Onondaga

Kionondaga (Onoñda’gegá’; ISO 639-3: ono) ni lugha ya Kiiroquoian cha Kaskazini ya Taifa la Onondaga, mojawapo ya mataifa ya Shirikisho la Haudenosaunee, na hutumiwa katikati mwa New York na katika Six Nations of the Grand River, Ontario. Wamebaki wazungumzaji fasaha wapatao 50, wengi wao wazee, hivyo lugha iko katika hatari kubwa sana ya kutoweka, ingawa wanajamii wanaijifunza kama lugha ya pili. Kionondaga ni lugha ya usanisi mwingi inayotawaliwa na kitenzi: vitenzi hubeba viambishi awali vya viwakilishi na viambishi tamati vya hali ya tendo na vinaweza kuingiza mizizi ya nomino, huku mpangilio wa vipashio ukiwa huru kwa kiasi. Tahajia za jamii zenye msingi wa Kilatini hutumia apostrofi kwa kizuiwa koo, ñ kwa unazali, nukta ya kati kwa urefu wa vokali na alama ya akuti kwa mkazo. Lugha bado ni kiini cha sherehe, sheria na maisha ya umma; Taifa la Onondaga lilifungua Kituo maalumu cha Lugha mwaka 2011, na madarasa, rekodi, kamusi na shughuli za uzamishaji huimarisha urithishaji wake.