Kidomari

Kidomari ni lugha ya Kiindo-Ariani ya Wadom, jumuiya za wahamahama zilizotawanyika kutoka Uturuki na Kaukasia kupitia Levant hadi Misri na Iran; ni binamu wa mbali wa Kiromani badala ya kuwa babu yake, kwani makundi hayo mawili yaliondoka India kila moja peke yake. Lahaja pekee iliyoelezwa kwa kina ni ile ya Yerusalemu iliyorekodiwa na Yaron Matras katika miaka ya 1990, ambapo kiini cha urithi wa Kihindi (pani 'maji', xast 'mkono', kuri 'nyumba') hunusurika ndani ya sarufi iliyojaa Kiarabu cha Kipalestina — viunganishi, vihusishi, nambari zaidi ya tano na vitenzi visaidizi vingi vya dhima ni mikopo kamili. Nomino huhifadhi miishio ya hali ya Kihindi huku vitenzi vikichukua kwa uhuru alama za tendo na dhima zenye asili ya Kiarabu, jambo linalofanya Kidomari kuwa mojawapo ya mifumo ya Kiindo-Ariani iliyojengwa upya zaidi kutokana na mgusano iliyowahi kurekodiwa. Hakina tahajia sanifu, na kinapoandikwa huandikwa kwa tahajia ya Kilatini au mara chache kwa hati ya Kiarabu au Kiebrania; vitenzi hutajwa hapa kama mizizi mitupu, umbo lililotumiwa katika msamiati wa Matras. UNESCO huainisha Kidomari kuwa katika hatari kubwa ya kutoweka: Yerusalemu watu chini ya 200 bado wanakizungumza, na wengi wa wanajumuiya wapatao 1,200 sasa hukua wakizungumza Kiarabu.