Kmhmu'
Tiếng Khơ Mú
Nam Á (Môn-Khmer, Khmu)
Tiếng Khmu (ISO 639-3: kjg), còn được viết là Kmhmu hoặc Kammu, là một ngôn ngữ Khmu thuộc ngữ hệ Nam Á, được khoảng 700.000 người sử dụng, chủ yếu ở bắc Lào và các vùng lân cận thuộc Việt Nam, Thái Lan và miền nam Trung Quốc. Ngôn ngữ này tạo thành một chuỗi phương ngữ rộng lớn mà không có một biến thể chuẩn duy nhất. Các phương ngữ phía đông bảo tồn sự đối lập giữa phụ âm đầu hữu thanh, vô thanh và bật hơi, trong khi nhiều phương ngữ phía tây đã thay thế đối lập hữu thanh cổ bằng thanh vực trong–hà hơi hoặc thanh điệu, khiến tiếng Khmu trở thành trường hợp quan trọng trong nghiên cứu sự hình thành thanh điệu. Tiếng Khmu có tính đơn lập cao, không có hình thái biến tố và có trật tự cơ bản SVO, trong khi phép phái sinh và cấu trúc chuỗi động từ vẫn có tính sản sinh. Ngôn ngữ được viết bằng các chính tả chữ Lào, Thái và Latinh, với cách dùng khác nhau tùy quốc gia và cộng đồng.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Khơ Mú
Nước
ɔm
/ʔɔm/
Lửa
ʔus
/ʔus/
Mặt trời
maŋ
/maŋ/
Mặt trăng
kee
/keː/
Sao
sənʔaang
/sənʔaːŋ/
Mẹ
mɔɔʔ
/mɔːʔ/
Cha
ʔaaʔ
/ʔaːʔ/
Tôi
oʔ
/ʔoʔ/
Bạn
meʔ
/meʔ/
Tên
hmɔh
/hmɔh/
Mắt
ŋtaa
/ŋtaː/
Tay
tii
/tiː/
Tim
kruɛŋ
/kruɛŋ/
Yêu
kɔɔh
/kɔːh/
Cây
cmuul
/tʃmuːl/
Nhà
kaaŋ
/kaːŋ/
Chó
cɔ
/tʃɔ/
Mèo
meeo
/meːo/
Ăn
caa
/tʃaː/
Uống
ɲɔɔp
/ɲɔːp/
Một
muei
/muei/
Hai
baar
/baːr/
Xin chào
lɔh
/lɔh/
Cảm ơn
ɔrkun
/ʔɔrkun/
Tốt
gee
/ɡeː/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Austroasiatic (Mon-Khmer, Khmuic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Khơ Mú | Ngôn ngữ Parauk Wa | Tiếng Mlabri | Tiếng Palaung Shwe | Tiếng Khmer Bắc | Tiếng Wa | Tiếng Bru Đông |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ɔm /ʔɔm/ | tʃɔː /tʃɔː/ | om /om/ | ʔoːm /ʔoːm/ | ទឹក /tək/ | rom /rɔm/ | daak /daːk/ |
| Lửa | ʔus /ʔus/ | miː /miː/ | ʔus /ʔus/ | ŋal /ŋal/ | ភ្លើង /pʰlɤːŋ/ | ngo /ŋo/ | oih /ʔoiʔ/ |
| Mặt trời | maŋ /maŋ/ | waː /waː/ | ŋay /ŋai/ | saŋi /saŋi/ | ថ្ងៃ /tŋai/ | cangaiʔ /tʃaŋaiʔ/ | mat plei /mat plei/ |
| Mặt trăng | kee /keː/ | lɔː /lɔː/ | thel /tʰel/ | kɨr /kɨr/ | ខែ /kʰae/ | khaiʔ /kʰaiʔ/ | kasai /kasai/ |
