Dëne Sųłıné
Tiếng Chipewyan
Na-Dené
Chipewyan (autonymously Dëne Sųłıné, "people of the willow flats") is a Northern Athabaskan language of the Na-Dene family, spoken by around 12,000 people across northern Saskatchewan, the Northwest Territories, northern Alberta, and northern Manitoba in Canada. The Chipewyan are the easternmost of the major Northern Athabaskan peoples, having traditionally inhabited the boreal forest-tundra transition zone of subarctic Canada. Linguistically, Chipewyan is famous for its complex tone system, ejective consonants, and the elaborate verbal morphology characteristic of all Athabaskan languages — a single Chipewyan verb can encode information about subject, object, mode, aspect, voice, classifier, theme, and direction in a single word. The Athabaskan family stretches from Chipewyan in the boreal Canadian Subarctic to Navajo (nv) and the Apachean languages of the US Southwest, suggesting Athabaskan migration from the north to the south of North America during the past 1,000-2,000 years.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Chipewyan
Nước
tu
/tu/
Lửa
kʼón
/kʼón/
Mặt trời
sa
/sa/
Mặt trăng
hadelyi
/haðeli/
Mẹ
ená
/ena/
Cha
etá
/eta/
Ăn
ɂıłtsu
/ʔiɬtsu/
Uống
ɂıdla
/ʔidla/
Yêu
hı́́la
/hila/
Tim
eθey
/eθej/
Cây
tθʼen
/tθʼen/
Nhà
kǫ́é
/kɔ̃e/
Chó
łı́
/ɬi/
Mèo
nábaye
/nabaje/
Tay
ela
/ela/
Mắt
índa
/inda/
Xin chào
edlanetʼè
/eðlanetʼe/
Cảm ơn
mahsi cho
/mahsi tʃo/
Một
ɂıłąɣe
/ʔiɬɔ̃ɣe/
Tốt
nezų
/nezũ/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Na-Dené liên quan
| Nghĩa | Tiếng Chipewyan | tiếng Carrier | Tiếng Koyukon | tiếng Apache Tây | Tiếng Mongghul | tiếng Hadza | tiếng Saho |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | tu /tu/ | tu /tu/ | too /toː/ | tu /tu/ | usu /usu/ | ʼati /ʔati/ | lee /leː/ |
| Lửa | kʼón /kʼón/ | kwen /kʷen/ | konh /konh/ | kǫʼ /kṍʔ/ | ghal /ʁal/ | ʼimi /ʔimi/ | gira /ɡira/ |
| Mặt trời | sa /sa/ | sa /sa/ | so /so/ | shándaʼá /ʃándaːʔá/ | nara /nara/ | ʼisha /ʔiʃa/ | ayro /ajɾo/ |
| Mặt trăng | hadelyi /haðeli/ | sa-tlhaeh /sa tɬaeh/ | oolts'enh /ooltsʼenh/ | tłʼéʼsanaaʼái /tɬʔeʔsanaːʔai/ | sara /sara/ | heto /heto/ | alsa /alsa/ |
| Mẹ | ená /ena/ | oo /oː/ | enaa /enaː/ | shimá /ʃima/ | ana /ana/ | ama /ama/ | ina /ina/ |
| Cha | etá /eta/ | abe /abe/ | etaa /etaː/ | shitaa /ʃitaː/ | ada /ada/ | aba /aba/ | abba /abba/ |
| Ăn | ɂıłtsu /ʔiɬtsu/ | ʼoonjuh /ʔoːndʒuh/ | ghen /ɣen/ | yiyąʼ /jijãʔ/ | idi- /idi/ | ʼicha /ʔitʃa/ | niitan /niːtan/ |
| Uống | ɂıdla /ʔidla/ | dunjuh /dundʒuh/ | don /don/ | yidlą /jidlãˀ/ | uu- /uː/ | ʼo /ʔoː/ | yaaqab /jaːʕab/ |
| Yêu | hı́́la /hila/ | sjut /sdʒut/ | k'oonejee /kʼooneʒeː/ | ayóigóʼíí /ʔajoiɣoʔiː/ | durala- /durala/ | ʼuwakitchi /ʔuwakitʃi/ | kichanam /kitʃanam/ |
| Tim | eθey /eθej/ | ʼunjid /ʔundʒid/ | heł /heɬ/ | bíjéí /bidʒeː/ | jürige /dʒyriɡe/ | ʼaitchi /ʔaitʃi/ | laffa /laffa/ |
| Cây | tθʼen /tθʼen/ | dechen /detʃen/ | k'eyh /kʼejh/ | tsin /tsin/ | modu /modu/ | ʼani /ʔani/ | caar /ħaːr/ |
| Nhà | kǫ́é /kɔ̃e/ | yoh /joh/ | kkun /kːun/ | kį /kĩ/ | ger /ɡer/ | ndolo /ndolo/ | kalo /kalo/ |
| Chó | łı́ /ɬi/ | łi /ɬi/ | łeek /ɬeːk/ | łį́į́ʼ /ɬĩːʔ/ | noghui /noʁui/ | kongwesi /koŋɡwesi/ | kare /kaɾe/ |
| Mèo | nábaye /nabaje/ | gus /ɡus/ | dotonh /dotonh/ | mósí /mosi/ | mau /mau/ | ʼmiu /ʔmiu/ | dummu /dummu/ |
| Tay | ela /ela/ | la /la/ | ela /ela/ | shílaʼ /ʃilaʔ/ | ghar /ʁar/ | kwaʼla /kʷaʔla/ | gaba /ɡaba/ |
| Mắt | índa /inda/ | ʼunaq /ʔunaq/ | nełtonh /neɬtonh/ | nadáá /nadaː/ | nidu /nidu/ | ʼaha /ʔaha/ | int /int/ |
| Xin chào | edlanetʼè /eðlanetʼe/ | ʼahdoozaee /ʔahdoːzaː/ | enaa basee' /enaː baseːʔ/ | dahgotʼe /dahɡotʔe/ | amur sain /amur sain/ | ʼmtana /ʔmtana/ | malaal /malaːl/ |
| Cảm ơn | mahsi cho /mahsi tʃo/ | snachailya /snatʃailja/ | baasee' /baːseːʔ/ | ahéheʼe /ʔaheːheʔe/ | bayarla- /bajarla/ | ʼmbweko /ʔmbweko/ | galatto /ɡalatto/ |
| Một | ɂıłąɣe /ʔiɬɔ̃ɣe/ | ʼulhah /ʔuɬah/ | łeek'eyh /ɬeːkʼejh/ | dááłeʼ /daːɬeʔ/ | nige /niɡe/ | ihtche /ihtʃe/ | inki /inki/ |
| Tốt | nezų /nezũ/ | nezuʼ /nezuʔ/ | nezoonh /nezoːnh/ | nzhǫǫ /nʒõː/ | sain /sain/ | ʼiyaʼe /ʔijaʔe/ | meqe /meʕe/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.