Drekay
ภาษารูไก
ออสโตรนีเซียน (ฟอร์โมซา, ภาษารูไก — สาขาหลักของตนเอง)
ภาษารูไก (เดรไก) ซึ่งมีผู้พูดราว 10,000 คนทั่วเทือกเขาผิงตง เกาสง และไถตงทางตอนใต้ของไต้หวัน เป็นหนึ่งในภาษาออสโตรนีเซียนที่แตกต่างออกไปมากที่สุด — Glottolog และนักวิชาการภาษาฟอร์โมซาส่วนใหญ่จัดให้มันอยู่ในสาขาปฐมภูมิของตนเอง เทียบเท่ากับส่วนที่เหลือของตระกูล (กล่าวคือ เป็นการแยกที่เก่าแก่พอ ๆ กับภาษาออสโตรนีเซียนดั้งเดิมเอง) มันมีภาษาถิ่นที่ได้รับการยอมรับหกภาษา (ตานัน ลาบวน บูได มากา โทนา และมันเตารัน) บางภาษาแตกต่างกันมาก (โดยเฉพาะมันเตารัน) จนแทบจะเข้าใจกันไม่ได้ ในทางสัทวิทยา มันรักษาระบบสระสี่หน่วย /i e a u/ ไว้ (บางภาษาถิ่นเพิ่ม /ɨ/) และเสียงลิ้นไก่ /q/ และในทางไวยากรณ์ใช้การทำเครื่องหมายจุดเน้น (focus) แบบออสโตรนีเซียน แต่ขาดระบบวาจกสี่ทางเต็มรูปแบบที่พบในภาษาฟอร์โมซาอื่น ๆ ส่วนใหญ่ อันเป็นปริศนาทางลักษณ์วิทยาที่เป็นแก่นกลางของการถกเถียงเรื่องการสร้างภาษาออสโตรนีเซียนดั้งเดิมขึ้นใหม่
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษารูไก
น้ำ
acilai
/aˈtsilai/
ไฟ
apoy
/aˈpoi/
ดวงอาทิตย์
vai
/vai/
ดวงจันทร์
dramare
/ɖamarə/
ดาว
tariaw
/taɾiaw/
แม่
kainā
/kaiˈnaː/
พ่อ
amā
/aˈmaː/
ฉัน
kunaku
/kunaku/
คุณ
kusu
/kusu/
ชื่อ
ngadhalj
/ŋaðaɭ/
ตา
maca
/ˈmatsa/
มือ
alima
/aˈlima/
ใจ
atay
/aˈtai/
รัก
ababai
/aˈbabai/
ต้นไม้
cəkələ
/tsəkələ/
บ้าน
daane
/daːne/
หมา
takanaw
/taˈkanau/
แมว
ngiyaw
/ŋiˈjau/
กิน
waane
/ˈwaːne/
ดื่ม
otobi
/oˈtobi/
หนึ่ง
itha
/iˈθa/
สอง
drusa
/ɖusa/
สวัสดี
sabaw
/saˈbau/
ขอบคุณ
masalu
/maˈsalu/
ดี
manangi
/maˈnaŋi/
แหล่งข้อมูล
- Li, Paul Jen-kuei (1973) Rukai Structure. Institute of History and Philology, Academia Sinica Special Publications 64.
- Zeitoun, Elizabeth (2007) A Grammar of Mantauran (Rukai). Language and Linguistics Monograph Series A4-2, Academia Sinica.
- Council of Indigenous Peoples, Taiwan — Rukai (Drekay) orthography & dictionary (2005, rev. 2018).
