Tiếng Domari

Tiếng Domari là ngôn ngữ Ấn-Arya của người Dom, các cộng đồng du cư rải rác từ Thổ Nhĩ Kỳ và Kavkaz qua vùng Levant tới Ai Cập và Iran; nó là họ hàng xa của tiếng Romani chứ không phải tổ tiên của tiếng này, hai nhóm đã rời Ấn Độ một cách riêng rẽ. Biến thể duy nhất được mô tả sâu là phương ngữ Jerusalem do Yaron Matras ghi chép trong thập niên 1990, nơi một lõi Ấn kế thừa (pani 'nước', xast 'tay', kuri 'nhà') tồn tại bên trong một ngữ pháp bão hòa tiếng Ả Rập Palestine — liên từ, giới từ, số từ trên năm và hầu hết trợ động từ tình thái đều được vay mượn nguyên khối. Danh từ giữ các đuôi cách Ấn trong khi động từ tự do nhận các dấu hiệu thể và tình thái gốc Ả Rập, khiến tiếng Domari trở thành một trong những hệ thống Ấn-Arya bị tái cấu trúc do tiếp xúc nặng nề nhất từng được ghi nhận. Nó không có chính tả chuẩn và, khi được viết ra, thì viết bằng phiên tự Latinh hoặc đôi khi bằng chữ Ả Rập hay chữ Hebrew; ở đây động từ được dẫn ở dạng gốc trần, dạng dùng trong bảng từ vựng của Matras. UNESCO xếp tiếng Domari vào loại nguy cấp nghiêm trọng: ở Jerusalem chưa tới 200 người còn nói nó, và phần lớn trong khoảng 1.200 thành viên của cộng đồng nay lớn lên nói tiếng Ả Rập.