원시 한국어 / 朝鮮祖語
Triều Tiên nguyên thủy
Koreanic (proto)
Proto-Koreanic là ngôn ngữ tổ chung được tái dựng của ngữ hệ Triều Tiên, bao gồm tiếng Hàn hiện đại và tiếng Jeju, được cho là đã được nói trên bán đảo Triều Tiên từ khoảng 500 TCN đến vài thế kỷ đầu CN, trước thời kỳ vay mượn quy mô lớn từ chữ Hán. Dữ liệu này sử dụng dạng tái dựng từ thuần Triều Tiên khi có thể (山 *moy, 水 *mɨr, 火 *pɨr). Tái dựng dựa trên Vovin (2010), Whitman (2012), Ko (2018) cùng các nghiên cứu so sánh, tiếng Triều Tiên trung đại, tiếng Jeju và phiên âm cổ.
Nơi được sử dụng
Cách đọc chữ Hán trong Triều Tiên nguyên thủy
| Chữ Hán | Nghĩa | Âm đọc | Dạng viết | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *hʌtan | /*hʌtan/ | |
| 二 | two | *tupɨr | /*tupɨɾ/ | |
| 三 | three | *seki | /*seki/ | |
| 四 | four | *neki | /*neki/ | |
| 五 | five | *tasəs | /*tasəs/ | |
| 六 | six | *jəsəs | /*jəsəs/ | |
| 七 | seven | *nirkup | /*niɾkup/ | |
| 八 | eight | *jətərp | /*jətəɾp/ | |
| 九 | nine | *ahop | /*ahop/ | |
| 十 | ten | *jer | /*jeɾ/ | |
| 日 | sun | *hʌy | /*hʌj/ | |
| 月 | moon | *tʌr | /*tʌɾ/ | |
| 山 | mountain | *moy | /*moj/ | |
| 水 | water | *mɨr | /*mɨɾ/ | |
| 火 | fire | *pɨr | /*pɨɾ/ | |
| 木 | tree | *namk | /*namk/ | |
| 土 | soil | *hʌrk | /*hʌɾk/ | |
| 天 | sky | *hanʌr | /*hanʌɾ/ | |
| 地 | ground | *tʌh | /*tʌh/ | |
| 海 | sea | *parʌr | /*paɾʌɾ/ | |
| 龍 | dragon | *mir | /*miɾ/ | |
| 虎 | tiger | *pəm | /*pəm/ | |
| 犬 | dog | *kahi | /*kahi/ | |
| 鳥 | bird | *say | /*saj/ | |
| 魚 | fish | *koki | /*koki/ | |
| 牛 | ox | *sjo | /*sjo/ | |
| 人 | person | *salʌm | /*salʌm/ | |
| 手 | hand | *son | /*son/ | |
| 足 | foot | *par | /*paɾ/ | |
| 目 | eye | *nun | /*nun/ | |
| 耳 | ear | *kuy | /*kuj/ | |
| 口 | mouth | *ip | /*ip/ | |
| 頭 | head | *məri | /*məɾi/ | |
| 心 | heart | *mʌzʌm | /*mʌzʌm/ | |
| 血 | blood | *pih | /*pih/ | |
| 肉 | meat | *salh | /*salh/ | |
| 上 | up | *uh | /*uh/ | |
| 下 | down | *arʌy | /*aɾʌj/ | |
| 中 | middle | *kawɨn | /*kawɨn/ | |
| 中 | hit | *mac- | /*mat͡s-/ | |
| 左 | left | *oyn | /*ojn/ | |
| 右 | right | *parʌn | /*paɾʌn/ | |
| 行 | go | *ka- | /*ka-/ | |
| 行 | row | *hʌ- | /*hʌ-/ | |
| 来 | come | *o- | /*o-/ | |
| 去 | leave | *ka- | /*ka-/ | |
| 見 | see | *po- | /*po-/ | |
| 聞 | hear | *tɨr- | /*tɨɾ-/ | |
| 食 | eat | *mək- | /*mək-/ | |
| 飲 | drink | *mas- | /*mas-/ | |
| 走 | run | *tʌt- | /*tʌt-/ | |
| 坐 | sit | *anc- | /*ant͡s-/ | |
| 立 | stand | *se- | /*se-/ |
Nguồn
- Vovin 2010
- Whitman 2012
- Ko 2018
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Koreanic (proto) liên quan
| Chữ Hán | Triều Tiên nguyên thủy | Huấn Hán Triều (âm Hàn bản địa) | Nhật Bản nguyên thủy | Tungus nguyên thủy | Mông Cổ nguyên thủy | Hmong-Mien nguyên thủy | Nam Á nguyên thủy |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *hʌtan /*hʌtan/ | han /han/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | *əmun /*əmun/ | *nigen /*niɡen/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ | *muəjʔ /*muəjʔ/ |
| 二 | *tupɨr /*tupɨɾ/ | du /tu/ | *puta /*puta/ | *dʒuər /*d͡ʒuər/ | *qoyar /*qojar/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ | *ɓaːr /*ɓaːr/ |
