Awajún chichám
阿瓜魯納語
Jivaroan
Aguaruna (Awajún chichám, "Awajún speech") is the largest Jivaroan language, spoken by ~50,000-55,000 Awajún people in the Peruvian Amazon — Andes ecotone region. The Jivaroan family is a small isolated South American family of 4-5 closely related languages (Shuar jiv, Achuar acu, Huambisa, Shiwiar, Awajún agr) whose homeland straddles the Peru-Ecuador border in the Marañón River basin. Awajún speakers are ethnically related to but linguistically distinct from Ecuadorian Shuar; mutual intelligibility is partial. Awajún has retained Jivaroan family features: nasal vowels, focus markers, classifier-noun constructions, and an exhaustive ethnobiological lexicon for the rainforest. The 2009 Bagua massacre brought international attention to Awajún land rights.
使用地區
阿瓜魯納語嘅20個核心詞
水
yumi
/jumi/
火
úkam
/úkam/
日頭
etsá
/etsá/
月光
nántu
/nántu/
母親
dukú
/dukú/
父親
apá
/apá/
食
yuwámu
/juwámu/
飲
úmag
/úmaɡ/
愛
amaja
/amaha/
心
anéntai
/anɛ́ntaj/
樹
númi
/númi/
屋
jegámu
/heɡámu/
狗
yawá
/jawá/
貓
micha
/mitʃa/
手
uwéj
/uwéh/
眼
jíi
/híː/
你好
pujámek
/puhámɛk/
多謝
see
/sɛː/
一
makichik
/makitʃik/
好
ímia
/ímia/
來源
單詞比較
同Jivaroan相關語言比較
| 意思 | 阿瓜魯納語 | 阿丘阿爾語 | 舒阿爾語 | 哈卡魯語 | 拉科塔語 | 達科他語 | 貝沙語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | uma /uma/ | mní /mní/ | mní /mní/ | yam /jam/ |
| 火 | úkam /úkam/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | nina /nina/ | pȟéta /pˣéta/ | phéta /pʰéta/ | neʼaat /neʔaːt/ |
| 日頭 | etsá /etsá/ | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | ñiwi /ɲiwi/ | wí /wí/ | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | yint /jint/ |
| 月光 | nántu /nántu/ | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | tirig /tiɾiɡ/ |
| 母親 | dukú /dukú/ | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | mama /mama/ | iná /iná/ | iná /iná/ | indee /iːndeː/ |
| 父親 | apá /apá/ | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | awki /awki/ | até /até/ | até /até/ | baab /baːb/ |
| 食 | yuwámu /juwámu/ | yuata /juata/ | yuata /juata/ | mankaña /mankaɲa/ | yúta /júta/ | yúta /júta/ | tame /tame/ |
| 飲 | úmag /úmaɡ/ | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | umaña /umaɲa/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | gwaʼa /ɡʷaʕa/ |
| 愛 | amaja /amaha/ | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | munasiña /munasiɲa/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | kima /kima/ |
| 心 | anéntai /anɛ́ntaj/ | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | chuyma /tʃujma/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | ginʼa /ɡinʕa/ |
| 樹 | númi /númi/ | numi /numi/ | numi /numi/ | qhura /qʰuɾa/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | hindeb /hindeb/ |
| 屋 | jegámu /heɡámu/ | jea /dʒea/ | jea /dʒea/ | uta /uta/ | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | gaw /ɡaw/ |
| 狗 | yawá /jawá/ | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | anu /anu/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | yas /jas/ |
| 貓 | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | phishi /pʰiʃi/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | igmúŋ /iɡmúŋ/ | kabsoot /kabsoːt/ |
| 手 | uwéj /uwéh/ | uwej /uwedʒ/ | uwej /uwedʒ/ | amrra /amra/ | napé /napé/ | napé /napé/ | ay /aj/ |
| 眼 | jíi /híː/ | jii /dʒiː/ | jii /dʒiː/ | nayri /najɾi/ | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | liili /liːli/ |
| 你好 | pujámek /puhámɛk/ | pujamek /pudʒamek/ | pujamek /pudʒamek/ | kamishti /kamiʃti/ | háu /háu/ | háu /háu/ | salaam /salaːm/ |
| 多謝 | see /sɛː/ | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsadʒme/ | yuspaa /juspaː/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | pidámayaye /pidámajaje/ | baraʼoo /baɾaʕoː/ |
| 一 | makichik /makitʃik/ | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | maya /maja/ | waŋží /waŋʒí/ | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | gaal /ɡaːl/ |
| 好 | ímia /ímia/ | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | shuma /ʃuma/ | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | dabaab /dabaːb/ |
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。