Achuar Chicham
Tiếng Achuar
Jivaroan
Achuar (Achuar Chicham, "Achuar speech"; also Achuar-Shiwiar) is a Jivaroan language spoken in the Marañón–Pastaza ecotone of the Peru-Ecuador border. The Achuar people are the second-largest Jivaroan group after the Aguaruna (agr), and have historically been seasonally interconnected with the Shuar (jiv) and Shiwiar through trade, marriage alliances, and warfare. Achuar achieved international attention through the Achuar Resistance against oil-company encroachment in the 2000s-2010s, with the Achuar Federation (FINAE/NAE) leading territorial sovereignty advocacy. Linguistically, Achuar shares Jivaroan family features with Aguaruna and Shuar: nasal vowels, focus markers, and an exhaustive ethnobiological lexicon for the Amazon ecosystem.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Achuar
Nước
yumi
/jumi/
Lửa
ji
/dʒi/
Mặt trời
etsa
/etsa/
Mặt trăng
nantu
/nantu/
Mẹ
nukur
/nukuɾ/
Cha
apar
/apaɾ/
Ăn
yuata
/juata/
Uống
umarta
/umaɾta/
Yêu
anentin
/anentin/
Tim
enentai
/enentai/
Cây
numi
/numi/
Nhà
jea
/dʒea/
Chó
yawa
/jawa/
Mèo
micha
/mitʃa/
Tay
uwej
/uwedʒ/
Mắt
jii
/dʒiː/
Xin chào
pujamek
/pudʒamek/
Cảm ơn
mai-tikut
/majtikut/
Một
kichik
/kitʃik/
Tốt
penker
/peŋkeɾ/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Jivaroan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Achuar | Tiếng Shuar | Tiếng Aguaruna | tiếng Tumbuka | tiếng Yupik Trung Alaska | Tiếng Kamba | Tiếng Shambala |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | maji /madʒi/ | meq /meq/ | kĩw'ũ /kiwu/ | mazi /mazi/ |
| Lửa | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | úkam /úkam/ | moto /moto/ | keneq /keneq/ | mwaki /mwaki/ | moto /moto/ |
| Mặt trời | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | zuwa /zuwa/ | akerta /akerta/ | syũa /sjua/ | zuwa /zuwa/ |
| Mặt trăng | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | mwezi /mwezi/ | iraluq /iraluq/ | mwei /mwei/ | mwezi /mwezi/ |
| Mẹ | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | amama /amama/ | aana /aːna/ | mwaitũ /mwaitu/ | mama /mama/ |
| Cha | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | adada /adada/ | ata /ata/ | asa /asa/ | baba /baba/ |
| Ăn | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | kurya /kuɾja/ | ner'uq /nerʔuq/ | kũya /kuja/ | kuya /kuja/ |
| Uống | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | kumwa /kumwa/ | mertuq /mertuq/ | kũnywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Yêu | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | amaja /amaha/ | kutemwa /kutemwa/ | kenka /kenka/ | wendo /wendo/ | kwenda /kwenda/ |
| Tim | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | mtima /mtima/ | irua /irua/ | ngoo /ŋɡoː/ | mwoyo /mwojo/ |
| Cây | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | khuni /kʰuni/ | napa /napa/ | mũtĩ /muti/ | mti /mti/ |
| Nhà | jea /dʒea/ | jea /dʒea/ | jegámu /heɡámu/ | nyumba /ɲumba/ | ena /ena/ | nyũmba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Chó | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | yawá /jawá/ | ncheŵe /ntʃewe/ | qimugta /qimuɣta/ | ngitĩ /ŋɡiti/ | mbwa /mbwa/ |
| Mèo | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | chona /tʃona/ | qassraaraq /qassraːraq/ | mbaka /mbaka/ | paka /paka/ |
| Tay | uwej /uwedʒ/ | uwej /uwedʒ/ | uwéj /uwéh/ | woko /woko/ | unirak /unirak/ | kw'oko /kwoko/ | ukono /ukono/ |
| Mắt | jii /dʒiː/ | jii /dʒiː/ | jíi /híː/ | jiso /dʒiso/ | ii /iː/ | ĩtho /iθo/ | izo /izo/ |
| Xin chào | pujamek /pudʒamek/ | pujamek /pudʒamek/ | pujámek /puhámɛk/ | monire /moniɾe/ | waqaa /waqaː/ | mwĩaĩle /mwiaile/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Cảm ơn | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsadʒme/ | see /sɛː/ | yewo /jewo/ | quyana /qujana/ | nĩ vinya /ni viɲa/ | asante /asante/ |
| Một | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | makichik /makitʃik/ | cimoza /tʃimoza/ | ataucik /atautʃik/ | ĩmwe /imwe/ | imo /imo/ |
| Tốt | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | cwemi /tʃwemi/ | assirtuq /asːirtuq/ | museo /museo/ | hedi /hedi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.