| 三 | *seki /*seki/ | se /se/ | *mi /*mi/ | *ilan /*ilan/ | *gurba(n) /*gurban/ | *pjɔu /*pjɔu/ | *peːʔ /*peːʔ/ |
| 四 | *neki /*neki/ | ne /nɛ/ | *jə /*jə/ | *dügin /*dyɡin/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | *plei /*plei/ | *puənʔ /*puənʔ/ |
| 五 | *tasəs /*tasəs/ | daseot /tasʌt̚/ | *itu /*itu/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | *tabu(n) /*tabun/ | *prja /*prja/ | — |
| 六 | *jəsəs /*jəsəs/ | yeoseot /jʌsʌt̚/ | *mu /*mu/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | *kruk /*kruk/ | *pruʔ /*pruʔ/ |
| 七 | *nirkup /*niɾkup/ | ilgop /ilɡop̚/ | *nana /*nana/ | *nadan /*nadan/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | — | *pɔh /*pɔh/ |
| 八 | *jətərp /*jətəɾp/ | yeodeol /jʌdʌl/ | *ja /*ja/ | *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ | *nayima(n) /*najiman/ | — | *tNɕaːm /*tɲcaːm/ |
| 九 | *ahop /*ahop/ | ahop /ahop̚/ | *kəkənə /*kəkənə/ | *xəgün /*xəɡyn/ | *yersü(n) /*jersyn/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ | — |
| 十 | *jer /*jeɾ/ | yeol /jʌl/ | *təwə /*təwə/ | *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ | *harba(n) /*harban/ | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ | — |
| 日 | *hʌy /*hʌj/ | nal /nal/ | *pi /*pi/ | *siun /*siun/ | *naran /*naran/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ | *tŋiːʔ /*tŋiːʔ/ |
| 月 | *tʌr /*tʌɾ/ | dal /tal/ | *tukuy /*tukui/ | *bēga /*beːɡa/ | *sara(n) /*saran/ | *hlaH /*hlaH/ | *kVcaːj /*kəcaːj/ |
| 山 | *moy /*moj/ | me /me/ | *jama /*jama/ | *xada /*xada/ | *agula /*aɣula/ | — | — |
| 水 | *mɨr /*mɨɾ/ | mul /mul/ | *mintu /*mintu/ | *mū /*muː/ | *usu(n) /*usun/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ | *ɗaːk /*ɗaːk/ |
| 火 | *pɨr /*pɨɾ/ | bul /pul/ | *poy /*poi/ | *tōga /*toːɡa/ | *gal /*ɡal/ | — | *ʔuːs /*ʔuːs/ |
| 木 | *namk /*namk/ | namu /namu/ | *kəy /*kəi/ | *mō /*moː/ | *modu(n) /*modun/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ | *ɟɕɨːʔ /*ɟcɨːʔ/ |
| 土 | *hʌrk /*hʌɾk/ | heuk /hɯk̚/ | *tuti /*tuti/ | *na /*na/ | *sirui /*siruj/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ |
| 天 | *hanʌr /*hanʌɾ/ | haneul /hanɯl/ | *ama /*ama/ | *abka /*abka/ | *teŋri /*teŋri/ | — | — |
| 地 | *tʌh /*tʌh/ | ttang /t͈aŋ/ | — | *na /*na/ | *gajar /*ɡadʒar/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ |
| 海 | *parʌr /*paɾʌɾ/ | bada /pada/ | *umi /*umi/ | *lāmu /*laːmu/ | *dalai /*dalaj/ | — | — |
| 龍 | *mir /*miɾ/ | mireu /miɾɯ/ | — | — | — | — | — |
| 虎 | *pəm /*pəm/ | beom /pʌm/ | — | — | — | *tsjɔB /*tsjɔB/ | *klaːʔ /*klaːʔ/ |
| 犬 | *kahi /*kahi/ | gae /kɛ/ | *enu /*enu/ | *ŋinda /*ŋinda/ | *noxai /*noxaj/ | *qluwX /*qluwX/ | *cɔʔ /*cɔʔ/ |
| 鳥 | *say /*saj/ | sae /sɛ/ | *təri /*təri/ | *gasa /*ɡasa/ | *sibawun /*sibaʊn/ | *m-nɔk /*m-nɔk/ | *ciːm /*ciːm/ |
| 魚 | *koki /*koki/ | mulgogi /mulɡoɡi/ | *iwo /*iwo/ | *nimaka /*nimaka/ | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ | *kaʔ /*kaʔ/ |
| 牛 | *sjo /*sjo/ | so /so/ | *usi /*usi/ | *xuker /*xuker/ | *hüker /*hyker/ | — | — |
