Boarisch
Баварська
Indo-European
Bavarian (Boarisch) is an Upper German variety spoken by around 14 million people across Bavaria, most of Austria (excluding Vorarlberg), and the South Tyrol region of Italy. While politically classified as a German dialect, linguists treat Bavarian as a distinct West Germanic language with its own grammar, lexicon, and phonology — speakers of Standard German typically cannot understand spoken Bavarian without exposure. Linguistically, Bavarian preserves archaic Middle High German features and has innovated unique features like the dual-pronoun "es/enk" (you-two). The language exists in a strong dialect continuum stretching from North Bavarian through Central (Middle) Bavarian (the Munich/Vienna prestige form) to South Bavarian (Tirol/Carinthia/South Tyrol). Despite vibrant numbers, UNESCO classifies it as vulnerable due to relentless Standard German pressure in education and media.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Баварська
Вода
Wåssa
/vɔsɐ/
Вогонь
Feia
/fɔɪɐ/
Сонце
Sun
/sʊn/
Місяць
Moo
/moː/
Мати
Muada
/muɐdɐ/
Батько
Voda
/foɐdɐ/
Їсти
essn
/ɛsn̩/
Пити
dringa
/dɾɪŋɡɐ/
Любов
Liab
/liɐb/
Серце
Heaz
/hɛɐts/
Дерево
Bam
/bãm/
Дім
Haus
/haʊs/
Собака
Hund
/hʊnd/
Кішка
Katz
/kʰats/
Рука
Hand
/hɔnd/
Око
Aug
/aʊɡ/
Привіт
Servus
/sɛɐvʊs/
Дякую
Vagelts Gott
/fɐɡɛlts ɡɔt/
Один
oans
/oɐns/
Добрий
guad
/ɡuɐd/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Indo-European
| Значення | Баварська | Німецька (австрійська) | Східнофранконська | Швабська | Німецька | Пенсильванська німецька | Вальзерська |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | Wåssa /vɔsɐ/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /vasə/ | Wasser /vasɐ/ | Wasser /vasər/ | Wasser /vasːər/ |
| Вогонь | Feia /fɔɪɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Feier /faɪɐ/ | Feuer /foiɐ/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ | Feier /faɪər/ | Für /fyːr/ |
| Сонце | Sun /sʊn/ | Sonne /sɔnə/ | Sunn /sʊn/ | Sonne /sonə/ | Sonne /zɔnə/ | Sunn /sʊn/ | Sunna /sʊnːa/ |
| Місяць | Moo /moː/ | Mond /moːnt/ | Maa /maː/ | Mond /moːnd/ | Mond /moːnt/ | Mund /mʊnt/ | Maa /maː/ |
| Мати | Muada /muɐdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mudder /mʊdɐ/ | Mädder /mɛdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Mudder /mʊdər/ | Müeter /myə̯tər/ |
| Батько | Voda /foɐdɐ/ | Vater /fɑːtɐ/ | Vadder /fadɐ/ | Vadder /fadɐ/ | Vater /faːtɐ/ | Daadi /daːdi/ | Atti /atːi/ |
| Їсти | essn /ɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ | esse /ɛsə/ | essa /ɛsə/ | essen /ɛsn̩/ | esse /ɛsə/ | ässe /æsə/ |
| Пити | dringa /dɾɪŋɡɐ/ | trinken /tʁɪŋkŋ/ | trinke /trɪŋkə/ | drengga /dɾɛŋɡə/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ | drinke /dɾɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ |
| Любов | Liab /liɐb/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liab /liə̯b/ | Liebe /liːbə/ | liewe /liːvə/ | Liebi /liə̯bi/ |
| Серце | Heaz /hɛɐts/ | Herz /hɛɐt͡s/ | Herz /hɛrts/ | Herz /hɛɐts/ | Herz /hɛʁt͡s/ | Hatz /hats/ | Hërz /hɛrts/ |
| Дерево | Bam /bãm/ | Baum /baːm/ | Bauma /baʊmaː/ | Baum /baum/ | Baum /baʊ̯m/ | Baam /baːm/ | Boum /boʊm/ |
| Дім | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Hous /haus/ | Haus /haʊ̯s/ | Haus /haʊs/ | Hus /huːs/ |
| Собака | Hund /hʊnd/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hond /hond/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ |
| Кішка | Katz /kʰats/ | Katze /kɑt͡sə/ | Katz /kats/ | Katz /kats/ | Katze /kat͡sə/ | Katz /kats/ | Chatz /xats/ |
| Рука | Hand /hɔnd/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ |
| Око | Aug /aʊɡ/ | Auge /aːɡə/ | Aach /aːx/ | Aug /aʊɡ/ | Auge /aʊ̯ɡə/ | Aag /aːk/ | Oug /oʊɡ/ |
| Привіт | Servus /sɛɐvʊs/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Grüß Gott /ɡryːs ɡɔt/ | Hallo /haloː/ | Hallo /haloː/ | Grüössi /ɡryə̯sːi/ |
| Дякую | Vagelts Gott /fɐɡɛlts ɡɔt/ | Danke /daŋkə/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | Danggschee /daŋkʃeː/ | Danke /daŋkə/ | Denki /dɛŋki/ | Vergelts Gott /fɛrɡɛlts ɡɔt/ |
| Один | oans /oɐns/ | oans /ɑːns/ | ans /ans/ | oine /ɔinə/ | eins /aɪ̯ns/ | eens /eːns/ | eins /æɪ̯ns/ |
| Добрий | guad /ɡuɐd/ | gut /ɡuːt/ | guad /ɡuə̯d/ | guad /ɡuə̯d/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | guet /ɡuə̯t/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.