salırça
Kisalar
Kituruki (Oghuz)
Kisalar (jina la wenyeji Salır gaçı; ISO 639-3: slr) ni lugha ya Kituruki ya tawi la Oghuz na ndiyo lugha iliyojitenga mashariki zaidi kijiografia katika tawi hilo. Huzungumzwa hasa Xunhua na Hualong katika Qinghai na Jishishan katika Gansu, huku jamii ndogo ya magharibi ikiwa katika eneo la Ili la Xinjiang. Aina kubwa ya mashariki ina lahaja za Jiezi na Mengda, huku Kisalar cha Ili kikiendelea kando chini ya athari kubwa zaidi za Kiuyghur na Kikazakh. Karne nyingi za mwingiliano na Kimandarini cha Kaskazini-Magharibi, Kitibeti cha Amdo, lugha za Kimongolia na lugha za maandishi za Kiislamu zimeunda sana mfumo wake wa sauti na msamiati, ingawa mofolojia ya viambishi tamati na mpangilio wa msingi wa maneno umebaki wa Kituruki. Kisalar hutumiwa hasa kwa mazungumzo na hakina tahajia sanifu inayokubaliwa na wote: maandishi ya kihistoria yalitumia hati yenye msingi wa Kiarabu, mifumo kadhaa ya Kilatini imependekezwa, na wazungumzaji wengi hutumia Kichina kwa kusoma na kuandika pamoja na maandishi rasmi.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kisalar
Maji
suv
/suv/
Moto
ot
/ot/
Jua
güneş
/ɡyneʃ/
Mwezi
ay
/ɑj/
Nyota
yultuz
/jultuz/
Mama
ama
/ɑma/
Baba
papa
/papa/
Mimi
men
/men/
Wewe
sen
/sen/
Jina
at
/at/
Jicho
koz
/koz/
Mkono
äl
/æl/
Moyo
köñül
/kœɲœl/
Upendo
möhabbät
/møhɑbːæt/
Mti
yoğach
/joɡɑtʃ/
Nyumba
oy
/oj/
Mbwa
iṭ
/ɪtˤ/
Paka
kǰi
/kʨi/
Kula
yämä
/jæmæ/
Kunywa
içmä
/ɪtʃmæ/
Moja
bir
/bir/
Mbili
işki
/iʃki/
Habari
selam
/sælɑm/
Asante
shukirlä
/ʃukɪrlæ/
Nzuri
yakhshi
/jɑxʃi/
Kekeo
guguk
/kukux/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Turkic (Oghuz) zinazohusiana
| Maana | Kisalar | Kikarakhanid | Kikumyk | Kikazaki | Kikirigizi | Kiuygur | Kiazabajani |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | suv /suv/ | suw /suw/ | сув /suv/ | су /suw/ | суу /suː/ | سۇ /su/ | su /su/ |
| Moto | ot /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ئوت /ot/ | od /od/ |
| Jua | güneş /ɡyneʃ/ | kün /kyn/ | гюн /ɡyn/ | күн /kyn/ | күн /kyn/ | قۇياش /qujɑʃ/ | günəş /ɟynæʃ/ |
| Mwezi | ay /ɑj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /ɑj/ | ай /ɑj/ | ئاي /ɑj/ | ay /ɑj/ |
| Nyota | yultuz /jultuz/ | yultuz /jultuz/ | юлдуз /julduz/ | жұлдыз /ʒʊɫˈdəz/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ | يۇلتۇز /julˈtuz/ | ulduz /ulˈduz/ |
| Mama | ama /ɑma/ | ana /ana/ | ана /ana/ | ана /ɑnɑ/ | эне /ene/ | ئانا /ɑnɑ/ | ana /ɑnɑ/ |
