Kaqchikel
Tiếng Kaqchikel
Mayan (Quichean, Kaqchikelan)
Tiếng Kaqchikel là một trong các ngôn ngữ Maya lớn của vùng cao nguyên trung Guatemala, chị em với tiếng Kʼicheʼ (quc) và Tzʼutujil trong nhánh Quichean. Vương quốc Kaqchikel (thủ phủ Iximche) là thực thể chính trị Maya cao nguyên lớn thứ hai khi người Tây Ban Nha xâm lược. Được phục hồi tích cực thông qua Học viện Ngôn ngữ Maya của Guatemala (ALMG, thành lập 1990) và nhiều trường đắm chìm ngôn ngữ. Nổi tiếng với chương trình ngôn ngữ tăng cường Oxlajuj Aj tại Antigua.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Kaqchikel
Nước
yaʼ
/jaʔ/
Lửa
qʼaqʼ
/qʼaqʼ/
Mặt trời
qʼij
/qʼix/
Mặt trăng
ikʼ
/ikʼ/
Mẹ
teʼ
/teʔ/
Cha
tataʼ
/tataʔ/
Ăn
waʼin
/waʔin/
Uống
kumun
/kumun/
Yêu
ajowabʼäl
/axowaɓəl/
Tim
anima
/anima/
Cây
cheʼ
/tʃeʔ/
Nhà
jay
/xaj/
Chó
tzʼiʼ
/tsʼiʔ/
Mèo
mes
/mes/
Tay
qʼaʼ
/qʼaʔ/
Mắt
bʼaqʼ wach
/ɓaqʼ watʃ/
Xin chào
utz iwäch
/uts iwætʃ/
Cảm ơn
matyox
/matjoʃ/
Một
jun
/xun/
Tốt
utz
/uts/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Mayan (Quichean, Kaqchikelan) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Kaqchikel | Tiếng Kʼicheʼ | Tiếng Uspanteko | Tiếng Qʼeqchiʼ | Tiếng Poqomchi | Tiếng Ixil | Tiếng Tojol-ab'al |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | yaʼ /jaʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Lửa | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | xam /ʃam/ | qʼaaq /qʼaːq/ | tzaʼ /tsaʔ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Mặt trời | qʼij /qʼix/ | qʼij /qʼix/ | qʼiij /qʼiːh/ | saqʼe /saqʼe/ | qʼij /qʼih/ | qʼii /qʼiː/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ |
| Mặt trăng | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | poo /poː/ | ik /ik/ | ich /itʃ/ | ixaw /iʃaw/ |
| Mẹ | teʼ /teʔ/ | nan /nan/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ | tuut /tuːt/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ |
| Cha | tataʼ /tataʔ/ | tat /tat/ | tat /tat/ | yuwaʼ /juwaʔ/ | ajaab /ahaːb/ | baʼ /baʔ/ | tat /tat/ |
| Ăn | waʼin /waʔin/ | tijow /tixow/ | waʼ /waʔ/ | taawaʼ /tawaʔ/ | wai /wai/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ | waʼel /waʔel/ |
| Uống | kumun /kumun/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | uuk /uːk/ | ucha /utʃa/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Yêu | ajowabʼäl /axowaɓəl/ | loqʼoj /loqʼoh/ | lóqʼ /lóqʼ/ | rahok /rahok/ | rahaal /rahaːl/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ | skʼana /skʼana/ |
| Tim | anima /anima/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | chʼoolej /tʃʼoːlej/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | vatzʼ /vatsʼ/ | alma /alma/ |
| Cây | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | tze /tse/ | teʼ /teʔ/ |
| Nhà | jay /xaj/ | ja /xa/ | jaa /haː/ | ochoch /otʃotʃ/ | paat /paːt/ | kabʼal /kaɓal/ | naj /nah/ |
| Chó | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Mèo | mes /mes/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mees /meːs/ | mees /meːs/ | mis /mis/ |
| Tay | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | ruqʼ /ruqʼ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ |
| Mắt | bʼaqʼ wach /ɓaqʼ watʃ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | wach /watʃ/ | xnaqʼ ru /ʃnaqʼ ru/ | nakʼ /nakʼ/ | vusal /vusal/ | satej /sateh/ |
| Xin chào | utz iwäch /uts iwætʃ/ | saqarik /saqaɾik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | ma saʼ laachʼool /ma sa laːtʃʼoːl/ | ma chaa /ma tʃaː/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ |
| Cảm ơn | matyox /matjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | bantyox /bantjoʃ/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | tantixh /tantiʃ/ | yuj /juh/ |
| Một | jun /xun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Tốt | utz /uts/ | utz /uts/ | utz /uts/ | us /us/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | utzʼ /utsʼ/ | lek /lek/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.