аорсилъи мец
Tiếng Khvarshi
Caucasus Đông Bắc (nhánh Tsezic, nhánh Tsez Tây)
Tiếng Khvarshi (Khwarshi) là một ngôn ngữ Tsezic (Đông Bắc Kavkaz) với khoảng 1.700–8.500 người nói tại năm ngôi làng thuộc huyện Tsumadinsky ở tây Dagestan, cùng các cộng đồng hải ngoại ở vùng đất thấp Dagestan. Nó có năm phương ngữ phân kỳ mạnh (Khvarshi đích thực, Inkhokwari, Kwantlada, Santlada, Khwayni), bốn giống và một hệ thống cách ngữ pháp ergative-absolutive; tiếng Avar đóng vai trò ngôn ngữ bao trùm viết/văn học. Tư liệu ngữ pháp gần đây được cung cấp bởi Zaira Khalilova (2009).
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Khvarshi
Nước
лъа
/ɬa/
Lửa
цIа
/tsʼa/
Mặt trời
бухъ
/buqχ/
Mặt trăng
буца
/butsa/
Sao
цӀирис
/tsʼiris/
Mẹ
ишу
/iʃu/
Cha
обу
/obu/
Tôi
до
/do/
Bạn
мо
/mo/
Tên
цӀери
/tsʼeri/
Mắt
эзал
/ezal/
Tay
лекьа
/leʟ̌a/
Tim
локIва
/lokʼʷa/
Yêu
гокъа
/ɡoqʼa/
Cây
гъван
/ʁʷan/
Nhà
агъ
/aq/
Chó
гъве
/ʁʷe/
Mèo
—
/—/
Ăn
лацIа
/latsʼa/
Uống
цIода
/tsʼoda/
Một
гьас
/has/
Hai
къӀано
/qˤʼano/
Xin chào
—
/—/
Cảm ơn
—
/—/
Tốt
логу
/loɡu/
Chim cu cu
куку
/kuku/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ NE Caucasian (Tsezic, West Tsezic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Khvarshi | Tiếng Hunzib | Tiếng Tsez | Tiếng Andi | Tiếng Kryts | Tiếng Khinalug | Tiếng Avar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | лъа /ɬa/ | лъи /ɬiː/ | лъи /ɬi/ | лъен /ɬen/ | xed /xed/ | хьу /xu/ | лъим /ɬim/ |
| Lửa | цIа /tsʼa/ | цIə /tsʼə/ | цӏи /tsʼi/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | чIаь /tʃʼæ/ | цӏа /tsʼa/ |
| Mặt trời | бухъ /buqχ/ | бохъ /boqχ/ | буцӏ /butsʼ/ | миллӏи /milːi/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | ынкь /ɨnqʼ/ | бакъ /baqʼ/ |
| Mặt trăng | буца /butsa/ | боцо /botso/ | бутӏтӏи /butʼːi/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | vats /vats/ | вацI /vatsʼ/ | моцӏ /motsʼ/ |
| Sao | цӀирис /tsʼiris/ | цӀирис /tsʼiris/ | цӀуни /tsʼuni/ | цӀцӀа /tsʼːa/ | xed /xed/ | хьар /χar/ | цӀва /tsʼʷa/ |
| Mẹ | ишу /iʃu/ | — /—/ | эни /eni/ | ила /ila/ | dada /dada/ | — /—/ | эбел /ebel/ |
| Cha | обу /obu/ | абу /abu/ | обу /obu/ | има /ima/ | buba /buba/ | — /—/ | эмен /emen/ |
| Tôi | до /do/ | дə /də/ | ди /di/ | ден /dẽ/ | zin /zin/ | зы /zɨ/ | дун /dun/ |
| Bạn | мо /mo/ | мə /mə/ | ми /mi/ | мин /min/ | vun /vun/ | вы /vɨ/ | мун /mun/ |
| Tên | цӀери /tsʼeri/ | цӀе /tsʼe/ | цӀе /tsʼe/ | цӀер /tsʼeːr/ | tʼʷar /tʼʷar/ | цӀе /tsʼe/ | цӀар /tsʼar/ |
| Mắt | эзал /ezal/ | гьаре /hare/ | оьзи /øzi/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ | ul /ul/ | пил /pʰil/ | бер /ber/ |
| Tay | лекьа /leʟ̌a/ | коро /koro/ | рекь /reqʼ/ | рекьа /rekʼa/ | kul /kul/ | кул /kʰul/ | квер /kʷer/ |
| Tim | локIва /lokʼʷa/ | ракIу /rakʼu/ | ракӏ /rakʼ/ | рокӏо /rokʼo/ | rikʼ /rikʼ/ | унг /uŋ/ | ракӏ /rakʼ/ |
| Yêu | гокъа /ɡoqʼa/ | — /—/ | уйла /ujla/ | — /—/ | mukan /muˈkan/ | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ |
| Cây | гъван /ʁʷan/ | хонхе /χõχe/ | ачӏи /atʃʼi/ | рикьва /riqʷːa/ | xer /xer/ | виши /viʃæ/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ |
| Nhà | агъ /aq/ | — /—/ | ма /ma/ | хъоро /qʼoro/ | xal /xal/ | цIва /tsʼwa/ | рукъ /ruq/ |
| Chó | гъве /ʁʷe/ | вə /wə/ | жек /ʒek/ | хвай /χʷaj/ | xveqʼ /χveqʼ/ | пхра /pχra/ | гьой /hoj/ |
| Mèo | — /—/ | — /—/ | кету /ketu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | кету /ketu/ |
| Ăn | лацIа /latsʼa/ | мухъа /muqχa/ | ишер /iʃer/ | икъвин /iqʷːin/ | ulkura /ulˈkura/ | кьанды /qʼandæ/ | кваназе /kʷanaze/ |
| Uống | цIода /tsʼoda/ | хулIа /χuɬa/ | жекер /ʒeker/ | игьин /iɣin/ | hatsra /hatsˈra/ | цуври /tsʰuvri/ | гьекӏезе /hekʼeze/ |
| Một | гьас /has/ | гьəнс /həns/ | сис /sis/ | цеб /tseb/ | sa /sa/ | са /sa/ | цо /tso/ |
| Hai | къӀано /qˤʼano/ | къӀоно /qˤʼono/ | къӀано /qˤʼaːno/ | чӀеди /tʃʼedi/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьуь /kʲʼy/ | кӀиго /kʼiɡo/ |
| Xin chào | — /—/ | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ворчӏами /voɾtʃʼami/ |
| Cảm ơn | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | баркала /baɾkala/ |
| Tốt | логу /loɡu/ | кIотIу /kʼotʼu/ | игу /iɡu/ | — /—/ | yiğin /jiˈʁin/ | ксан /ksan/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ |
| Chim cu cu | куку /kuku/ | кӀукӀутӀо /kʼukʼutʼo/ | куку /kuku/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гугу /ɡuɡu/ | кокку /kːokːu/ | гагу /ɡaɡu/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.