- Glottolog: Rukai
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Austronesian (Formosan, Rukai — own primary branch) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษารูไก | ภาษาไป่หวาน | ภาษาปูกาปูกา | ภาษาวอลลิส | ภาษากาดาซันชายฝั่ง | ภาษาฟูตูนาตะวันออก | ภาษาพุยุมา |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | acilai /aˈtsilai/ | zaljum /zaɭum/ | wai /wai/ | vai /vai/ | waig /waiɡ/ | vai /vai/ | enay /enai/ |
| ไฟ | apoy /aˈpoi/ | sapuy /sapui/ | awi /ˈawi/ | afi /aˈfi/ | tapui /taˈpui/ | afi /ˈafi/ | apuy /apui/ |
| ดวงอาทิตย์ | vai /vai/ | qadaw /qadaw/ | la /la/ | laʻā /laˈʔaː/ | tadau /taˈdau/ | la'ā /laˈʔaː/ | kadaw /kadaw/ |
| ดวงจันทร์ | dramare /ɖamarə/ | qiljas /qiɭas/ | malama /maˈlama/ | māhina /maːˈhina/ | vuhan /ˈvuhan/ | māsina /maːˈsina/ | bulan /buɭan/ |
| ดาว | tariaw /taɾiaw/ | vituqan /vituqan/ | wetū /wetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | tombituon /tombituon/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | vituwan /vituwan/ |
| แม่ | kainā /kaiˈnaː/ | kina /kina/ | mama /ˈmama/ | faʻē /faˈʔeː/ | tina /ˈtina/ | tinana /tiˈnana/ | ina /ina/ |
| พ่อ | amā /aˈmaː/ | kama /kama/ | matua /maˈtua/ | tāmai /taːˈmai/ | tama /ˈtama/ | tamana /taˈmana/ | ama /ama/ |
| ฉัน | kunaku /kunaku/ | tiaken /tiakən/ | au /au/ | au /au/ | zou /zou/ | au /au/ | kuiku /kuiku/ |
| คุณ | kusu /kusu/ | sun /sun/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ika /ika/ | koe /ˈkoe/ | yu /ju/ |
| ชื่อ | ngadhalj /ŋaðaɭ/ | ngadan /ŋadan/ | ingoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | ngaran /ŋaran/ | igoa /iˈŋoa/ | ngadan /ŋadan/ |
| ตา | maca /ˈmatsa/ | maca /matsa/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mato /ˈmato/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ |
| มือ | alima /aˈlima/ | lima /lima/ | lima /ˈlima/ | nima /ˈnima/ | longon /ˈloŋon/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ |
| ใจ | atay /aˈtai/ | varung /vaɾuŋ/ | loto /ˈloto/ | mafu /ˈmafu/ | kosingan /koˈsiŋan/ | mafu /ˈmafu/ | kalumetan /kalumetan/ |
| รัก | ababai /aˈbabai/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | aloa /aˈloa/ | ʻofa /ˈʔofa/ | ohunod /oˈhunod/ | alofa /aˈlofa/ | ulaw /ulaw/ |
| ต้นไม้ | cəkələ /tsəkələ/ | kasiw /kasiw/ | lākau /laːˈkau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ | kayu /ˈkaju/ | la'akau /laʔaˈkau/ | kawi /kawi/ |
| บ้าน | daane /daːne/ | umaq /umaq/ | wale /ˈwale/ | fale /ˈfale/ | walai /waˈlai/ | fale /ˈfale/ | ruma /ɾuma/ |
| หมา | takanaw /taˈkanau/ | vatu /vatu/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | tasu /ˈtasu/ | kulī /kuˈliː/ | suwan /suwan/ |
| แมว | ngiyaw /ŋiˈjau/ | ngiaw /ŋiaw/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /ˈpusi/ | tusing /ˈtusiŋ/ | pūsi /ˈpuːsi/ | kating /katiŋ/ |
| กิน | waane /ˈwaːne/ | keman /kəman/ | kai /kai/ | kai /kai/ | mangakan /maˈŋakan/ | kai /kai/ | kuman /kuman/ |
| ดื่ม | otobi /oˈtobi/ | temekel /təməkəl/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | monginum /moˈŋinum/ | inu /ˈinu/ | enpa /enpa/ |
| หนึ่ง | itha /iˈθa/ | ita /ita/ | tayi /ˈtaji/ | tahi /ˈtahi/ | iso /ˈiso/ | tasi /ˈtasi/ | sa /sa/ |
| สอง | drusa /ɖusa/ | drusa /ɖusa/ | lua /lua/ | lua /lua/ | duvo /duvo/ | lua /ˈlua/ | zua /ʐua/ |
| สวัสดี | sabaw /saˈbau/ | masalu /masalu/ | kia orana /kia oˈɾana/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | kopivosian /kopiˈvosian/ | mālō /maːˈloː/ | marayas /maɾajas/ |
| ขอบคุณ | masalu /maˈsalu/ | masalu /masalu/ | meitaki /meiˈtaki/ | mālō /maːˈloː/ | pounsikou /pounˈsikou/ | mālō /maːˈloː/ | kasapakan /kasapakan/ |
| ดี | manangi /maˈnaŋi/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | lelei /leˈlei/ | lelei /leˈlei/ | avasi /aˈvasi/ | mālie /maːˈlie/ | mauruway /mauɾuwai/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก