Skarù:rę'
Tuscarora
Kiiroquois (Kaskazini, Tuscarora-Nottoway)
Kituscarora (Skarù:rę', "watu wavaao mashati") ni lugha ya Kiiroquoi cha Kaskazini ambayo wazungumzaji wake awali waliishi mashariki mwa eneo la sasa la North Carolina. Baada ya Vita vya Tuscarora (1711–1715), wengi walihamia kaskazini ili kujiunga na Shirikisho la Kiiroquoi la Mataifa Matano kama Taifa la Sita, wakikaa hasa kaskazini mwa jimbo la New York na katika Hifadhi ya Mataifa Sita (Six Nations Reserve) huko Ontario. Iko hatarini kubwa ya kutoweka; Shule ya Tuscarora (Niagara Falls, NY) na programu ya lugha katika Six Nations Polytechnic zinaendesha juhudi za kuihuisha.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Tuscarora
Maji
awę:
/awɛ̃ː/
Moto
ujihst
/udʒihst/
Jua
hęhts
/hɛ̃hts/
Mwezi
hęhts uri:węh
/hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/
Nyota
utsíhstaʔ
/utsíhstaʔ/
Mama
raknų:hak
/ɾaknũːhak/
Baba
rakhnih
/ɾakhnih/
Mimi
íːʔ
/iːʔ/
Wewe
íːsaʔ
/iːsaʔ/
Jina
utsheːnaʔ
/utsʰeːnaʔ/
Jicho
ka:tæk
/kaːtæk/
Mkono
kéhskweh
/kehskweh/
Moyo
kęhsa'
/kɛ̃hsaʔ/
Upendo
krunyę:tas
/kɾuɲɛ̃ːtas/
Mti
nyęt
/ɲɛ̃t/
Nyumba
kanéhse'ę
/kanehseʔɛ̃/
Mbwa
čerʼ
/tʃeɾʔ/
Paka
takʼo:s
/takʔoːs/
Kula
kré:nuʼ
/kɾeːnuʔ/
Kunywa
kré:hwiʼ
/kɾeːhwiʔ/
Moja
ę:cæ
/ɛ̃ːtsæ/
Mbili
néʔkti
/neʔkti/
Habari
skę:nu
/skɛ̃ːnu/
Asante
nyaʼwę:
/ɲaʔwɛ̃ː/
Nzuri
unę:tsweht
/unɛ̃ːtsweht/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Iroquoian (Northern, Tuscarora-Nottoway) zinazohusiana
| Maana | Tuscarora | Onondaga | Cayuga | Kimohawk | Kiwichita | Kieida | Kikoyukon |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | awę: /awɛ̃ː/ | ohnekano:s /ohnekanoːs/ | ohnekanos /ohnekanos/ | ohnekanos /ohnekanos/ | kicʔa /kitsʔa/ | otiʔkwah /otiʔkwah/ | too /toː/ |
| Moto | ujihst /udʒihst/ | oji:staʼ /odʒiːstaʔ/ | ojistaʼ /odʒistaʔ/ | otsénhaʼ /odzʌ̃haʔ/ | hatʔihks /hatʔihks/ | onaʔ /onaʔ/ | konh /konh/ |
| Jua | hęhts /hɛ̃hts/ | gaeh'kwa /ɡaehʔkwa/ | gaehkwa /ɡaehkwa/ | karahkwa /karahkwa/ | saːkihirikiʔis /saːkihiɾikiʔis/ | karahkwah /karahkwah/ | so /so/ |
| Mwezi | hęhts uri:węh /hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/ | gaeh'kwa enitha /ɡaehʔkwa enitha/ | sǫi:ya /sõːja/ | ehníta /ehˈniːta/ | — /—/ | tsikʌ /tsikʌ/ | oolts'enh /ooltsʼenh/ |
| Nyota | utsíhstaʔ /utsíhstaʔ/ | otsistoʼgwaʼ /odʒistoʔɡwaʔ/ | otsihsdaʔ /otsihsdaʔ/ | otsistohkwaʔ /otsistohkwaʔ/ | hokʼwahriʔ /hokʼʷahriʔ/ | otsistohkwaʼ /odʒistohkwaʔ/ | so /sɔ/ |
| Mama | raknų:hak /ɾaknũːhak/ | ekno:ha' /eknoːhaʔ/ | agniha /aɡniha/ | isté:ha /isteːha/ | ʔatsi /ʔatsi/ | aknulha /aknulha/ | enaa /enaː/ |
| Baba | rakhnih /ɾakhnih/ | hak'no:ha' /hakʔnoːhaʔ/ | ha'nih /haʔnih/ | ranihá /raniha/ | ʔaːsi /ʔaːsi/ | haʔnih /haʔnih/ | etaa /etaː/ |