| Sao | sənʔaang /sənʔaːŋ/ | si-ngai /sŋaɪ/ | smaːŋ /smaːŋ/ | hərngɔ /hərŋɔ/ | ផ្កាយ /pkaːj/ | si-ngai /səŋaɪ/ | mansơ /mənsɤ/ |
| Mẹ | mɔɔʔ /mɔːʔ/ | maː /maː/ | mɛʔ /mɛʔ/ | mɛʔ /mɛʔ/ | ម៉ែ /maɛ/ | yaʔ /jaʔ/ | amey /amej/ |
| Cha | ʔaaʔ /ʔaːʔ/ | pʰaː /pʰaː/ | paʔ /paʔ/ | paʔ /paʔ/ | ប៉ា /paː/ | paiʔ /paiʔ/ | amung /amuŋ/ |
| Tôi | oʔ /ʔoʔ/ | ê /ʔɤʔ/ | oh /ʔoh/ | ʔɔ /ʔɔ/ | អញ /ʔaɲ/ | ex /ʔɤ/ | cứq /kɯʔ/ |
| Bạn | meʔ /meʔ/ | mêh /mɤʔ/ | meh /meh/ | miʔ /miʔ/ | ឯង /ʔaeŋ/ | maix /maɯ/ | mới /mɤːj/ |
| Tên | hmɔh /hmɔh/ | yaom /jɔm/ | cmɔh /cmɔːh/ | yum /jum/ | ឈ្មោះ /cmɔh/ | yum /jɔm/ | ramoh /rəmɔːh/ |
| Mắt | ŋtaa /ŋtaː/ | miːn /miːn/ | mɔt /mɔt/ | ŋai /ŋai/ | ភ្នែក /pʰnɛːk/ | ngai /ŋai/ | mat /mat/ |
| Tay | tii /tiː/ | miːk /miːk/ | tiʔ /tiʔ/ | tiː /tiː/ | ដៃ /daj/ | tai /tai/ | ati /ati/ |
| Tim | kruɛŋ /kruɛŋ/ | sɛɛ /sɛɛ/ | kɛm /kɛm/ | rɔŋ /rɔŋ/ | ចិត្ត /tɕit/ | nuim /nuim/ | plong /ploŋ/ |
| Yêu | kɔɔh /kɔːh/ | rəŋ /rəŋ/ | kraʔ /kraʔ/ | ʔiŋ /ʔiŋ/ | ស្រឡាញ់ /sralaɲ/ | hak /hak/ | hong /hoŋ/ |
| Cây | cmuul /tʃmuːl/ | tʰɔː /tʰɔː/ | tɔn /tɔn/ | siʔ /siʔ/ | ដើមឈើ /daəm tʃʰəː/ | maiʔ /maiʔ/ | aleng /aleŋ/ |
| Nhà | kaaŋ /kaːŋ/ | miː /miː/ | tu /tu/ | ɲɛh /ɲɛh/ | ផ្ទះ /ptʰeah/ | nyiex /ɲiɛʔ/ | dung /duŋ/ |
| Chó | cɔ /tʃɔ/ | kʰɔː /kʰɔː/ | cɛn /tɕɛn/ | so /so/ | ឆ្កែ /tʃʰkae/ | so /so/ | acho /atʃo/ |
| Mèo | meeo /meːo/ | mɛː /mɛː/ | meo /meo/ | mioʔ /mioʔ/ | ឆ្មា /tʃʰmaː/ | meo /meo/ | miew /mieu/ |
| Ăn | caa /tʃaː/ | sɛː /sɛː/ | ʔiʔ /ʔiʔ/ | cha /tʃa/ | ស៊ី /siː/ | cha /tʃa/ | cha /tʃa/ |
| Uống | ɲɔɔp /ɲɔːp/ | pə /pə/ | ʔaa /ʔaː/ | ʔoːk /ʔoːk/ | ផឹក /pʰək/ | ɔk /ɔk/ | ngoot /ŋoːt/ |
| Một | muei /muei/ | tʃit /tʃit/ | mɔy /mɔi/ | mu /mu/ | មួយ /muːj/ | ti /ti/ | muoi /muoi/ |
| Hai | baar /baːr/ | rao /ra̤ɯ/ | bɛr /bɛːr/ | ar /ʔar/ | ពីរ /piː/ | ra /raɯ/ | bar /ɓaːr/ |
| Xin chào | lɔh /lɔh/ | sawʔdiː /sawʔdiː/ | hahɔ /haho/ | vaː piə /vaː piə/ | សួស្តី /suːəsdəj/ | sao /sao/ | te /te/ |
| Cảm ơn | ɔrkun /ʔɔrkun/ | tʰɔk /tʰɔk/ | knɔŋ /knoŋ/ | kun cɔm /kun tʃɔm/ | អរគុណ /ʔɔːkun/ | ban prix /ban priʔ/ | kuhng /kuhŋ/ |
| Tốt | gee /ɡeː/ | jɔː /jɔː/ | laʔ /laʔ/ | ʔɔm /ʔɔm/ | ល្អ /lʔɑː/ | dim /dim/ | huom /huom/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.