Faka'uvea
Tiếng Wallis
Nam Đảo (Polynesia, Tonga)
Tiếng Wallis (Faka'uvea), được nói trên đảo Wallis ('Uvea) thuộc cộng đồng lãnh thổ Pháp Wallis và Futuna, là một ngôn ngữ Polynesia thuộc nhóm phụ Tongic, có quan hệ gần gũi nhất với tiếng Niuafo'ou và tiếng Tonga, mặc dù sự tiếp xúc mạnh mẽ với các láng giềng Samoa đã chồng thêm nhiều từ vựng mang phong cách Samoa. Nó bảo tồn hệ thống âm vị Polynesia điển hình chỉ gồm 5 nguyên âm và khoảng 12 phụ âm, bao gồm một âm tắc thanh hầu mang giá trị âm vị /ʔ/ (viết là ‘), và sử dụng trật tự từ VSO với cách đánh dấu cách ergative-absolutive thông qua giới từ. Dù chỉ có khoảng 10.000 người nói, nó vẫn là ngôn ngữ thường nhật của hòn đảo và có vị thế đồng chính thức bên cạnh tiếng Pháp.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Wallis
Nước
vai
/vai/
Lửa
afi
/aˈfi/
Mặt trời
laʻā
/laˈʔaː/
Mặt trăng
māhina
/maːˈhina/
Sao
fetuʻu
/fetuʔu/
Mẹ
faʻē
/faˈʔeː/
Cha
tāmai
/taːˈmai/
Tôi
au
/au/
Bạn
koe
/koe/
Tên
higoa
/hiŋoa/
Mắt
mata
/ˈmata/
Tay
nima
/ˈnima/
Tim
mafu
/ˈmafu/
Yêu
ʻofa
/ˈʔofa/
Cây
ʻakau
/ʔaˈkau/
Nhà
fale
/ˈfale/
Chó
kulī
/kuˈliː/
Mèo
pusi
/ˈpusi/
Ăn
kai
/kai/
Uống
inu
/ˈinu/
Một
tahi
/ˈtahi/
Hai
lua
/lua/
Xin chào
mālō te maʻuli
/maːloː te maˈʔuli/
Cảm ơn
mālō
/maːˈloː/
Tốt
lelei
/leˈlei/
Nguồn
- Rensch, Karl H. (1990) Tikisionalio Fakauvea-Fakafalani / Dictionnaire wallisien-français. Pacific Linguistics C-86.
- Mayer, Raymond (1976) Les transformations de la tradition narrative à l'île Wallis (Uvea). Publications de la Société des Océanistes 38.
- Moyse-Faurie, Claire (2016) Te lea faka'uvea — Le wallisien. Leuven: Peeters (LCB collection).
- Glottolog: East Uvean (Wallisian)
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Austronesian (Polynesian, Tongic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Wallis | Tiếng Futuna Đông | Tiếng Tonga | Tiếng Pukapuka | Tiếng Tokelau | Tiếng Tuvalu | Tiếng Niue |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Lửa | afi /aˈfi/ | afi /ˈafi/ | afi /afi/ | awi /ˈawi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Mặt trời | laʻā /laˈʔaː/ | la'ā /laˈʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | la /la/ | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Mặt trăng | māhina /maːˈhina/ | māsina /maːˈsina/ | māhina /maːhina/ | malama /maˈlama/ | malama /malama/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ |
| Sao | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | wetū /wetuː/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ |
| Mẹ | faʻē /faˈʔeː/ | tinana /tiˈnana/ | faʻē /faʔeː/ | mama /ˈmama/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ |
| Cha | tāmai /taːˈmai/ | tamana /taˈmana/ | tamai /tamai/ | matua /maˈtua/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ |
| Tôi | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| Bạn | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Tên | higoa /hiŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| Mắt | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tay | nima /ˈnima/ | lima /ˈlima/ | nima /nima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Tim | mafu /ˈmafu/ | mafu /ˈmafu/ | loto /loto/ | loto /ˈloto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| Yêu | ʻofa /ˈʔofa/ | alofa /aˈlofa/ | ʻofa /ʔofa/ | aloa /aˈloa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| Cây | ʻakau /ʔaˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ | ʻakau /ʔakau/ | lākau /laːˈkau/ | lakau /lakau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ |
| Nhà | fale /ˈfale/ | fale /ˈfale/ | fale /fale/ | wale /ˈwale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Chó | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ |
| Mèo | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /pusi/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Ăn | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Uống | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Một | tahi /ˈtahi/ | tasi /ˈtasi/ | taha /taha/ | tayi /ˈtaji/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ |
| Hai | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | ua /ua/ |
| Xin chào | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | mālō /maːˈloː/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | kia orana /kia oˈɾana/ | malo ni /malo ni/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| Cảm ơn | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːloː/ | meitaki /meiˈtaki/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ |
| Tốt | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ | lelei /lelei/ | lelei /leˈlei/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.