| Mimi | íːʔ /iːʔ/ | iʼ /iʔ/ | iːʔ /iːʔ/ | í:'i /íːʔi/ | náⁱʔ /náːʔ/ | iʔí /iˈʔi/ | see /siː/ |
| Wewe | íːsaʔ /iːsaʔ/ | íseʼ /iseʔ/ | iːs /iːs/ | í:se' /íːseʔ/ | áⁱʔ /áːʔ/ | isé /iˈse/ | nee /niː/ |
| Jina | utsheːnaʔ /utsʰeːnaʔ/ | yaʼts /jaʔts/ | ohsęːnaʔ /ohsẽːnaʔ/ | ohsennaʔ /ohsennaʔ/ | -riʔ /riʔ/ | yukyáts /juˈɡjats/ | -zaakkʼeʼ /zàːkʼeʔ/ |
| Jicho | ka:tæk /kaːtæk/ | oga:tha' /oɡaːtʰaʔ/ | oga:t /oɡaːt/ | kakahre /kakahre/ | kiriːkihinaʔ /kiɾiːkihinaʔ/ | oʔloh /oʔloh/ | nełtonh /neɬtonh/ |
| Mkono | kéhskweh /kehskweh/ | onénǫhsa' /onenõhsaʔ/ | onénǫhsa /onenõhsa/ | o'nentsha /oʔnentsha/ | ʔiskʔa /ʔiskʔa/ | okaʔ /okaʔ/ | ela /ela/ |
| Moyo | kęhsa' /kɛ̃hsaʔ/ | awé:ri /aweːri/ | awéri /aweri/ | awèrià /awɛriã/ | kaːc /kaːts/ | oianeh /oianeh/ | -dzaaya' /tsæːjəʔ/ |
| Upendo | krunyę:tas /kɾuɲɛ̃ːtas/ | gaonihsdá:wę /ɡaonihsdaːwɛ̃/ | gaihwiyu /ɡaihwiju/ | aknoronhkwa /aknoronhkʷa/ | — /—/ | — /—/ | k'oonejee /kʼooneʒeː/ |
| Mti | nyęt /ɲɛ̃t/ | ga:enda' /ɡaːendaʔ/ | gaentaʼ /ɡaentaʔ/ | okwire /okʷire/ | tahaːriʔ /tahaːɾiʔ/ | oyʌte /ojʌte/ | k'eyh /kʼejh/ |
| Nyumba | kanéhse'ę /kanehseʔɛ̃/ | ganǫhsoht /ɡanõhsoht/ | ganǫhsoot /ɡanõhsoːt/ | kanonhsa /kanonhsa/ | kaːhikʔa /kaːhikʔa/ | kanúhsote /kanuhsote/ | kkun /kːun/ |
| Mbwa | čerʼ /tʃeɾʔ/ | só:wa:s /soːwaːs/ | shǫkáos /ʃõkaos/ | érhar /erhar/ | kicʔariːh /kitsʔaɾiːh/ | é:lhal /ˈeːlhal/ | łeek /ɬeːk/ |
| Paka | takʼo:s /takʔoːs/ | takó:s /takoːs/ | ditshokwáʔ /ditʃokwaʔ/ | takós /takos/ | — /—/ | taks /taks/ | dotonh /dotonh/ |
| Kula | kré:nuʼ /kɾeːnuʔ/ | ekho:ne' /ekʰoːneʔ/ | gekho /ɡekʰo/ | kekhwa /kekʰwa/ | taʔac /taʔats/ | ohkaʔ /ohkaʔ/ | ghen /ɣen/ |
| Kunywa | kré:hwiʼ /kɾeːhwiʔ/ | ehnega:i'ron /ehneɡaːiʔron/ | gehnegira /ɡehneɡira/ | kahnek /kahnek/ | kiːckiriʔeːhirʔa /kiːtskiɾiʔeːhiɾʔa/ | ohwisaʔ /ohwisaʔ/ | don /don/ |
| Moja | ę:cæ /ɛ̃ːtsæ/ | ska:t /skaːt/ | skat /skat/ | enska /enska/ | cʔiːʔas /tsʔiːʔas/ | skaʔkoh /skaʔkoh/ | łeek'eyh /ɬeːkʼejh/ |
| Mbili | néʔkti /neʔkti/ | tékni /teɡni/ | téknih /ˈteknih/ | tékeni /teːɡeni/ | wic /wits/ | tékeni /ˈtekeni/ | netaakkʼa /netàːkʼʌ/ |
| Habari | skę:nu /skɛ̃ːnu/ | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | she:kon /ʃeːkon/ | nakahaʔahirʔa /nakahaʔahiɾʔa/ | — /—/ | enaa basee' /enaː baseːʔ/ |
| Asante | nyaʼwę: /ɲaʔwɛ̃ː/ | nya:wę' /njaːwɛ̃ʔ/ | niáwę /niawɛ̃/ | niáwen /niawen/ | — /—/ | — /—/ | baasee' /baːseːʔ/ |
| Nzuri | unę:tsweht /unɛ̃ːtsweht/ | oyá:nre /ojaːnre/ | oyanre /ojanre/ | ioiánere /jojánere/ | — /—/ | kaʔuh /kaʔuh/ | nezoonh /nezoːnh/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.