Ndee bizaa
tiếng Apache Tây
Na-Dené (Athabaskan, Southern)
Tiếng Apache Tây là một trong những ngôn ngữ Athabaska lớn nhất, gần với tiếng Navajo. Có hệ thanh điệu phức tạp được đánh dấu bằng dấu trọng âm, hệ phụ âm có âm xát biên ɬ và các phụ âm tắc bật mạnh (ejective).
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong tiếng Apache Tây
Nước
tu
/tu/
Lửa
kǫʼ
/kṍʔ/
Mặt trời
shándaʼá
/ʃándaːʔá/
Mặt trăng
tłʼéʼsanaaʼái
/tɬʔeʔsanaːʔai/
Mẹ
shimá
/ʃima/
Cha
shitaa
/ʃitaː/
Ăn
yiyąʼ
/jijãʔ/
Uống
yidlą
/jidlãˀ/
Yêu
ayóigóʼíí
/ʔajoiɣoʔiː/
Tim
bíjéí
/bidʒeː/
Cây
tsin
/tsin/
Nhà
kį
/kĩ/
Chó
łį́į́ʼ
/ɬĩːʔ/
Mèo
mósí
/mosi/
Tay
shílaʼ
/ʃilaʔ/
Mắt
nadáá
/nadaː/
Xin chào
dahgotʼe
/dahɡotʔe/
Cảm ơn
ahéheʼe
/ʔaheːheʔe/
Một
dááłeʼ
/daːɬeʔ/
Tốt
nzhǫǫ
/nʒõː/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Na-Dené (Athabaskan, Southern) liên quan
| Nghĩa | tiếng Apache Tây | Tiếng Navajo | Tiếng Chipewyan | Tiếng Koyukon | Tiếng Hupa | tiếng Khmer cổ | Tiếng Arapaho |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | tu /tu/ | tó /tóː/ | tu /tu/ | too /toː/ | xaŋ /xɑŋ/ | ទឹក /tik/ | nec /netʃ/ |
| Lửa | kǫʼ /kṍʔ/ | kǫʼ /kõːʔ/ | kʼón /kʼón/ | konh /konh/ | xoŋ’ /xoŋʔ/ | ភ្លើង /pʰlɤːŋ/ | héétee' /héːteːʔ/ |
| Mặt trời | shándaʼá /ʃándaːʔá/ | jóhonaaʼéí /dʒóhonɑːʔéːí/ | sa /sa/ | so /so/ | hwa /hwa/ | ព្រះអាទិត្យ /preh ʔaːtit/ | hiʼíísh /hiʔíːʃ/ |
| Mặt trăng | tłʼéʼsanaaʼái /tɬʔeʔsanaːʔai/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhonɑːʔéːí/ | hadelyi /haðeli/ | oolts'enh /ooltsʼenh/ | hwa-ʼaŋʼ /hwaʔɑŋʔ/ | ខែ /kʰae/ | biikóusis /biːkóusis/ |
| Mẹ | shimá /ʃima/ | shimá /ʃimáː/ | ená /ena/ | enaa /enaː/ | -an’ /-anʔ/ | មាតា /maːtaː/ | neinó /neinó/ |
| Cha | shitaa /ʃitaː/ | shizhéʼé /ʃiʒéːʔéː/ | etá /eta/ | etaa /etaː/ | -ta’ /-taʔ/ | បិតា /pitaː/ | neisónoo /neisónoː/ |
| Ăn | yiyąʼ /jijãʔ/ | yishą́ /jiʃã́ː/ | ɂıłtsu /ʔiɬtsu/ | ghen /ɣen/ | na-ya:n /nɑjɑːn/ | ស៊ី /siː/ | betébí /betébí/ |
| Uống | yidlą /jidlãˀ/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́ː/ | ɂıdla /ʔidla/ | don /don/ | na-ʼa:n /nɑʔɑːn/ | ផឹក /pʰək/ | bénee /bénéː/ |
| Yêu | ayóigóʼíí /ʔajoiɣoʔiː/ | ayóóʼánóshní /ɑjóːʔɑ́nóʃníː/ | hı́́la /hila/ | k'oonejee /kʼooneʒeː/ | na-wh-ʼisht’e’n /nɑwʔɪʃtʼɛʔn/ | ស្នេហា /snehaː/ | héétébí /héːtébí/ |
| Tim | bíjéí /bidʒeː/ | ajéí /ɑdʒéːí/ | eθey /eθej/ | heł /heɬ/ | -piŋ /-piŋ/ | ហ្ឫទ័យ /hridəj/ | betéé /betéː/ |
| Cây | tsin /tsin/ | tsin /t͡sin/ | tθʼen /tθʼen/ | k'eyh /kʼejh/ | kin /kɪn/ | ដើមឈើ /daəm tʃʰəː/ | hooxéí /hoːxéí/ |
| Nhà | kį /kĩ/ | hooghan /hoːɣɑn/ | kǫ́é /kɔ̃e/ | kkun /kːun/ | xontah /xontɑh/ | គេហ /keːh/ | biito /biːto/ |
| Chó | łį́į́ʼ /ɬĩːʔ/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃãːʔí/ | łı́ /ɬi/ | łeek /ɬeːk/ | ɬi:n /ɬiːn/ | ឆ្កែ /tʃʰkae/ | héʼ /héʔ/ |
| Mèo | mósí /mosi/ | mósí /mósí/ | nábaye /nabaje/ | dotonh /dotonh/ | — /—/ | ឆ្មា /tʃʰmaː/ | cécee /tʃétʃéː/ |
| Tay | shílaʼ /ʃilaʔ/ | álaʼ /ʔálaʔ/ | ela /ela/ | ela /ela/ | -laʼ /-laʔ/ | ហស្ត /hast/ | hooxóʼ /hoːxóʔ/ |
| Mắt | nadáá /nadaː/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | índa /inda/ | nełtonh /neɬtonh/ | -na:ʼ /-nɑːʔ/ | ភ្នែក /pʰnɛːk/ | hisí /hisí/ |
| Xin chào | dahgotʼe /dahɡotʔe/ | yáʼátʼééh /jɑ́ːʔɑ́tʼéːh/ | edlanetʼè /eðlanetʼe/ | enaa basee' /enaː baseːʔ/ | ts’ehdiya’ /tsʼɛhdɪjaʔ/ | សួស្តី /suəsdəj/ | héébe /héːbe/ |
| Cảm ơn | ahéheʼe /ʔaheːheʔe/ | ahéheeʼ /ɑhéːheːʔ/ | mahsi cho /mahsi tʃo/ | baasee' /baːseːʔ/ | na:nehs-ʼe:n /nɑːnɛhsʔɛːn/ | អនុមោទនា /ʔanumoːtəna/ | hohóu /hohóu/ |
| Một | dááłeʼ /daːɬeʔ/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ːʔí/ | ɂıłąɣe /ʔiɬɔ̃ɣe/ | łeek'eyh /ɬeːkʼejh/ | ɬaʼ /ɬaʔ/ | ឯក /ʔaek/ | ceeséeʼ /tʃeːséːʔ/ |
| Tốt | nzhǫǫ /nʒõː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ːʔɑ́tʼéːh/ | nezų /nezũ/ | nezoonh /nezoːnh/ | niwhoŋ /nɪwhoŋ/ | ល្អ /lʔɑː/ | hetééʼ /hetéːʔ/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.