ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ

錫伯語

Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe

語系Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe 使用者約3万人 地區Qapqal Xibe Autonomous County, Xinjiang 羅馬字Möllendorff (Sibe convention) + IPA 讀音錫伯語(滿語嘅現存後裔)

錫伯語係以新疆維吾爾自治區察布查爾錫伯自治縣為中心、約 2.5–3 萬人使用嘅通古斯語,係 1764 年由滿洲西遷嘅錫伯八旗後人嘅語言。作為文言滿語嘅直接活生生後裔,詞彙基本完整傳承,但音韻已經有明顯變化:滿語 *ki, *ke, *gi, *ge 喺元音後顎化為 /tɕ, d͡ʑ/(muke「水」→/mutɕə/,wargi「西」→/wartɕi/),元音由 6 個擴展到 8 個(加 /y/ /œ/),元音間嘅擦音變濁([s]→[z],[x]→[ɣ]/[ʁ])。動詞未完成式 -mbi 口語常縮做 -m。書寫仍用滿文加兩個字母,察布查爾仲有錫伯語小學教育同錫伯語報紙《察布查爾色爾金》——係仍有活躍代際傳承嘅極少數通古斯語之一。

使用地區

錫伯語嘅漢字讀音

漢字 意思 讀音 寫法 IPA
one ᠡᠮᡠemu /əmu/
two ᠵᡠᠸᡝjuwe /d͡ʑuwə/
three ᡳᠯᠠᠨilan /ilan/
four ᡩᡠᡳᠨduin /duin/
five ᠰᡠᠨᠵᠠsunja /sund͡ʑa/
six ᠨᡳᠩᡤᡠᠨninggun /niŋɢun/
seven ᠨᠠᡩᠠᠨnadan /nadan/
eight ᠵᠠᡴᡡᠨjakūn /d͡ʑaqun/
nine ᡠᠶᡠᠨuyun /ujun/
ten ᠵᡠᠸᠠᠨjuwan /d͡ʑuwan/
sun ᡧᡠᠨšun /ɕun/
moon ᠪᡳᠶᠠbiya /bija/
mountain ᠠᠯᡳᠨalin /alin/
water ᠮᡠᡴᡝmuke /mutɕə/
fire ᡨᡠᠸᠠtuwa /tuwa/
tree ᠮᠣᠣmoo /mɔː/
soil ᠪᠣᡳᡥᠣᠨboihon /bɔiʁɔn/
sky ᠠᠪᡴᠠabka /apqa/
ground ᠨᠠna /na/
sea ᠮᡝᡩᡝᡵᡳmederi /mədəri/
dragon ᠮᡠᡩᡠᡵᡳmuduri /muduri/
tiger ᡨᠠᡧᠠtasha /taɕa/
dog ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨindahūn /indaʁun/
horse ᠮᠣᡵᡳᠨmorin /mɔrin/
bird ᡤᠠᡧᠠgasha /ɢaɕa/
fish ᠨᡳᠮᠠᡥᠠnimaha /nimaʁa/
ox ᡳᡥᠠᠨihan /iʁan/
sheep ᡥᠣᠨᡳᠨhonin /χɔnin/
cat ᡴᡝᠰᡳᡴᡝkesike /kəsitɕə/
person ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠniyalma /ɲalma/
hand ᡤᠠᠯᠠgala /ɢala/
foot ᠪᡝᡨᡥᡝbethe /bətxə/
eye ᠶᠠᠰᠠyasa /jaza/
ear ᡧᠠᠨšan /ɕan/
mouth ᠠᠩᡤᠠangga /aŋɢa/
head ᡠᠵᡠuju /ud͡ʑu/
heart ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨniyaman /ɲaman/
blood ᠰᡝᠩᡤᡳsenggi /səŋɣi/
meat ᠶᠠᠯᡳyali /jali/
up ᡩᡝᠯᡝdele /dələ/
down ᡶᡝᠵᡳᠯᡝfejile /fəd͡ʑilə/
middle ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠdulimba /dulimba/
hit ᡤᠣᡳᠪᡠᠮᠪᡳgoibumbi /ɢɔibum/
center ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳdulimbai /dulimbai/
left ᡥᠠᡧᡡhashū /χaɕu/
right ᡳᠴᡳici /it͡ɕi/
east ᡩᡝᡵᡤᡳdergi /dərɡi/
西 west ᠸᠠᡵᡤᡳwargi /warɡi/
south ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳjulergi /d͡ʑulərɡi/
north ᠠᠮᠠᡵᡤᡳamargi /amarɡi/
go ᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳyabumbi /jawum/
row ᡶᠠᡳᡩᠠᠨfaidan /faidan/
come ᠵᡳᠮᠪᡳjimbi /d͡ʑim/
leave ᡤᡝᠨᡝᠮᠪᡳgenembi /ɡənəm/
see ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳsabumbi /sabum/
hear ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳdonjimbi /dɔnd͡ʑim/
eat ᠵᡝᠮᠪᡳjembi /d͡ʑəm/
drink ᠣᠮᡳᠮᠪᡳomimbi /ɔmim/
run ᠰᡠᠵᡠᠮᠪᡳsujumbi /sud͡ʑum/
sit ᡨᡝᠮᠪᡳtembi /təm/
stand ᡳᠯᡳᠮᠪᡳilimbi /ilim/

