Hədi

Kihdi

Kiafrika-Kiasia (Kichadi, Kati, kikundi kidogo cha Mafa-Bata)

FamiliaKiafrika-Kiasia (Kichadi, Kati, kikundi kidogo cha Mafa-Bata) Wasemaji~30K HatiKilatini NchiKameruni Lugha rasmiHapana (Kiingereza/Kifaransa nchini Kamerun; Kiarabu kaskazini-mashariki mwa Nigeria) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3xed

Hdi (zamani Hidé, Hide) ni lugha ya Kichadi ya Milima ya Mandara kaskazini mwa Kameruni, karibu na mpaka wa Nigeria. Ni maarufu katika maandiko ya isimu kwa kuwa mojawapo ya lugha chache za Kiafrika zilizoandikwa zenye mfumo wa upatanifu wa irabu wa [+/-ATR] unaolingana kikamilifu na lugha za Atlantiki-Kongo za Afrika Magharibi, licha ya uhusiano wake wa Kiafro-Asia. Hdi ina hazina tajiri ya konsonanti za kooni ikiwemo viingizi sauti vyenye sauti na visivyo na sauti (ɓ, ɗ), na sarufi ya marejeo ya Frajzyngier ya mwaka 2002 ni kazi kuu katika isimu ya Kichadi. Watu wa Hdi ni wakulima wa kujikimu katika ardhi yenye miamba ya Mandara.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kihdi

Maji

yam

/jam/

Moto

hu

/hu/

Jua

vah

/vah/

Mwezi

ʔir

/ʔir/

Nyota

gùvàkw

/ɡuvakʷ/

Mama

nəh

/nəh/

Baba

baba

/baba/

Mimi

/ja/

Wewe

/ka/

Jina

ɮùm

/ɮum/

Jicho

ɓah

/ɓah/

Mkono

xen

/xen/

Moyo

ɓal

/ɓal/

Upendo

ɓəz

/ɓəz/

Mti

ʔən

/ʔən/

Nyumba

gay

/ɡaj/

Mbwa

ɓəzaŋ

/ɓəzaŋ/

Paka

mərz

/mərz/

Kula

za

/za/

Kunywa

sa

/sa/

Moja

kələ

/kələ/

Mbili

sìɗá

/siɗa/

Habari

ʔaza

/ʔaza/

Asante

ʔusi

/ʔusi/

Nzuri

ɗəfa

/ɗəfa/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Chadic, Central, Mafa-Bata subgroup) zinazohusiana

Maana KihdiKidabaKikeraKibilenKikabardianKitigrinyaKikabyle
Maji yam /jam/ yam /jam/ mam /mam/ አኳ /akwa/ псы /psə/ ማይ /maj/ aman /aman/
Moto hu /hu/ kʷu /kʷu/ ákə̀rə /akərə/ ላእ /laʔ/ мафӏэ /mafʼa/ ሓዊ /ħawi/ times /timəs/
Jua vah /vah/ ɓa /ɓa/ kêr /keːɾ/ ኤርሕ /erəħ/ дыгъэ /dəʁa/ ጸሓይ /tsʼəħaj/ iṭij /itˤiʒ/
Mwezi ʔir /ʔir/ paɗ /paɗ/ mə̀sə̀rə /məsərə/ ቸራ /tʃəra/ мазэ /maza/ ወርሒ /wərħi/ aggur /aɡːuɾ/
Nyota gùvàkw /ɡuvakʷ/ gwevar /ɡʷevar/ tùwrò /tuwro/ ኰኵብ /kʷəkʷəb/ вагъуэ /waːʁʷa/ ኮኸብ /koˈxəb/ itri /itri/
Mama nəh /nəh/ mma /mːa/ /naː/ እና /əna/ анэ /ana/ ኣደ /ʔaddə/ yemma /jəmːa/
Baba baba /baba/ daa /daː/ /baː/ አባ /aba/ адэ /ada/ ኣቦ /ʔabbo/ baba /baba/
Mimi /ja/ /nə/ kə́ŋ /kəŋ/ አን /an/ сэ /sa/ ኣነ /ˈʔanä/ nekk /nəkː/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.