Wichí Lhamtés

Tiếng Wichí

Ngữ hệ Mataco-Mataguaya

Ngữ hệNgữ hệ Mataco-Mataguaya Người nói~50–60K Chữ viếtLatin Quốc giaArgentina, Bolivia, Paraguay Ngôn ngữ chính thứcArgentina Mức độ sống còndễ bị tổn thương ISO 639-3mzh

Tiếng Wichí (trước đây gọi là Mataco; danh xưng tự gọi Wichí Lhamtés "lời nói Wichí") là ngôn ngữ chính của ngữ hệ Mataco-Mataguayan, được nói bởi khoảng 50.000–60.000 người Wichí trên khắp vùng Gran Chaco thuộc Argentina, Bolivia và Paraguay. Ngữ hệ Mataco-Mataguayan nhỏ và biệt lập trong ngôn ngữ học Nam Mỹ, với tiếng Wichí là thành viên lớn nhất, bên cạnh tiếng Nivaclé, Maká và Chorote. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Wichí có các đặc điểm điển hình của Mataco-Mataguayan: hợp dạng chủ cách-đối cách (nominative-accusative), các tiểu từ danh từ kiểu loại từ, và trật tự thành phần SVO với khuynh hướng đặt động từ ở cuối. Cộng đồng Wichí đã tích cực tham gia các phong trào đòi quyền của người bản địa ở Argentina từ thập niên 1990, với giáo dục song ngữ tại các tỉnh Salta và Formosa.

Nơi được sử dụng

31 từ cốt lõi trong Tiếng Wichí

Nước

inot

/inot/

Lửa

itoj

/itox/

Mặt trời

ifwala

/ifʷala/

Mặt trăng

hawu

/hawu/

Sao

katʼes

/katʼes/

Mẹ

ko

/ko/

Cha

lo

/lo/

Tôi

olham

/olam/

Bạn

am

/am/

Tên

lhey

/ɬej/

Mắt

titsej

/titsex/

Tay

kuwej

/kuwex/

Tim

kahayl

/kahajl/

Yêu

lhayanej

/ʎajanex/

Cây

halaj

/halax/

Nhà

wek

/wek/

Chó

asinaj

/asinax/

Mèo

mishi

/miʃi/

Ăn

lechek

/letʃek/

Uống

yim

/jim/

Một

ifwa

/ifʷa/

Hai

nitewk

/nitewk/

Xin chào

hayej

/hajex/

Cảm ơn

nehayij

/nehajix/

Tốt

is

/is/

Chim cu cu

hotsen'i

/hotsenˈʔi/

Nguồn

So sánh từ vựng

So sánh với các ngôn ngữ Mataco-Mataguayan liên quan

Nghĩa Tiếng WichíTiếng AchuarTiếng ShuarTiếng SoraTiếng Embera BắcTiếng Quechua AyacuchoTiếng Atikamekw
Nước inot /inot/ yumi /jumi/ yumi /jumi/ daŋa /daŋa/ do /do/ yaku /jaku/ nipi /nipi/
Lửa itoj /itox/ ji /hi/ ji /hi/ tin /tin/ tu /tu/ nina /nina/ ickoteo /iʃkoteo/
Mặt trời ifwala /ifʷala/ etsa /etsa/ etsa /etsa/ dag /dag/ hewa /hewa/ inti /inti/ pisim /pisim/
Mặt trăng hawu /hawu/ nantu /nantu/ nantu /nantu/ dian /dian/ ahuru /ahuɾu/ killa /kiʎa/ tipikaw pisim /tipikaw pisim/
Sao katʼes /katʼes/ yaa /jaː/ yaa /jaː/ tərɖaŋ /tərɖaŋ/ chidua /tʃidua/ quyllur /ˈqojʎur/ atcakos /atʃakos/
Mẹ ko /ko/ nukur /nukuɾ/ nukur /nukuɾ/ ayo /ajo/ papa /papa/ mama /mama/ okawi /okawi/
Cha lo /lo/ apar /apaɾ/ apar /apaɾ/ aba /aba/ apa /apa/ tayta /tajta/ ohi /ohi/
Tôi olham /olam/ wi /wi/ wi /wi/ ɲen /ɲɛn/ /mɨ/ ñuqa /ˈɲoqa/ nir /niɾ/
Trang 1/4

Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.