ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ

錫伯語

Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe

語系Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe 使用者約3万人 地區Qapqal Xibe Autonomous County、新疆 羅馬字Möllendorff (Sibe convention) + IPA 讀音錫伯語(滿語嘅現存後裔)

錫伯語係以新疆維吾爾自治區察布查爾錫伯自治縣為中心、約 2.5–3 萬人使用嘅通古斯語,係 1764 年由滿洲西遷嘅錫伯八旗後人嘅語言。作為文言滿語嘅直接活生生後裔,詞彙基本完整傳承,但音韻已經有明顯變化:滿語 *ki, *ke, *gi, *ge 喺元音後顎化為 /tɕ, dʑ/(muke「水」→/mutɕə/,wargi「西」→/wartɕi/),元音由 6 個擴展到 8 個(加 /y/ /œ/),元音間嘅擦音變濁([s]→[z],[x]→[ɣ]/[ʁ])。動詞未完成式 -mbi 口語常縮做 -m。書寫仍用滿文加兩個字母,察布查爾仲有錫伯語小學教育同錫伯語報紙《察布查爾色爾金》——係仍有活躍代際傳承嘅極少數通古斯語之一。

使用地區

錫伯語嘅漢字讀音

漢字 意思 讀音 寫法 IPA
one ᠡᠮᡠemu /əmu/
two ᠵᡠᠸᡝjuwe /dʑuwə/
three ᡳᠯᠠᠨilan /ilan/
four ᡩᡠᡳᠨduin /duin/
five ᠰᡠᠨᠵᠠsunja /sundʑa/
six ᠨᡳᠩᡤᡠᠨninggun /niŋɢun/
seven ᠨᠠᡩᠠᠨnadan /nadan/
eight ᠵᠠᡴᡡᠨjakūn /dʑakɯn/
nine ᡠᠶᡠᠨuyun /ujun/
ten ᠵᡠᠸᠠᠨjuwan /dʑuwan/
sun ᡧᡠᠨšun /ɕun/
moon ᠪᡳᠶᠠbiya /bija/
mountain ᠠᠯᡳᠨalin /alin/
water ᠮᡠᡴᡝmuke /mutɕə/
fire ᡨᡠᠸᠠtuwa /tuwa/
tree ᠮᠣᠣmoo /mɔː/
soil ᠪᠣᡳᡥᠣᠨboihon /bɔiʁɔn/
sky ᠠᠪᡴᠠabka /apka/
ground ᠨᠠna /na/
sea ᠮᡝᡩᡝᡵᡳmederi /mədəri/
dragon ᠮᡠᡩᡠᡵᡳmuduri /muduri/
tiger ᡨᠠᡧᠠtasha /taɕa/
dog ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨindahūn /indaʁun/
horse ᠮᠣᡵᡳᠨmorin /mɔrin/
bird ᡤᠠᡧᠠgasha /ɢaɕa/
fish ᠨᡳᠮᠠᡥᠠnimaha /nimaʁa/
ox ᡳᡥᠠᠨihan /iʁan/
sheep ᡥᠣᠨᡳᠨhonin /χɔnin/
cat ᡴᡝᠰᡳᡴᡝkesike /kəsitɕə/
person ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠniyalma /ɲalma/
hand ᡤᠠᠯᠠgala /ɢala/
foot ᠪᡝᡨᡥᡝbethe /bətxə/
eye ᠶᠠᠰᠠyasa /jaza/
ear ᡧᠠᠨšan /ɕan/
mouth ᠠᠩᡤᠠangga /aŋɢa/
head ᡠᠵᡠuju /udʑu/
heart ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨniyaman /ɲaman/
blood ᠰᡝᠩᡤᡳsenggi /səŋɣi/
meat ᠶᠠᠯᡳyali /jali/
up ᡩᡝᠯᡝdele /dələ/
down ᡶᡝᠵᡳᠯᡝfejile /fədʑilə/
middle ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠdulimba /dulimba/
hit ᡤᠣᡳᠪᡠᠮᠪᡳgoibumbi /ɢɔibum/
center ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳdulimbai /dulimbai/
left ᡥᠠᡧᡡhashū /χaɕu/
right ᡳᠴᡳici /itɕi/
east ᡩᡝᡵᡤᡳdergi /dərɡi/
西 west ᠸᠠᡵᡤᡳwargi /warɡi/
south ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳjulergi /dʑulərɡi/
north ᠠᠮᠠᡵᡤᡳamargi /amarɡi/
go ᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳyabumbi /jawum/
row ᡶᠠᡳᡩᠠᠨfaidan /faidan/
come ᠵᡳᠮᠪᡳjimbi /dʑim/
leave ᡤᡝᠨᡝᠮᠪᡳgenembi /ɡənəm/
see ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳsabumbi /sabum/
hear ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳdonjimbi /dɔndʑim/
eat ᠵᡝᠮᠪᡳjembi /dʑəm/
drink ᠣᠮᡳᠮᠪᡳomimbi /ɔmim/
run ᠰᡠᠵᡠᠮᠪᡳsujumbi /sudʑum/
sit ᡨᡝᠮᠪᡳtembi /təm/
stand ᡳᠯᡳᠮᠪᡳilimbi /ilim/

