Tiếng Aguaruna

Tiếng Aguaruna (Awajún chichám, "lời nói Awajún") là ngôn ngữ Jivaro lớn nhất, được khoảng 50.000-55.000 người Awajún sử dụng tại vùng sinh thái chuyển tiếp giữa Amazon Peru và dãy Andes. Ngữ hệ Jivaro là một ngữ hệ Nam Mỹ nhỏ và biệt lập gồm 4-5 ngôn ngữ có quan hệ gần gũi (Shuar jiv, Achuar acu, Huambisa, Shiwiar, Awajún agr), với địa bàn bản địa trải dọc biên giới Peru-Ecuador trong lưu vực sông Marañón. Người nói tiếng Awajún có quan hệ tộc người với người Shuar Ecuador nhưng khác biệt về ngôn ngữ; mức độ thông hiểu lẫn nhau chỉ là một phần. Tiếng Awajún vẫn giữ các đặc điểm của ngữ hệ Jivaro: nguyên âm mũi, dấu hiệu tiêu điểm, cấu trúc loại từ-danh từ và một kho từ vựng dân tộc sinh học đầy đủ về rừng mưa nhiệt đới. Vụ thảm sát Bagua năm 2009 đã thu hút sự chú ý quốc tế đến quyền đất đai của người Awajún.