кърыцӀаз кьеланджи
Tiếng Kryts
Northeast Caucasian (Lezgic, Shahdagh)
Kryts (Kryz) is a Northeast Caucasian language of the Lezgic branch (Shahdagh subgroup, sister to Budukh), spoken by approximately 9,000 people in five villages of Quba Rayon in northeastern Azerbaijan (Khryz, Jek, Haput, Yergüj, Alik), with diaspora communities resettled on the Caspian lowland plains. It is typologically remarkable for its system of nine noun (gender) classes — among the largest of any Lezgic language and reflecting an archaic Proto-Lezgic state — combined with ergative-absolutive alignment, a rich set of locative cases, and class agreement triggered on the verb. Authier's (2009) Grammaire kryz, based on the Alik dialect, remains the standard reference. The language has no community orthography and is unwritten in everyday use; education is in Azerbaijani, and intergenerational transmission is weakening, with Ethnologue rating it 6b (Threatened).
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Kryts
Nước
xed
/xed/
Lửa
ts'a
/t͡sʼa/
Mặt trời
vïrïğ
/vɨrɨʁ/
Mặt trăng
vats
/vat͡s/
Mẹ
dada
/dada/
Cha
buba
/buba/
Ăn
ulkura
/ulˈkura/
Uống
hatsra
/hat͡sˈra/
Yêu
mukan
/muˈkan/
Tim
rikʼ
/rikʼ/
Cây
xer
/xer/
Nhà
xal
/xal/
Chó
xveqʼ
/χveqʼ/
Mèo
—
/—/
Tay
kul
/kul/
Mắt
ul
/ul/
Xin chào
—
/—/
Cảm ơn
—
/—/
Một
sa
/sa/
Tốt
yiğin
/jiˈʁin/
Nguồn
- Authier, Gilles (2009) Grammaire kryz (langue caucasique d'Azerbaïdjan, dialecte d'Alik). Peeters (Leuven), Société de Linguistique de Paris LXXXVI
- Saadiyev, Sh. M. (1972) "Kryzskij jazyk", in Jazyki narodov SSSR, vol. 4: Iberijsko-kavkazskie jazyki. Nauka, pp. 627-642
- Glottolog: Kryts
- Ethnologue: kry
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Northeast Caucasian (Lezgic, Shahdagh) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Kryts | Tiếng Budukh | Tiếng Albania Kavkaz | Tiếng Khinalug | Tiếng Rutul | tiếng Lezgi | tiếng Tabasaran |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | xed /xed/ | хьед /ħed/ | xe /xe/ | хьу /xu/ | хьед /ħed/ | яд /jad/ | штар /ʃtar/ |
| Lửa | ts'a /t͡sʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | ow /oʊ/ | чIаь /tʃʼæ/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ |
| Mặt trời | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ | beɣ /beɣ/ | ынкь /ɨnqʼ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ |
| Mặt trăng | vats /vat͡s/ | ваз /vaz/ | ḳac̣ḳac̣ /kʼat͡sʼkʼat͡sʼ/ | вацI /vatsʼ/ | ваз /waz/ | варз /varz/ | варз /varz/ |
| Mẹ | dada /dada/ | баб /bab/ | nana /nana/ | — /—/ | нин /nin/ | диде /dide/ | бай /baj/ |
| Cha | buba /buba/ | дада /dada/ | baba /baba/ | — /—/ | дид /did/ | буба /buba/ | дад /dad/ |
| Ăn | ulkura /ulˈkura/ | ухьун /uħun/ | ows- /us/ | кьанды /qʼandæ/ | ухьун /uħun/ | тӏуьн /tʼyn/ | ипӏуб /ipʼub/ |
| Uống | hatsra /hat͡sˈra/ | эджи /edʒi/ | owɣ- /uɣ/ | цуври /tsʰuvri/ | эджин /edʒin/ | хъун /qun/ | ужуб /uʒub/ |
| Yêu | mukan /muˈkan/ | — /—/ | besown /besun/ | — /—/ | — /—/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | ккунивал /kːunival/ |
| Tim | rikʼ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | ükʼ /ykʼ/ | унг /uŋ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ |
| Cây | xer /xer/ | тар /tar/ | xod /xod/ | виши /viʃæ/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ |
| Nhà | xal /xal/ | кӏул /kʼul/ | ḳoǰ /kʼod͡ʒ/ | цIва /tsʼwa/ | хал /χal/ | кӏвал /kʼval/ | хал /xal/ |
| Chó | xveqʼ /χveqʼ/ | хвар /χʷar/ | xa /xa/ | пхра /pχra/ | хыних /χɨniχ/ | кицӏ /kitsʼ/ | хю /xy/ |
| Mèo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | гету /ɡetu/ | кац /kats/ | кет /ket/ |
| Tay | kul /kul/ | кул /kul/ | kʼul /kʼul/ | кул /kʰul/ | хыл /χɨl/ | гъил /ʁil/ | хил /xil/ |
| Mắt | ul /ul/ | ул /ul/ | pʼul /pʼul/ | пил /pʰil/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ |
| Xin chào | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| Cảm ơn | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ |
| Một | sa /sa/ | са /sa/ | sa /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | сад /sad/ | саб /sab/ |
| Tốt | yiğin /jiˈʁin/ | — /—/ | kʼačʼal /kʼat͡ʃʼal/ | ксан /ksan/ | йишды /jiʃdɨ/ | хъсан /qsan/ | ужу /uʒu/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.