Te Reo Pukapuka
Tiếng Pukapuka
Nam Đảo (Polynesia, nhóm Samoa-Ngoại vi)
Tiếng Pukapuka (Te Reo Pukapuka), được khoảng 2.000 người nói trên đảo san hô vòng Pukapuka biệt lập ở phía bắc Quần đảo Cook và trên đảo Nassau lân cận, là một trong những ngôn ngữ Polynesia gây tranh cãi nhất về mặt phả hệ: theo truyền thống được xếp vào nhóm Samoic-Outlier nhưng lại thể hiện các đặc điểm Đông Polynesia và có thể có nền chất Tokelau, kết quả của các đợt di cư theo làn sóng trước thời kỳ tiếp xúc trên khắp trung tâm Thái Bình Dương. Nó có âm vị học Polynesia điển hình với độ dài nguyên âm âm vị tính và âm tắc thanh hầu, nhưng về mặt từ vựng lại khác biệt đủ nhiều so với tiếng Māori Quần đảo Cook (rar) đến mức hai ngôn ngữ này không thông hiểu lẫn nhau. Cộng đồng tuy nhỏ nhưng có sức sống về mặt ngôn ngữ, với công tác chính tả tích cực kể từ thập niên 1990.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Pukapuka
Nước
wai
/wai/
Lửa
awi
/ˈawi/
Mặt trời
la
/la/
Mặt trăng
malama
/maˈlama/
Sao
wetū
/wetuː/
Mẹ
mama
/ˈmama/
Cha
matua
/maˈtua/
Tôi
au
/au/
Bạn
koe
/koe/
Tên
ingoa
/iŋoa/
Mắt
mata
/ˈmata/
Tay
lima
/ˈlima/
Tim
loto
/ˈloto/
Yêu
aloa
/aˈloa/
Cây
lākau
/laːˈkau/
Nhà
wale
/ˈwale/
Chó
kulī
/kuˈliː/
Mèo
pusi
/ˈpusi/
Ăn
kai
/kai/
Uống
inu
/ˈinu/
Một
tayi
/ˈtaji/
Hai
lua
/lua/
Xin chào
kia orana
/kia oˈɾana/
Cảm ơn
meitaki
/meiˈtaki/
Tốt
lelei
/leˈlei/
Nguồn
- Salisbury, Mary C. (2002) A Grammar of Pukapukan. PhD thesis, University of Auckland.
- Beaglehole, Ernest & Pearl (1938) Ethnology of Pukapuka. Bernice P. Bishop Museum Bulletin 150.
- Teingoa Kaina et al. (1993) Pukapukan-English Dictionary. Pukapuka Dictionary Project.
- Glottolog: Pukapukan
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Austronesian (Polynesian, Samoic-Outlier) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Pukapuka | Tiếng Wallis | Tiếng Futuna Đông | Tiếng Tokelau | Tiếng Tuvalu | Tiếng Samoa | Tiếng Tonga |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Lửa | awi /ˈawi/ | afi /aˈfi/ | afi /ˈafi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Mặt trời | la /la/ | laʻā /laˈʔaː/ | la'ā /laˈʔaː/ | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ |
| Mặt trăng | malama /maˈlama/ | māhina /maːˈhina/ | māsina /maːˈsina/ | malama /malama/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ |
| Sao | wetū /wetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ |
| Mẹ | mama /ˈmama/ | faʻē /faˈʔeː/ | tinana /tiˈnana/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ | faʻē /faʔeː/ |
| Cha | matua /maˈtua/ | tāmai /taːˈmai/ | tamana /taˈmana/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ | tamai /tamai/ |
| Tôi | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | a'u /aʔu/ | au /au/ |
| Bạn | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /ˈkoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ |
| Tên | ingoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ |
| Mắt | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tay | lima /ˈlima/ | nima /ˈnima/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ |
| Tim | loto /ˈloto/ | mafu /ˈmafu/ | mafu /ˈmafu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ | loto /loto/ |
| Yêu | aloa /aˈloa/ | ʻofa /ˈʔofa/ | alofa /aˈlofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ |
| Cây | lākau /laːˈkau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ | la'akau /laʔaˈkau/ | lakau /lakau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ | ʻakau /ʔakau/ |
| Nhà | wale /ˈwale/ | fale /ˈfale/ | fale /ˈfale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Chó | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ |
| Mèo | pusi /ˈpusi/ | pusi /ˈpusi/ | pūsi /ˈpuːsi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Ăn | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ |
| Uống | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Một | tayi /ˈtaji/ | tahi /ˈtahi/ | tasi /ˈtasi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ |
| Hai | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ | ua /ua/ |
| Xin chào | kia orana /kia oˈɾana/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | mālō /maːˈloː/ | malo ni /malo ni/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ |
| Cảm ơn | meitaki /meiˈtaki/ | mālō /maːˈloː/ | mālō /maːˈloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ | mālō /maːloː/ |
| Tốt | lelei /leˈlei/ | lelei /leˈlei/ | mālie /maːˈlie/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.