ทีหรือชา: อักษรเดียวแบ่งโลก
อักษรจีน 茶 แปลว่าชา คำนี้มีการออกเสียงตามท้องถิ่นสองแบบ และแต่ละแบบเข้าสู่เครือข่ายการค้าคนละสาย จึงเกิดคำเรียกชาสองตระกูลในภาษาอื่น ๆ คือตระกูล tea กับตระกูล cha/chai ทั้งสองไม่ใช่เสียงของสองยุค แต่เป็นเสียงของสองถิ่นในยุคเดียวกัน
เส้นทางทะเล
- เส้นทางทะเล (tê → thee → tea): อังกฤษ tea, ฝรั่งเศส thé, เยอรมัน Tee, สเปน té, มาเลย์ teh
- การออกเสียง tê ของภาษาฮกเกี้ยนแห่งฝูเจี้ยนถูกบันทึกโดย VOC ดัตช์ว่า thee
เส้นทางบก
- เส้นทางบก (chá → çay → chai): รัสเซีย чай, ตุรกี çay, เปอร์เซีย چای, อาหรับ شاي, ฮินดี चाय, สวาฮิลี chai
- ญี่ปุ่น お茶 (o-cha), เกาหลี 차 (cha), โปรตุเกส chá (ผ่านมาเก๊า — ข้อยกเว้นชื่อดัง)
โดยรวมแล้วการกระจายตัวนี้แยกรูป tea / thé / Tee / té ที่มากับการค้าทางทะเล ออกจากรูป chai / chay / cha / çay ที่มากับเส้นทางบกและเขตสัมผัสภาษาจีนอื่น ๆ ความต่างระหว่างเสียงกักธรรมดา /t/ กับเสียงกักเสียดแทรก (จีนกลาง [ʈʂʰ], กวางตุ้ง [tsʰ]) ช่วยให้สืบเส้นทางหลายสายที่คำนี้แพร่ไปในสมัยใหม่ตอนต้นได้
การกระจายทางภูมิศาสตร์
โดยรวมแล้วการกระจายแยกรูป tea / thé / Tee / té ซึ่งผูกกับการค้าทางทะเล ออกจากรูป chai / chay / cha / çay ซึ่งผูกกับเส้นทางบกและเขตสัมผัสกับจีนอื่น ๆ มันสะท้อนเส้นทางหลายสายในยุคใหม่ตอนต้นที่ชาและชื่อของมันแพร่ไป
สิ่งที่การแยกนี้บันทึกไว้
การแยกนี้แพร่กว้างผิดปรกติ และมักถูกใช้แสดงให้เห็นว่าความต่างของภาษาถิ่นสามารถเดินทางไปกับการค้าได้อย่างไร ความต่างระหว่างเสียงกักธรรมดา /t/ กับเสียงกักเสียดแทรก (จีนกลาง [ʈʂʰ] กวางตุ้ง [tsʰ]) ช่วยสืบเส้นทางหลายสายที่คำนี้แพร่ไปในช่วงต้นยุคใหม่