Wallisertiitsch
Tiếng Walser
Indo-European (Germanic, West, High German, Alemannic, Highest Alemannic)
Tiếng Walser (Wallisertiitsch) là biến thể tiếng Đức Allemanic Tối Cao do các cuộc di cư Walser thời trung cổ mang từ vùng thượng Valais (Wallis) đến các khu định cư cao núi rải rác ở Thụy Sĩ, Ý, Áo và Liechtenstein. Người Walser (Walliser) bị các lãnh chúa phong kiến hấp dẫn vào các thung lũng Alpine cao trong thế kỷ 12-14 để khai khẩn đất mới. Các cộng đồng miền núi cô lập đã bảo tồn các đặc điểm cổ của Allemanic Tối Cao (/k/ đầu → /x/, giữ lại phụ âm cuối) và bản sắc văn hóa Walser đặc trưng. Được công nhận là dân tộc thiểu số ngôn ngữ ở Thung lũng Aosta của Ý, nơi các cộng đồng Walser (Gressoney, Issime, Macugnaga) là chính thức cùng tiếng Ý và Pháp.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Walser
Nước
Wasser
/vasːər/
Lửa
Für
/fyːr/
Mặt trời
Sunna
/sʊnːa/
Mặt trăng
Maa
/maː/
Mẹ
Müeter
/myə̯tər/
Cha
Atti
/atːi/
Ăn
ässe
/æsə/
Uống
trinke
/trɪŋkə/
Yêu
Liebi
/liə̯bi/
Tim
Hërz
/hɛrts/
Cây
Boum
/boʊm/
Nhà
Hus
/huːs/
Chó
Hund
/hʊnt/
Mèo
Chatz
/xats/
Tay
Hand
/hant/
Mắt
Oug
/oʊɡ/
Xin chào
Grüössi
/ɡryə̯sːi/
Cảm ơn
Vergelts Gott
/fɛrɡɛlts ɡɔt/
Một
eins
/æɪ̯ns/
Tốt
guet
/ɡuə̯t/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Indo-European (Germanic, West, High German, Alemannic, Highest Alemannic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Walser | Tiếng Đức Thụy Sĩ | Tiếng Đức Wallis | Tiếng Đông Franken | Tiếng Schwaben | Tiếng Kölsch | Tiếng Đức Cao địa Tân kỳ Sơ kỳ (thời Luther) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /ʋasːər/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /vasə/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /ˈvasːər/ |
| Lửa | Für /fyːr/ | Füür /fyːr/ | Fyyr /fyːr/ | Feier /faɪɐ/ | Feuer /foiɐ/ | Füer /fyːɐ/ | Fewr /foɪ̯r/ |
| Mặt trời | Sunna /sʊnːa/ | Sunne /sʊnə/ | Sunna /ˈsʊnːa/ | Sunn /sʊn/ | Sonne /sonə/ | Sonn /zɔn/ | Sonne /ˈzɔnə/ |
| Mặt trăng | Maa /maː/ | Mond /moːnd/ | Mánu /ˈmaːnʊ/ | Maa /maː/ | Mond /moːnd/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ |
| Mẹ | Müeter /myə̯tər/ | Mueter /muə̯tər/ | Mu̜eter /ˈmuə̯tər/ | Mudder /mʊdɐ/ | Mädder /mɛdɐ/ | Moder /moːdɐ/ | Mutter /ˈmʊtər/ |
| Cha | Atti /atːi/ | Vatter /fatər/ | Vattär /ˈfatːær/ | Vadder /fadɐ/ | Vadder /fadɐ/ | Vatter /fatɐ/ | Vater /ˈfaːtər/ |
| Ăn | ässe /æsə/ | ässe /æsə/ | ässu /ˈæsːʊ/ | esse /ɛsə/ | essa /ɛsə/ | esse /ɛsə/ | essen /ˈɛsːən/ |
| Uống | trinke /trɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ | trichu /ˈtrɪxʊ/ | trinke /trɪŋkə/ | drengga /dɾɛŋɡə/ | drinke /dʁɪŋkə/ | trincken /ˈtrɪŋkən/ |
| Yêu | Liebi /liə̯bi/ | Liebi /liə̯bi/ | Liebi /ˈliə̯bi/ | Liebe /liːbə/ | Liab /liə̯b/ | Leev /leːf/ | Liebe /ˈliːbə/ |
| Tim | Hërz /hɛrts/ | Härz /hærts/ | Härz /hærts/ | Herz /hɛrts/ | Herz /hɛɐts/ | Hätz /hɛts/ | Hertz /hɛrt͡s/ |
| Cây | Boum /boʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Boum /bɔʊ̯m/ | Bauma /baʊmaː/ | Baum /baum/ | Boum /baʊm/ | Bawm /baʊm/ |
| Nhà | Hus /huːs/ | Huus /huːs/ | Hus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Hous /haus/ | Huus /huːs/ | Hauß /haʊs/ |
| Chó | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnd/ | Hung /hʊŋk/ | Hund /hʊnt/ | Hond /hond/ | Hongk /hoŋk/ | Hund /hʊnt/ |
| Mèo | Chatz /xats/ | Chatz /xats/ | Chatza /ˈxatsa/ | Katz /kats/ | Katz /kats/ | Katz /kats/ | Katze /ˈkat͡sə/ |
| Tay | Hand /hant/ | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ | Handt /hant/ |
| Mắt | Oug /oʊɡ/ | Aug /aʊ̯ɡ/ | Oig /ɔɪ̯ɡ/ | Aach /aːx/ | Aug /aʊɡ/ | Auch /aʊx/ | Aug /aʊk/ |
| Xin chào | Grüössi /ɡryə̯sːi/ | Grüezi /ɡryə̯tsi/ | Tagwol /ˈtaɡʋol/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Grüß Gott /ɡryːs ɡɔt/ | Tach /tax/ | Gott zum Gruß /ɡɔt t͡sʊm ɡruːs/ |
| Cảm ơn | Vergelts Gott /fɛrɡɛlts ɡɔt/ | Merci /mɛrsi/ | Vergälts Gott /ferˈɡæltsɡot/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | Danggschee /daŋkʃeː/ | Dankeschön /daŋkəʃøːn/ | Danck /daŋk/ |
| Một | eins /æɪ̯ns/ | eis /æɪ̯s/ | eis /æɪ̯s/ | ans /ans/ | oine /ɔinə/ | ein /aɪn/ | eyn /aɪ̯n/ |
| Tốt | guet /ɡuə̯t/ | guet /ɡuə̯t/ | güet /ɡyə̯t/ | guad /ɡuə̯d/ | guad /ɡuə̯d/ | joot /joːt/ | gut /ɡuːt/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.