
Das Tabasco-Chontal (Yokot'an, auch Yokot'an genannt, manchmal Chontal-Maya) ist eine cholanische Maya-Sprache der mexikanischen Golfküste im Bundesstaat Tabasco. Die Chontal-Maya sind direkte Nachfahren der Tiefland-Maya, die während der klassischen und postklassischen Periode den Putun-Handelskreis kontrollierten und Yucatán mit der Golfküste und dem mexikanischen Hochland verbanden. Das moderne Yokot'an ist der nächste lebende Verwandte des Chol (ctu); beide teilen die Abstammung aus dem cholanischen Zweig, der die glyphischen Inschriften des klassischen Maya hervorbrachte. Trotz starken Drucks durch das Spanische bewahren die Gemeinschaften in Nacajuca und Centla die Sprache zusammen mit traditionellen Praktiken, darunter dem zeremoniellen Kakaoanbau.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Tabasco-Chontal
Wasser
jaʼ
/haʔ/
Feuer
kʼakʼ
/kʼakʼ/
Sonne
kʼin
/kʼin/
Mond
ä
/æ/
Stern
ekʼ
/ʔekʼ/
Mutter
naʼ
/naʔ/
Vater
tat
/tat/
Ich
noʼon
/noʔon/
Du
neʼet
/neʔet/
Name
kʼabaʼ
/kʼaɓaʔ/
Auge
wich
/witʃ/
Hand
kʼä
/kʼæ/
Herz
pixan
/piʃan/
Liebe
kʼuxbe
/kʼuʃbe/
Baum
teʼ
/teʔ/
Haus
otot
/otot/
Hund
pekʼ
/pekʼ/
Katze
mis
/mis/
Essen
weʼ
/weʔ/
Trinken
ukʼe
/ukʼe/
Eins
un
/un/
Zwei
chaʼ
/tʃaʔ/
Hallo
bin a bel
/bin a bel/
Danke
dios boʼtik
/dios boʔtik/
Gut
tsʼak
/tsʼak/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Mayan-Sprachen
| Bedeutung | Tabasco-Chontal | Klassisches Maya | Itzá-Maya | Chol | Tzeltal | Yukatekisches Maya | Tojolabal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Feuer | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼahkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼajk /kʼahk/ | kʼajkʼ /kʼahkʼ/ | kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Sonne | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼiñ /kʼiɲ/ | kʼajkʼal /kʼahkʼal/ | kʼiin /kʼiːn/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ |
| Mond | ä /æ/ | uh /uh/ | uj /uh/ | uw /uw/ | u /u/ | uj /uh/ | ixaw /iʃaw/ |
| Stern | ekʼ /ʔekʼ/ | ek' /eːkʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | eekʼ /eːkʼ/ | kʼanal /kʼanal/ |
| Mutter | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | ñaʼ /ɲaʔ/ | meʼ /meʔ/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ |
| Vater | tat /tat/ | yuum /juːm/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | taata /taːta/ | tat /tat/ |
| Ich | noʼon /noʔon/ | hiin /hiːn/ | ten /ten/ | joñoñ /hoɲoɲ/ | joʼon /hoʔon/ | teen /teːn/ | keʼn /keʔn/ |
| Du | neʼet /neʔet/ | hat /hat/ | tech /tetʃ/ | jatyet /hatʲet/ | jaʼat /haʔat/ | teech /teːtʃ/ | weʼn /weʔn/ |
| Name | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | k'aba' /kʼaˈɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | biil /ɓiːl/ | kʼaabaʼ /kʼaːɓaʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ |
| Auge | wich /witʃ/ | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | wut /wut/ | sit /sit/ | ich /itʃ/ | satej /sateh/ |
| Hand | kʼä /kʼæ/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼab /kʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ |
| Herz | pixan /piʃan/ | pixan /piʃan/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | oʼtan /oʔtan/ | puksiʼikʼal /puksiʔikʼal/ | altzil /altsil/ |
| Liebe | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | yaah /jaːh/ | yakunti /jakunti/ | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | kʼanbey /kʼanbej/ | yaakuntej /jaːkunteh/ | skʼana /skʼana/ |
| Baum | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| Haus | otot /otot/ | otoch /otoːtʃ/ | nah /nah/ | otyot /otjot/ | na /na/ | naj /nah/ | naj /nah/ |
| Hund | pekʼ /pekʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ | pekʼ /pekʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | peekʼ /peːkʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Katze | mis /mis/ | miis /miːs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | miis /miːs/ | mis /mis/ |
| Essen | weʼ /weʔ/ | weʼ /weʔ/ | jant /hant/ | kʼux /kʼuʃ/ | weʼel /weʔel/ | jaant /haːnt/ | waʼel /waʔel/ |
| Trinken | ukʼe /ukʼe/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ucʼ /utsʼ/ | uchʼel /utʃʼel/ | ukʼul /ukʼul/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Eins | un /un/ | jun /hun/ | jun /hun/ | juñ /huɲ/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Zwei | chaʼ /tʃaʔ/ | cha' /tʃaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | cheb /tʃeb/ | kaʼ /kaʔ/ | chabʼ /tʃaɓ/ |
| Hallo | bin a bel /bin a bel/ | bix a beel /biʃ a beːl/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | kabʼ /kaɓ/ | banti winik /banti winik/ | baʼax ka waʼalik /baʔaʃ ka waʔalik/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ |
| Danke | dios boʼtik /dios boʔtik/ | nibʼoolal /nibʼoːlal/ | dios bʼotik /dios botik/ | wokox /wokoʃ/ | wokol awal /wokol awal/ | dios boʼotik /dios boʔotik/ | yuj /juh/ |
| Gut | tsʼak /tsʼak/ | utz /uts/ | malobʼ /malob/ | utsat /utsat/ | lek /lek/ | maʼalob /maʔalob/ | lek /lek/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.