Awajún chichám
阿瓜魯納語
希瓦羅語支
阿瓜魯納語(Awajún chichám,「阿瓦洪語」)係最大嘅希瓦羅語族語言,由秘魯亞馬遜與安第斯山交錯生態區(ecotone)約 50,000-55,000 名阿瓦洪人所講。希瓦羅語族係一個細小而孤立嘅南美洲語族,包含 4-5 種密切相關嘅語言(舒阿爾語 jiv、阿丘阿爾語 acu、瓦姆比薩語、希維阿爾語、阿瓦洪語 agr),其原居地橫跨秘魯與厄瓜多爾邊界,位於馬拉尼翁河流域。阿瓦洪人喺族裔上同厄瓜多爾舒阿爾人有關連,但喺語言上有分別;彼此只係部分可以互通。阿瓦洪語保留咗希瓦羅語族嘅特徵:鼻化元音、焦點標記、量詞-名詞結構,以及一套詳盡嘅雨林民族生物學詞彙。2009 年嘅巴瓜屠殺令阿瓦洪人嘅土地權引起國際關注。
使用地區
阿瓜魯納語嘅31個核心詞
水
yumi
/jumi/
火
jii
/hiː/
日頭
etsá
/etsá/
月光
nántu
/nántu/
星
yaya
/jaja/
母親
dukú
/dukú/
父親
apá
/apá/
我
wi
/wi/
你
amé
/ame/
名
daaji
/daːhi/
眼
jíi
/híː/
手
uwéj
/uwéh/
心
anéntai
/anɛ́ntaj/
愛
amaja
/amaha/
樹
númi
/númi/
屋
jegámu
/heɡámu/
狗
yawá
/jawá/
貓
micha
/mitʃa/
食
yuwámu
/juwámu/
飲
úmag
/úmaɡ/
一
makichik
/makitʃik/
二
jimag
/himaɡ/
你好
pujámek
/puhámɛk/
多謝
see
/sɛː/
好
ímia
/ímia/
布穀鳥
ikáncham
/iˈkantʃam/
來源
單詞比較
同Jivaroan相關語言比較
| 意思 | 阿瓜魯納語 | 阿丘阿爾語 | 舒阿爾語 | 哈卡魯語 | 八重山語 | 科伊拉博羅森尼語 | 科伊拉奇尼語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | uma /uma/ | 水 /midzɨ/ | hari /hari/ | hari /hari/ |
| 火 | jii /hiː/ | ji /hi/ | ji /hi/ | nina /nina/ | 火 /pɨː/ | nuune /nuːne/ | nuune /nuːne/ |
| 日頭 | etsá /etsá/ | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | inti /inti/ | てぃだ /tida/ | wayna /wajna/ | wari /wari/ |
| 月光 | nántu /nántu/ | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | 月 /tsɨkɨ/ | handu /handu/ | handu /handu/ |
| 星 | yaya /jaja/ | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | wara /waɾa/ | ぷし /puɕi/ | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ |
| 母親 | dukú /dukú/ | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | mama /mama/ | あっぱ /appa/ | nya /ɲa/ | nya /ɲa/ |
| 父親 | apá /apá/ | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | awki /awki/ | あっちゃ /attʃa/ | baaba /baːba/ | baaba /baːba/ |
| 我 | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | naya /naja/ | ばぬ /banu/ | ay /aj/ | ay /aj/ |
| 你 | amé /ame/ | ame /ame/ | ame /ame/ | juma /huma/ | わー /waː/ | ni /ni/ | ni /ni/ |
| 名 | daaji /daːhi/ | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | suti /suti/ | なー /naː/ | maa /maː/ | maa /maː/ |
| 眼 | jíi /híː/ | jii /hiː/ | jii /hiː/ | nayra /najɾa/ | 目 /miː/ | mo /mo/ | mo /mo/ |
| 手 | uwéj /uwéh/ | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | ampara /ampaɾa/ | 手 /tiː/ | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ |
| 心 | anéntai /anɛ́ntaj/ | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | chuyma /tʃujma/ | 肝 /kɨmu/ | bine /bine/ | bine /bine/ |
| 愛 | amaja /amaha/ | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | munasiña /munasiɲa/ | 情き /nasaki/ | baŋa /baŋa/ | baŋa /baŋa/ |
| 樹 | númi /númi/ | numi /numi/ | numi /numi/ | qhura /qʰuɾa/ | 木 /kiː/ | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ |
| 屋 | jegámu /heɡámu/ | jea /hea/ | jea /hea/ | uta /uta/ | 家 /jaː/ | huu /huː/ | huu /huː/ |
| 狗 | yawá /jawá/ | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | anu /anu/ | 犬 /iɴ/ | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ |
| 貓 | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | phishi /pʰiʃi/ | 猫 /maja/ | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ |
| 食 | yuwámu /juwámu/ | yuata /juata/ | yuata /juata/ | mankaña /mankaɲa/ | 食い /ɸai/ | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ |
| 飲 | úmag /úmaɡ/ | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | umaña /umaɲa/ | 飲み /numi/ | hane /hane/ | hane /hane/ |
| 一 | makichik /makitʃik/ | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | maya /maja/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | afo /afo/ | afo /afo/ |
| 二 | jimag /himaɡ/ | jimiar /himiaɾ/ | jimiará /himiaɾa/ | paya /paja/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ |
| 你好 | pujámek /puhámɛk/ | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | kamishti /kamiʃti/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ |
| 多謝 | see /sɛː/ | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsahme/ | yuspaa /juspaː/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | barka /barka/ | barka /barka/ |
| 好 | ímia /ímia/ | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | shuma /ʃuma/ | カイシャーン /kaiʃaːɴ/ | boori /boːri/ | boori /boːri/ |
| 布穀鳥 | ikáncham /iˈkantʃam/ | — | — | — | — | — | — |
頁 1/4
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。