來源

單詞比較

同Tungusic (Manchu-Nanai, Manchu — sister/dialect of Manchu)相關語言比較

意思 錫伯語滿洲語女真語那乃語烏德蓋語埃文基語埃文語
ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ muke /muke/ муэ /mue/ уй /uj/ мӯ /muː/ мӯ /muː/
ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ tuwa /tuwa/ това /tova/ тогбо /toɡbo/ того /toɡo/ тоог /toːɡ/
日頭 ᠰᡠᠨ /sun/ ᡧᡠᠨ /ʃun/ šun /ʃun/ сиун /siun/ даигаси /daiɡasi/ дылача /dɯlatɕa/ нөлтэн /nølten/
月光 ᠪᡳᠶᠠ /bija/ ᠪᡳᠶᠠ /bija/ biya /bija/ биа /bia/ биа /bia/ бега /beɡa/ бяг /bjaɡ/
ᡠᠰᡳᡥᠠ /usˈχa/ ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ usiha /usixa/ хосякта /xoˈsʲakta/ ваикта /ˈwaikta/ осикта /oˈsikta/ осикат /oˈsikat/
母親 ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ eme /eme/ энин /enin/ энэ /ene/ эни /eni/ эньэн /eɲen/
父親 ᠠᠮᠠ /ama/ ᠠᠮᠠ /ama/ ama /ama/ ама /ama/ амэ /amə/ амин /amin/ аман /aman/
ᠪᡳ /bi/ ᠪᡳ /bi/ bi /bi/ ми /mi/ би /bi/ би /bi/ би /bi/
1/4

漢字讀音比較

同Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe相關語言比較

漢字 錫伯語女真語滿洲語原始通古斯語契丹語原始蒙古語訓讀 (日本固有詞)
emu /əmu/ emu /emu/ emu /emu/ *əmun /*əmun/ om /əm/ *nigen /*niɡen/ hito /çito/
juwe /dʑuwə/ juwe /dʑuwe/ juwe /dʒuwə/ *dʒuər /*dʒuər/ jur /dʒur/ *qoyar /*qojar/ futa /ɸɯta/
ilan /ilan/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ *ilan /*ilan/ gur /ɡur/ *gurba(n) /*gurban/ mi /mi/
duin /duin/ duin /duin/ duin /duin/ *dügin /*dyɡin/ dur /dur/ *dörbe(n) /*dœrben/ yo /jo/
sunja /sundʑa/ sunja /sundʑa/ sunja /sundʒa/ *tuɲga /*tuɲɡa/ tau /tau/ *tabu(n) /*tabun/ itsu /itsɯ/
ninggun /niŋɢun/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɡun/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ nil /nil/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ mu /mɯ/
nadan /nadan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ *nadan /*nadan/ dalu /dalu/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nana /nana/
jakūn /dʑakɯn/ jakūn /dʑakɯn/ jakūn /dʒakʰuːn/ *dʒapkun /*dʒapkun/ naim /naim/ *nayima(n) /*najiman/ ya /ja/
uyun /ujun/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ *xəgün /*xəɡyn/ isen /isen/ *yersü(n) /*jersyn/ kokono /kokono/
juwan /dʑuwan/ juwan /dʑuwan/ juwan /dʒuwan/ *dʒuwan /*dʒuwan/ par /par/ *harba(n) /*harban/ /toː/
1/7

LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。