Huli
Kihuli
Trans-New Guinea (Engan)
Kihuli ni mojawapo ya lugha kubwa zaidi za tawi la Engan katika nyanda za juu za New Guinea. Wazungumzaji wake wanajulikana sana kwa mila ya nywele bandia za kifahari na utamaduni mashuhuri wa "Huli Wigmen", na hutumia mfumo wa hesabu wa msingi 15 — wenye nadra katika lugha za dunia.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kihuli
Maji
iba
/iba/
Moto
tia
/tia/
Jua
nogo
/noɡo/
Mwezi
hina
/hina/
Mama
ainya
/aiɲa/
Baba
aba
/aba/
Kula
na
/na/
Kunywa
ila
/ila/
Upendo
hando
/hando/
Moyo
hambu
/hambu/
Mti
danda
/danda/
Nyumba
anda
/anda/
Mbwa
yamu
/jamu/
Paka
pusi
/pusi/
Mkono
ki
/ki/
Jicho
ta
/ta/
Habari
balu
/balu/
Asante
wei
/wei/
Moja
mendene
/mendene/
Nzuri
poke
/poke/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Trans-New Guinea (Engan) zinazohusiana
| Maana | Kihuli | Kienga | Kihiri Motu | Kimaranao | Kimanda | Kiyagaria | Kituvalu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | iba /iba/ | endaki /endaki/ | ranu /ɾanu/ | ig /iɡ/ | ࡌࡉࡀ /mia/ | nofa /nofa/ | vai /vai/ |
| Moto | tia /tia/ | ita /ita/ | lahi /lahi/ | apoy /apoj/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | yo /jo/ | afi /afi/ |
| Jua | nogo /noɡo/ | niko /niko/ | dina /dina/ | alongan /aloŋan/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | kena /kena/ | laa /laː/ |
| Mwezi | hina /hina/ | kana /kana/ | hua /hua/ | bolan /bolan/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ulu /ulu/ | masina /masina/ |
| Mama | ainya /aiɲa/ | ainya /aiɲa/ | sina /sina/ | ina /ina/ | ࡀࡌࡀ /ama/ | nene /nene/ | maatua /maːtua/ |
| Baba | aba /aba/ | taata /taːta/ | tama /tama/ | ama /ama/ | ࡀࡁࡀ /aba/ | papa /papa/ | tamana /tamana/ |
| Kula | na /na/ | nepenge /nepeŋe/ | ania /ania/ | mangan /maŋan/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | na /na/ | kai /kai/ |
| Kunywa | ila /ila/ | na pee /na peː/ | inua /inua/ | minom /minom/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | nava /nava/ | inu /inu/ |
| Upendo | hando /hando/ | mende /mende/ | lalokau /lalokau/ | kalimo /kalimo/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | amige /amiɡe/ | alofa /alofa/ |
| Moyo | hambu /hambu/ | maita /maita/ | kudouna /kudouna/ | pusoʔ /pusoʔ/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | nemo /nemo/ | fatu /fatu/ |
| Mti | danda /danda/ | ita /ita/ | au /au/ | kayo /kajo/ | ࡀࡊࡀࡍࡀ /akana/ | yake /jake/ | laakau /laːkau/ |
| Nyumba | anda /anda/ | anda /anda/ | ruma /ɾuma/ | walay /walaj/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | nono /nono/ | fale /fale/ |
| Mbwa | yamu /jamu/ | yana /jana/ | sisia /sisia/ | aso /aso/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | yapa /japa/ | kuli /kuli/ |
| Paka | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusa /pusa/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Mkono | ki /ki/ | kingi /kiŋɡi/ | imana /imana/ | lima /lima/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | bayo /bajo/ | lima /lima/ |
| Jicho | ta /ta/ | lenge /leŋɡe/ | matana /matana/ | mata /mata/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | gago /ɡaɡo/ | mata /mata/ |
| Habari | balu /balu/ | baa wa /baː wa/ | namona /namona/ | kapian /kapijan/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | amige /amiɡe/ | taalofa /taːlofa/ |
| Asante | wei /wei/ | yaku /jaku/ | tanikiu /tanikiu/ | salamat /salamat/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | tega /teɡa/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Moja | mendene /mendene/ | mendeai /mendeai/ | ta /ta/ | isa /isa/ | ࡄࡀࡃ /had/ | kahene /kahene/ | tasi /tasi/ |
| Nzuri | poke /poke/ | epe /epe/ | namo /namo/ | mapia /mapija/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | kavi /kavi/ | lei /lei/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.