來源

單詞比較

同Tungusic (Manchu-Nanai, Manchu — sister/dialect of Manchu)相關語言比較

意思 錫伯語滿洲語女真語那乃語烏德蓋語埃文語埃文基語
ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ muke /muke/ муэ /mue/ уй /uj/ му /mu/ му /mu/
ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ tuwa /tuwa/ това /tova/ тогбо /toɡbo/ тоог /toːɡ/ того /toɡo/
日頭 ᠰᡠᠨ /sun/ ᡧᡠᠨ /ʃun/ šun /ʃun/ сиун /siun/ даигаси /daiɡasi/ нөлтэн /nølten/ дылача /dɯlatɕa/
月光 ᠪᡳᠶᠠ /bija/ ᠪᡳᠶᠠ /bija/ biya /bija/ биа /bia/ биа /bia/ бяг /bjaɡ/ бега /beɡa/
母親 ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ eme /eme/ энин /enin/ энэ /ene/ эньэн /eɲen/ эни /eni/
父親 ᠠᠮᠠ /ama/ ᠠᠮᠠ /ama/ ama /ama/ ама /ama/ амэ /amə/ ама /ama/ ама /ama/
ᠵᡝᠮᠪᡞ /d͡ʒəmbi/ ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ jefu /dʒefu/ депу /depu/ джевэ /d͡ʒevə/ дьэб /dʒeb/ дептэ /depte/
ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ omi /omi/ омичи /omitʃi/ омимэ /omimə/ ум /um/ умӣ /umiː/
1/3

漢字讀音比較

同Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe相關語言比較

漢字 錫伯語滿洲語女真語原始通古斯語契丹語原始蒙古語訓讀 (日本固有詞)
emu /əmu/ emu /emu/ emu /emu/ *əmun /*əmun/ om /əm/ *nigen /*niɡen/ hito /çito/
juwe /d͡ʑuwə/ juwe /d͡ʒuwə/ juwe /dʑuwe/ *dʒuər /*d͡ʒuər/ jur /dʒur/ *qoyar /*qojar/ futa /ɸɯta/
ilan /ilan/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ *ilan /*ilan/ gur /ɡur/ *gurba(n) /*gurban/ mi /mi/
duin /duin/ duin /duin/ duin /duin/ *dügin /*dyɡin/ dur /dur/ *dörbe(n) /*dœrben/ yo /jo/
sunja /sund͡ʑa/ sunja /sund͡ʒa/ sunja /sundʑa/ *tuɲga /*tuɲɡa/ tau /tau/ *tabu(n) /*tabun/ itsu /it͡sɯ/
ninggun /niŋɢun/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɡun/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ nil /nil/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ mu /mɯ/
nadan /nadan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ *nadan /*nadan/ dalu /dalu/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nana /nana/
jakūn /d͡ʑaqun/ jakūn /d͡ʒakʰuːn/ jakūn /dʑakɯn/ *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ naim /naim/ *nayima(n) /*najiman/ ya /ja/
uyun /ujun/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ *xəgün /*xəɡyn/ isen /isen/ *yersü(n) /*jersyn/ kokono /kokono/
juwan /d͡ʑuwan/ juwan /d͡ʒuwan/ juwan /dʑuwan/ *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ par /par/ *harba(n) /*harban/ /toː/
1/7

LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。