| 人 | *salʌm /*salʌm/ | saram /saɾam/ | *pitə /*pitə/ | *niama /*niama/ | *kümün /*kymyn/ | *lan /*ʔja/ | *kmiː /*kmiː/ |
| 手 | *son /*son/ | son /son/ | *ta /*ta/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | *gar /*ɡar/ | — | *tiːʔ /*tiːʔ/ |
| 足 | *par /*paɾ/ | bal /pal/ | *asi /*asi/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | *köl /*kœl/ | — | *ɟəːŋ /*ɟəːŋ/ |
| 目 | *nun /*nun/ | nun /nun/ | *ma /*ma/ | *jāsa /*jaːsa/ | *nidün /*nidyn/ | — | *mat /*mat/ |
| 耳 | *kuy /*kuj/ | gwi /kwi/ | *mimi /*mimi/ | *sēn /*seːn/ | *cikin /*tʃikin/ | — | *ktɔːr /*ktɔːr/ |
| 口 | *ip /*ip/ | ip /ip̚/ | *kutuy /*kutui/ | *amŋa /*amŋa/ | *aman /*aman/ | — | — |
| 頭 | *məri /*məɾi/ | meori /mʌɾi/ | *kasira /*kasira/ | *dil /*dil/ | *terixün /*terixyn/ | *S-phreiX /*S-phreiX/ | *kduəl /*kduəl/ |
| 心 | *mʌzʌm /*mʌzʌm/ | maeum /maɯm/ | *kəkərə /*kəkərə/ | *mēwan /*meːwan/ | *jirüken /*dʒiryken/ | — | — |
| 血 | *pih /*pih/ | pi /pʰi/ | *ti /*ti/ | *sēksə /*seːksə/ | *cisu(n) /*tʃisun/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ | *mhaːm /*mhaːm/ |
| 肉 | *salh /*salh/ | sal /sal/ | *sisi /*sisi/ | *uldʒə /*uld͡ʒə/ | *mika(n) /*mikan/ | — | *sɔc /*sɔc/ |
| 上 | *uh /*uh/ | wi /wi/ | *upəy /*upəi/ | *ugi /*uɡi/ | *degere /*deɡere/ | — | — |
| 下 | *arʌy /*aɾʌj/ | arae /aɾɛ/ | *sita /*sita/ | *xərgi /*xərɡi/ | *doxora /*doxora/ | — | — |
| 中 | *kawɨn /*kawɨn/ | gaunde /kaundɛ/ | *naka /*naka/ | *dulin /*dulin/ | *dumda /*dumda/ | — | — |
| 中 | *mac- /*mat͡s-/ | majeul /madʑɯl/ | *atar- /*atar-/ | *dulin /*dulin/ | *dumda /*dumda/ | — | — |
| 左 | *oyn /*ojn/ | oen /wen/ | *pintari /*pintari/ | *dʒəgün /*d͡ʒəɡyn/ | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — |
| 右 | *parʌn /*paɾʌn/ | oreun /oɾɯn/ | *minkiri /*minkiri/ | *aŋān /*aŋaːn/ | *baragun /*baraɣun/ | — | — |
| 行 | *ka- /*ka-/ | danil /tanil/ | *ik- /*ik-/ | *jabu- /*jabu-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | *cuːr /*cuːr/ |
| 行 | *hʌ- /*hʌ-/ | haenghal /hɛŋhal/ | *okonap- /*okonap-/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | *cuːr /*cuːr/ |
| 来 | *o- /*o-/ | ol /ol/ | *kə- /*kə-/ | *əmə- /*əmə-/ | *ire- /*ire-/ | — | — |
| 去 | *ka- /*ka-/ | gal /kal/ | — | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *od- /*od-/ | — | — |
| 見 | *po- /*po-/ | bol /pol/ | *mi- /*mi-/ | *ičə- /*it͡ʃə-/ | *üje- /*ydʒe-/ | — | — |
| 聞 | *tɨr- /*tɨɾ-/ | deureul /tɯɾɯl/ | *kik- /*kik-/ | *dōldi- /*doːldi-/ | *sonos- /*sonos-/ | — | — |
| 食 | *mək- /*mək-/ | meogeul /mʌɡɯl/ | *kup- /*kup-/ | *dʒəp- /*d͡ʒəp-/ | *ide- /*ide-/ | — | *ca(ː)ʔ /*caːʔ/ |
| 飲 | *mas- /*mas-/ | masil /maɕil/ | *nəm- /*nəm-/ | *umī- /*umiː-/ | *uxu- /*uxu-/ | — | *ʔɔːk /*ʔɔːk/ |
| 走 | *tʌt- /*tʌt-/ | dallil /tallil/ | *pasir- /*pasir-/ | *tuksa- /*tuksa-/ | *güyü- /*ɡyjy-/ | — | — |
| 坐 | *anc- /*ant͡s-/ | anjeul /andʑɯl/ | — | *təgə- /*təɡə-/ | *saxu- /*saxu-/ | — | *ŋkuːʔ /*ŋkuːʔ/ |
| 立 | *se- /*se-/ | seol /sʌl/ | *tat- /*tat-/ | *ili- /*ili-/ | *bos- /*bos-/ | — | *cɔŋ /*cɔŋ/ |
Trang 1/6
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.