| Baba | papa /papa/ | ata /ata/ | ата /ata/ | әке /æke/ | ата /ɑtɑ/ | ئاتا /ɑtɑ/ | ata /ɑtɑ/ |
| Mimi | men /men/ | men /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | مەن /mæn/ | mən /mæn/ |
| Wewe | sen /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | سەن /sæn/ | sən /sæn/ |
| Jina | at /at/ | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ئىسىم /iˈsim/ | ad /ɑd/ |
| Jicho | koz /koz/ | köz /køz/ | гёз /ɡøz/ | көз /køz/ | көз /køz/ | كۆز /køz/ | göz /ɟøz/ |
| Mkono | äl /æl/ | qol /qol/ | къол /qol/ | қол /qol/ | кол /kol/ | قول /qol/ | əl /æl/ |
| Moyo | köñül /kœɲœl/ | yürek /jyrek/ | юрек /jyrek/ | жүрек /ʒyɾek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ | يۈرەك /jyɾɛk/ | ürək /yɾæc/ |
| Upendo | möhabbät /møhɑbːæt/ | sevgü /sevɡy/ | сюйюв /syjyv/ | махаббат /mɑxɑbbɑt/ | сүйүү /syjyː/ | مۇھەببەت /muhɛbbɛt/ | sevgi /sevɟi/ |
| Mti | yoğach /joɡɑtʃ/ | ığač /ɯɣatʃ/ | терек /terek/ | ағаш /ɑʁɑʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ | دەرەخ /dɛɾɛx/ | ağac /ɑɣɑdʒ/ |
| Nyumba | oy /oj/ | ev /ev/ | уьй /yj/ | үй /yj/ | үй /yj/ | ئۆي /øj/ | ev /ev/ |
| Mbwa | iṭ /ɪtˤ/ | it /it/ | ит /it/ | ит /ɪt/ | ит /ɪt/ | ئىت /it/ | it /ɪt/ |
| Paka | kǰi /kʨi/ | piši /piʃi/ | мишик /miʃik/ | мысық /mɯsɯq/ | мышык /mɯʃɯk/ | مۈشۈك /myʃyk/ | pişik /pɪʃɪc/ |
| Kula | yämä /jæmæ/ | yi- /ji/ | ашамакъ /aʃamaq/ | жеу /ʒew/ | жеш /dʒeʃ/ | يېمەك /jemɛk/ | yemək /jemæc/ |
| Kunywa | içmä /ɪtʃmæ/ | ič- /itʃ/ | ичмек /itʃmek/ | ішу /ɪʃuw/ | ичүү /ɪtʃyː/ | ئىچمەك /itʃmɛk/ | içmək /ɪtʃmæc/ |
| Moja | bir /bir/ | bir /bir/ | бир /bir/ | бір /bɪɾ/ | бир /bɪɾ/ | بىر /bir/ | bir /bɪɾ/ |
| Mbili | işki /iʃki/ | iki /iki/ | эки /eki/ | екі /jeˈkɘ/ | эки /eˈki/ | ئىككى /ikˈki/ | iki /iˈci/ |
| Habari | selam /sælɑm/ | salām /salaːm/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | сәлем /sælem/ | салам /sɑlɑm/ | ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم /ɛssɑlɑmu ɛlɛjkum/ | salam /sɑlɑm/ |
| Asante | shukirlä /ʃukɪrlæ/ | tabug /tabuɡ/ | савбол /savbol/ | рахмет /ɾɑxmet/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ | رەھمەت /ɾɛhmɛt/ | təşəkkür /tæʃecːyɾ/ |
| Nzuri | yakhshi /jɑxʃi/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | яхшы /jaχʃə/ | жақсы /ʒɑqsɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ | ياخشى /jɑxʃi/ | yaxşı /jɑxʃɯ/ |
| Kekeo | guguk /kukux/ | — | атъёкъ /atˈjoq/ | көкек /kœˈkek/ | күкүк /kyˈkyk/ | كاككۇك /kɑkˈkuk/ | ququ /ɡuˈɡu/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.