Tachiwíin

Kitotonaki cha Coyutla

Totonaka

FamiliaTotonaka Wasemaji~50K HatiKilatini NchiMeksiko Lugha rasmiHapana kitaifa (inatambuliwa kama lugha ya taifa ya Meksiko chini ya LGDLPI ya 2003, yenye uhalali sawa na Kihispania katika eneo lake) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3toc

Kitotonac cha Coyutla ni mojawapo ya aina kadhaa za Kitotonac zinazozungumzwa katika milima ya Sierra de Papantla kaskazini mwa Veracruz, Mexico. Familia ya lugha za Kitotonacan ni mojawapo ya ndogo zaidi za Mesoamerica, ikiwa na Kitotonac (~250,000 jumla katika aina zote) na Kitepehua kama matawi yake mawili pekee; haina uhusiano unaoweza kuthibitishwa na familia yoyote kubwa zaidi licha ya sifa za kieneo zinazoshirikiwa na lugha jirani za Kiotomangue na Kiuto-Azteki. Wazungumzaji wa Kitotonac wanajulikana ulimwenguni kote kwa sherehe ya Voladores — wachezaji wa angani wa kitamaduni wa kiasili wanaoshuka kwa kamba kutoka nguzo ya mita 30, jambo lililoandikishwa katika Orodha Wakilishi ya Urithi wa Kitamaduni Usioshikika wa Binadamu wa UNESCO (2009). Coyutla na aina nyingine za Sierra pia huhifadhi kilimo cha jadi cha vanila, mmea uliofugwa na Watotonac ambao ulipata umuhimu wa kimataifa kupitia biashara ya kikoloni ya Kihispania.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kitotonaki cha Coyutla

Maji

xkán

/ʃkán/

Moto

lhk'uyat

/ɬkʼujat/

Jua

chichiní

/tʃitʃiní/

Mwezi

papá

/papá/

Nyota

staku

/staku/

Mama

tsé

/tsé/

Baba

tlat

/tɬat/

Mimi

kit

/kit/

Wewe

wix

/wiʃ/

Jina

tuwán

/tuwan/

Jicho

lakgastapu

/lakɡastapu/

Mkono

maka

/maka/

Moyo

naku

/naku/

Upendo

pa'ksuu

/paʔksuː/

Mti

k'iwi

/kʼiwi/

Nyumba

chiki

/tʃiki/

Mbwa

chichi

/tʃitʃi/

Paka

mishtu

/miʃtu/

Kula

waan

/waːn/

Kunywa

oqoo

/oqoː/

Moja

aktum

/aktum/

Mbili

aktuy

/aktuj/

Habari

tlen lhítat

/tɬen ɬítat/

Asante

pa'xkatkatsiniyán

/paʔʃkatkatsiniján/

Nzuri

tlen

/tɬen/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Totonacan zinazohusiana

Maana Kitotonaki cha CoyutlaKipipilKishipibo-ConiboKiaguacatecoKibasqueKimalay cha Maluku KaskaziniKikonso
Maji xkán /ʃkán/ at /at/ jene /hene/ /aʔ/ ur /ur/ aer /aer/ pishaa /piʃaː/
Moto lhk'uyat /ɬkʼujat/ tit /tit/ chii /tʃiː/ qʼaq /qʼaq/ su /su/ api /api/ apitta /apitːa/
Jua chichiní /tʃitʃiní/ tunal /tunal/ bari /bari/ qʼijl /qʼihl/ eguzki /eɣuski/ matahari /matahari/ piirtuta /piːrtuta/
Mwezi papá /papá/ metsti /metsti/ oxe /oʃe/ xahaw /ʃahaw/ ilargi /ilaɾɣi/ bulan /bulan/ leya /leja/
Nyota staku /staku/ sital /ˈsital/ wishati /wiʃati/ chumeʼl /tʃumeʔl/ izar /is̻ar/ bintang /bintaŋ/ hikkitta /hikːitːa/
Mama tsé /tsé/ nan /nan/ tita /tita/ naa /naː/ ama /ama/ mama /mama/ aayyaa /aːjːaː/
Baba tlat /tɬat/ tat /tat/ papa /papa/ mam /mam/ aita /aita/ papa /papa/ aappaa /aːpːaː/
Mimi kit /kit/ naja /ˈnaha/ ea /ea/ in /in/ ni /ni/ kita /kita/ anti /anti/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.