Tao
Kitao (Yami)
Kiaustronesia (Batanic)
Tao (Yami, Tao Tao) ni ya kipekee miongoni mwa lugha za asili zinazotambuliwa za Taiwan kwa kuwa ndiyo lugha pekee ya Kimalayo-Polynesia (tawi la Batanic) — siyo ya Kiformosa — inayozungumzwa na watu ~3,000 kwenye Kisiwa cha Orchid (Lanyu, kilicho karibu na pwani ya kusini-mashariki ya Taiwan). Inahusiana kwa karibu na Ivatan ya Visiwa vya Batanes nchini Ufilipino, ikionyesha njia za usafiri wa baharini wa Waaustronesia za kabla ya historia. Maarufu kwa mzunguko wa kina wa ibada ya samaki-warukao Mivanwa, miiko ya uvuvi wa baharini, na desturi ya mashujaa wenye silaha za fedha. Maandishi ya Kilatini yameendelezwa tangu mwaka 2001 sambamba na mpango wa Taiwan wa elimu ya lugha za asili.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kitao (Yami)
Maji
ranom
/ranom/
Moto
apuy
/apuj/
Jua
araw
/araw/
Mwezi
vehan
/vehan/
Nyota
vituen
/vituən/
Mama
ina
/ina/
Baba
ama
/ama/
Mimi
yaken
/jakən/
Wewe
imo
/ʔimo/
Jina
ngaran
/ŋaran/
Jicho
mata
/mata/
Mkono
kamay
/kamaj/
Moyo
paso
/paso/
Upendo
makakdeng
/makakdəŋ/
Mti
kayo
/kajo/
Nyumba
vahay
/vahaj/
Mbwa
ino
/ino/
Paka
koving
/koviŋ/
Kula
kuman
/kuman/
Kunywa
minum
/minum/
Moja
asa
/asa/
Mbili
doa
/doa/
Habari
akokay
/akokaj/
Asante
ayoy
/ajoj/
Nzuri
mapia
/mapia/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Batanic) zinazohusiana
| Maana | Kitao (Yami) | Kitagalog cha Kale | Kimaranao | Kibicolano cha Iriga | Kiamis | Kipuyuma | Kimalei cha Kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ranom /ranom/ | ᜆᜓᜊᜒᜄ᜔ /tubiɡ/ | ig /iɡ/ | tubig /tubiɡ/ | nanom /nanom/ | enay /enai/ | ayar /ajar/ |
| Moto | apuy /apuj/ | ᜀᜉᜓᜌ᜔ /apuj/ | apoy /apoj/ | kalayo /kalajɔ/ | namal /namal/ | apuy /apui/ | api /api/ |
| Jua | araw /araw/ | ᜀᜇᜏ᜔ /araw/ | alongan /aloŋan/ | aldəw /aldəw/ | cidal /tsiðal/ | kadaw /kadaw/ | matari /matari/ |
| Mwezi | vehan /vehan/ | ᜊᜓᜏᜈ᜔ /buwan/ | bolan /bolan/ | bulən /bulən/ | folad /folað/ | bulan /buɭan/ | bulan /bulan/ |
| Nyota | vituen /vituən/ | ᜊᜒᜆᜓᜁᜈ᜔ /bituʔin/ | bito-on /bitoʔon/ | bitóon /bituʔon/ | fo'is /foʔis/ | vituwan /vituwan/ | bintang /bintaŋ/ |
| Mama | ina /ina/ | ᜁᜈ /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ibu /ibu/ |
| Baba | ama /ama/ | ᜀᜋ /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | bapa /bapa/ |
| Mimi | yaken /jakən/ | ᜀᜃᜓ /ako/ | ako /ako/ | akó /ʔako/ | kako /kako/ | kuiku /kuiku/ | aku /aku/ |
| Wewe | imo /ʔimo/ | ᜁᜃᜏ᜔ /ikaw/ | seka /sɵka/ | ikā /ʔika/ | kiso /kiso/ | yu /ju/ | kamu /kamu/ |
| Jina | ngaran /ŋaran/ | ᜅᜎᜈ᜔ /ŋalan/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ | ngangan /ŋaŋan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ |
| Jicho | mata /mata/ | ᜋᜆ /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mkono | kamay /kamaj/ | ᜃᜋᜌ᜔ /kamaj/ | lima /lima/ | kamət /kamət/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ |
| Moyo | paso /paso/ | ᜉᜓᜐᜓ /puso/ | pusoʔ /pusoʔ/ | puso /puso/ | faloko' /falokoʔ/ | kalumetan /kalumetan/ | hati /hati/ |
| Upendo | makakdeng /makakdəŋ/ | ᜁᜊᜒᜄ᜔ /ibiɡ/ | kalimo /kalimo/ | pagkaibəg /paɡkaʔibəɡ/ | maolah /maolah/ | ulaw /ulaw/ | sayang /sajaŋ/ |
| Mti | kayo /kajo/ | ᜃᜑᜓᜌ᜔ /kahoj/ | kayo /kajo/ | kahoy /kahɔj/ | kilang /kilaŋ/ | kawi /kawi/ | kayu /kaju/ |
| Nyumba | vahay /vahaj/ | ᜊᜑᜌ᜔ /bahaj/ | walay /walaj/ | baləy /baləj/ | loma' /lomaʔ/ | ruma /ɾuma/ | rumah /rumah/ |
| Mbwa | ino /ino/ | ᜀᜐᜓ /aso/ | aso /aso/ | ayam /ajam/ | wacu /watsu/ | suwan /suwan/ | anjing /andʒiŋ/ |
| Paka | koving /koviŋ/ | ᜉᜓᜐ /pusa/ | pusa /pusa/ | kuting /kutiŋ/ | posi /posi/ | kating /katiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| Kula | kuman /kuman/ | ᜃᜁᜈ᜔ /kain/ | mangan /maŋan/ | kaən /kaʔən/ | komaen /komaən/ | kuman /kuman/ | makan /makan/ |
| Kunywa | minum /minum/ | ᜁᜈᜓᜋ᜔ /inom/ | minom /minom/ | inum /inum/ | minom /minom/ | enpa /enpa/ | minum /minum/ |
| Moja | asa /asa/ | ᜁᜐ /isa/ | isa /isa/ | əsad /əsad/ | cecay /tsetsaj/ | sa /sa/ | sa /sa/ |
| Mbili | doa /doa/ | ᜇᜎᜏ /dalaˈwa/ | dowa /dowa/ | darwā /darwaː/ | tosa /tosaʔ/ | zua /ʐua/ | dua /dua/ |
| Habari | akokay /akokaj/ | ᜋᜊᜓᜑᜌ᜔ /mabuhaj/ | kapian /kapijan/ | kumusta /kumusta/ | nga'ay ho /ŋaʔaj ho/ | marayas /maɾajas/ | — /—/ |
| Asante | ayoy /ajoj/ | ᜐᜎᜋᜆ᜔ /salamat/ | salamat /salamat/ | dyos mabalos /djos mabalos/ | aray /araj/ | kasapakan /kasapakan/ | — /—/ |
| Nzuri | mapia /mapia/ | ᜋᜊᜓᜆᜒ /mabuti/ | mapia /mapija/ | marhəy /maɾhəj/ | kapah /kapah/ | mauruway /mauɾuwai/ | baik /baik/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.