Tiếng Vai

Tiếng Vai (tiếng Vai: ꕙꔤ) là một ngôn ngữ thuộc nhóm Mande Tây (ngữ hệ Niger-Congo), được khoảng 104.000–120.000 người sử dụng tại Liberia và Sierra Leone. Ngôn ngữ này được viết bằng chữ âm tiết Vai, một trong những hệ chữ bản địa Tây Phi ra đời sớm nhất và thành công nhất trong số khoảng hai chục hệ chữ được sáng tạo vào thế kỷ 19 và 20 (bên cạnh các hệ chữ Bamum, Nʼko, Mende Kikakui và Bassa Vah); những hệ chữ châu Phi cổ hơn như Geʽez và Tifinagh xuất hiện trước đó và vẫn còn được dùng đến nay. Hệ chữ âm tiết này được Mɔmɔlu Duwalu Bukɛlɛ cùng các cộng sự tạo ra vào khoảng năm 1832–33 — theo lời kể là sau một giấc mơ — trong bối cảnh giao thương xuyên Đại Tây Dương diễn ra mạnh mẽ nhưng nằm ngoài ách cai trị thực dân châu Âu (Liberia vốn là một khu định cư của những người Mỹ gốc Phi được trả tự do, giành độc lập từ năm 1847). Nhiều học giả cho rằng nó ra đời theo cơ chế lan tỏa kích thích (stimulus diffusion) — ý niệm về chữ viết được khơi gợi qua việc tiếp xúc với chữ Latinh, chữ Ả Rập và có lẽ cả chữ Cherokee — mặc dù bản thân các ký hiệu của nó phần lớn là độc đáo. Người Vai cư trú tại vùng tiếp xúc Mande–Đại Tây Dương (Mande–Atlantic); hệ chữ này đã được mã hóa trong Unicode 5.1 (2008, U+A500–A63F).