Kieida

Kioneida (Onʌyota’a:ka, “Watu wa Jiwe Lililosimama”; ISO 639-3: one) ni lugha ya Kiiroquoian cha Kaskazini ya Wahaudenosaunee, iliyohusishwa kihistoria na New York ya kati na inayotumiwa sasa katika jamii za Waoneida huko New York, Wisconsin na katika Six Nations of the Grand River, Ontario. Wamebaki wazungumzaji fasaha wa lugha ya kwanza wapatao 100–200 tu, wengi wao wazee, ingawa kundi pana zaidi linaijifunza kama lugha ya pili. Kioneida ni lugha ya usanisi mwingi inayotawaliwa na kitenzi: kitenzi kwa kawaida huwa na kiambishi awali cha kiwakilishi, mzizi na kiambishi tamati cha hali ya tendo, na kinaweza kuingiza shina la nomino na mofimu nyingine. Tahajia za jamii zenye msingi wa Kilatini huonyesha kizuiwa koo kwa apostrofi, vokali ndefu kwa nukta mbili na mkazo kwa alama ya akuti, na hutumia ʌ kwa vokali ya kati. Taifa la Oneida la Wisconsin lilikitangaza kuwa lugha yake rasmi ya kitaifa mwaka 1994; programu za uzamishaji na ulezi, masomo ya shule, kamusi, rekodi na zana za kidijitali zinaunga mkono uhuishaji wake.