Itzaj T'an
Itzá-Maya
Maya
Itzá-Maya (Eigenbezeichnung Itzaj T'an, auch Itza oder Itzá geschrieben) ist eine yukatekische Maya-Sprache des Petén in Guatemala — die letzte überlebende Sprache der historischen Itzá-Maya, jenes Volkes, das das Königreich Tayasal am Petén-Itzá-See gründete. Das Königreich Tayasal war bekanntlich der letzte unabhängige Maya-Staat, erst 1697 von den Spaniern erobert — mehr als 200 Jahre nachdem die übrige Maya-Welt gefallen war. Das Itzá-Königreich bewahrte durch die geografische Isolation im Petén-Dschungel eine präkolumbische politische Kontinuität von der postklassischen Maya-Ära bis in die Kolonialzeit. Heute verbleiben nur noch etwa 1.000 betagte Sprecher, vor allem im Dorf San José am Nordufer des Petén-Itzá-Sees; die jüngeren Generationen der Itzá-Maya sind zum Spanischen übergegangen. Sprachlich ist das Itzá eng mit dem Yukatekischen Maya (yua) verwandt, besitzt jedoch einen eigenständigen Wortschatz, der postklassische yukatekische Merkmale bewahrt, die im modernen yukatekischen Dialekt verloren gegangen sind.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Itzá-Maya
Wasser
jaʼ
/haʔ/
Feuer
kʼakʼ
/kʼakʼ/
Sonne
kʼin
/kʼin/
Mond
uj
/uh/
Stern
ekʼ
/ekʼ/
Mutter
naʼ
/naʔ/
Vater
tat
/tat/
Ich
ten
/ten/
Du
tech
/tetʃ/
Name
kʼabaʼ
/kʼaɓaʔ/
Auge
ich
/itʃ/
Hand
kʼab
/kʼab/
Herz
pukʼsikʼal
/pukʼsikʼal/
Liebe
yakunti
/jakunti/
Baum
cheʼ
/tʃeʔ/
Haus
nah
/nah/
Hund
pekʼ
/pekʼ/
Katze
mis
/mis/
Essen
jant
/hant/
Trinken
ukʼ
/ukʼ/
Eins
jun
/hun/
Zwei
kaʼ
/kaʔ/
Hallo
bʼix a tʼan
/biʃ a tʼan/
Danke
dios bʼotik
/dios botik/
Gut
malobʼ
/malob/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Mayan-Sprachen
| Bedeutung | Itzá-Maya | Yukatekisches Maya | Klassisches Maya | Tabasco-Chontal | Chol | Tojolabal | Uspantekisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Feuer | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ | kʼahkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼajk /kʼahk/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ |
| Sonne | kʼin /kʼin/ | kʼiin /kʼiːn/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼiñ /kʼiɲ/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | qʼiij /qʼiːh/ |
| Mond | uj /uh/ | uj /uh/ | uh /uh/ | ä /æ/ | uw /uw/ | ixaw /iʃaw/ | ikʼ /ikʼ/ |
| Stern | ekʼ /ekʼ/ | eekʼ /eːkʼ/ | ek' /eːkʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | kʼanal /kʼanal/ | ch'umil /tʃʼumil/ |
| Mutter | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | ñaʼ /ɲaʔ/ | nan /nan/ | nan /nan/ |
| Vater | tat /tat/ | taata /taːta/ | yuum /juːm/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Ich | ten /ten/ | teen /teːn/ | hiin /hiːn/ | noʼon /noʔon/ | joñoñ /hoɲoɲ/ | keʼn /keʔn/ | in /in/ |
| Du | tech /tetʃ/ | teech /teːtʃ/ | hat /hat/ | neʼet /neʔet/ | jatyet /hatʲet/ | weʼn /weʔn/ | at /at/ |
| Name | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼaabaʼ /kʼaːɓaʔ/ | k'aba' /kʼaˈɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | b'ii /ɓiː/ |
| Auge | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | wich /witʃ/ | wut /wut/ | satej /sateh/ | wach /watʃ/ |
| Hand | kʼab /kʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼab /kʼab/ | kʼä /kʼæ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ |
| Herz | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | puksiʼikʼal /puksiʔikʼal/ | pixan /piʃan/ | pixan /piʃan/ | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | altzil /altsil/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ |
| Liebe | yakunti /jakunti/ | yaakuntej /jaːkunteh/ | yaah /jaːh/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | skʼana /skʼana/ | lóqʼ /lóqʼ/ |
| Baum | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Haus | nah /nah/ | naj /nah/ | otoch /otoːtʃ/ | otot /otot/ | otyot /otjot/ | naj /nah/ | jaa /haː/ |
| Hund | pekʼ /pekʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ | pekʼ /pekʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Katze | mis /mis/ | miis /miːs/ | miis /miːs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Essen | jant /hant/ | jaant /haːnt/ | weʼ /weʔ/ | weʼ /weʔ/ | kʼux /kʼuʃ/ | waʼel /waʔel/ | waʼ /waʔ/ |
| Trinken | ukʼ /ukʼ/ | ukʼul /ukʼul/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼe /ukʼe/ | ucʼ /utsʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Eins | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | un /un/ | juñ /huɲ/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Zwei | kaʼ /kaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ | cha' /tʃaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | quiib' /kiːɓ/ |
| Hallo | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | baʼax ka waʼalik /baʔaʃ ka waʔalik/ | bix a beel /biʃ a beːl/ | bin a bel /bin a bel/ | kabʼ /kaɓ/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | saʼbʼal /saʔbal/ |
| Danke | dios bʼotik /dios botik/ | dios boʼotik /dios boʔotik/ | nibʼoolal /nibʼoːlal/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | wokox /wokoʃ/ | yuj /juh/ | maltyox /maltjoʃ/ |
| Gut | malobʼ /malob/ | maʼalob /maʔalob/ | utz /uts/ | tsʼak /tsʼak/ | utsat /utsat/ | lek /lek/ | utz /uts/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.