Chiyao
Tiếng Yao
Ngữ hệ Đại Tây Dương–Congo (nhóm Bantu, Yao-Makonde)
Tiếng Yao (Chiyao, cũng viết Ciyawo) là một ngôn ngữ Bantu P21 trải qua biên giới ba nước Mozambique-Malawi-Tanzania, nằm ở mũi nam hồ Malawi. Người Yao là những nhân vật chính của giao thương đoàn lữ hành thế kỷ 19, kiểm soát các tuyến đường từ bờ biển Zanzibar đến hồ Malawi — một lý do khiến tiếng Yao lan rộng như một ngôn ngữ vùng. Người Yao chủ yếu theo đạo Hồi (khác với phần lớn các dân tộc Bantu xung quanh chủ yếu theo đạo Kitô hoặc tín ngưỡng bản địa). Lễ trưởng thành nữ Unyago là một thiết chế văn hóa cốt lõi.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Yao
Nước
mesi
/mesi/
Lửa
moto
/moto/
Mặt trời
lyuwa
/ʎuwa/
Mặt trăng
mwesi
/mwesi/
Sao
ndondwa
/ndondwa/
Mẹ
amao
/amaː/
Cha
atati
/atati/
Tôi
une
/une/
Bạn
mmwe
/mːwe/
Tên
lina
/lina/
Mắt
liso
/liso/
Tay
ngaila
/ŋɡaila/
Tim
mtima
/mtima/
Yêu
chikondi
/tʃikondi/
Cây
mtela
/mtela/
Nhà
nyumba
/ɲumba/
Chó
mbwa
/mbwa/
Mèo
paka
/paka/
Ăn
kulya
/kuʎa/
Uống
kumwa
/kumwa/
Một
mo
/mo/
Hai
iŵili
/iβili/
Xin chào
salama
/salama/
Cảm ơn
nakwete
/nakwete/
Tốt
chechete
/tʃetʃete/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Atlantic-Congo (Bantu, Yao-Makonde) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Yao | Tiếng Makonde | Tiếng Chewa | Tiếng Sena | Tiếng Sangu | Tiếng Nyamwezi | Tiếng Shambala |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | mesi /mesi/ | mashi /maʃi/ | madzi /madzi/ | madzi /madzi/ | ameenzi /ameːnzi/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ |
| Lửa | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Mặt trời | lyuwa /ʎuwa/ | lyuva /ʎuβa/ | dzuwa /dzuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | liluga /liluɡa/ | izuba /izuβa/ | zuwa /zuwa/ |
| Mặt trăng | mwesi /mwesi/ | mwedi /mwedi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | umwesi /umwesi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ |
| Sao | ndondwa /ndondwa/ | ntondwa /ntondwa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Mẹ | amao /amaː/ | mama /mama/ | amayi /amaji/ | mai /mai/ | mama /mama/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ |
| Cha | atati /atati/ | baba /baba/ | abambo /abambo/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Tôi | une /une/ | une /une/ | ine /ine/ | ine /ine/ | une /une/ | nene /ˈnene/ | niye /nije/ |
| Bạn | mmwe /mːwe/ | uve /uve/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | weye /weje/ |
| Tên | lina /lina/ | lina /lina/ | dzina /dzina/ | dzina /dzina/ | litawa /litawa/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ |
| Mắt | liso /liso/ | liso /liso/ | diso /diso/ | diso /diso/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | izo /izo/ |
| Tay | ngaila /ŋɡaila/ | nkono /nkono/ | dzanja /dzandʒa/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | ikobo /ikoβo/ | ukono /ukono/ |
| Tim | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ |
| Yêu | chikondi /tʃikondi/ | kupenda /kupenda/ | chikondi /tʃikondi/ | kufuna /kufuna/ | ulungu /uluŋɡu/ | butogwa /butoɡwa/ | kwenda /kwenda/ |
| Cây | mtela /mtela/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mtengo /mteŋɡo/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | mti /mti/ |
| Nhà | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ |
| Chó | mbwa /mbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ | galu /ɡalu/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| Mèo | paka /paka/ | paka /paka/ | mphaka /mpʰaka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Ăn | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ |
| Uống | kumwa /kumwa/ | kukumbila /kukumbila/ | kumwa /kumwa/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Một | mo /mo/ | nimo /nimo/ | chimodzi /tʃimodzi/ | posi /posi/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ |
| Hai | iŵili /iβili/ | vavili /vaʋili/ | awiri /awiri/ | piŵiri /piwiri/ | avili /aβili/ | ibili /iβili/ | mbili /mbili/ |
| Xin chào | salama /salama/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | moni /moni/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | mbasala /mbasala/ | mwadita /mwadita/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Cảm ơn | nakwete /nakwete/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | zikomo /zikomo/ | ndatenda /ndatenda/ | nashukulu /naʃukulu/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /asante/ |
| Tốt | chechete /tʃetʃete/ | shibwana /ʃibwana/ | chabwino /tʃabwino/ | nadidi /nadidi/ | kwifwa /kwifwa/ | lihi /lihi/ | hedi /hedi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.