ပုဂံ ဘာသာ
Kiburma cha Kale
Kichina-Kitibeti (Tibeto-Burman, Burmish) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiburma cha Kale kilikuwa lugha ya Milki ya Pagan (1044-1297) ya Burma ya juu na chombo cha kifasihi cha ustaarabu wake wa Kibuddha. Maandishi ya mawe ya Pagan na hati za majani ya mtende yanaonyesha mafungu ya konsonanti yaliyopotea katika Kiburma cha kisasa (k.m. /kly-/, /mly-/, /pl-/), mfumo tajiri zaidi wa konsonanti za mwanzo, na tofauti za toni zisizokuwepo au za awali-toni. Maandishi ya Kiburma cha Kale — yanayotokana na Kimon na hatimaye brahmi ya Pyu/Pallava — ndiyo babu wa moja kwa moja wa maandishi ya Kiburma cha kisasa. Toni zilikua taratibu wakati wa kipindi cha Kiburma cha Kati (karne ya 16-18) huku konsonanti za mwanzo zikiunganika.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiburma cha Kale
Maji
ရိ
/riy/
Moto
မိး
/miːʔ/
Jua
နိ
/niy/
Mwezi
လ
/la/
Nyota
ကြယ်
/kraj/
Mama
အမိ
/ʔamiy/
Baba
အဖ
/ʔap/
Mimi
ငာ
/ŋaː/
Wewe
နင်
/naŋ/
Jina
အမည်
/ʔamɲaɲ/
Jicho
မ္ယက်
/mlak/
Mkono
လက်
/lak/
Moyo
နှလုံး
/hnaluːŋ/
Upendo
ချစ်
/klyit/
Mti
သစ်
/sit/
Nyumba
အိမ်
/ʔim/
Mbwa
ခုယ်း
/kʰuj/
Paka
ကြောင်
/klaŋ/
Kula
စား
/tsaːʔ/
Kunywa
ၐုက်
/suk/
Moja
တ
/tac/
Mbili
နှစ်
/n̥ik/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
ကောင်း
/kawŋ/
Sushi
ငါးပိ
/ŋaːpiʔ/
Vyanzo
- Luce (1969-70) Old Burma — Early Pagán
- Nishi (1999) Four Papers on Burmese
- Glottolog: oldb1235
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Burmish) zinazohusiana
| Maana | Kiburma cha Kale | Kipyu | Protosinotibet | Kikurtöp | Kilhomi | Kiladakhi | Kidrung |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ရိ /riy/ | ʔuy /uj/ | — /—/ | khwe /kʰwe/ | ཆུ་ /tɕʰu˥/ | ཆུ /tɕʰu/ | ʃə /ʃə/ |
| Moto | မိး /miːʔ/ | vyaŋ /wjaŋ/ | *mey /mey/ | mi /mi/ | མེ་ /me˥/ | མེ /me/ | məə /məː/ |
| Jua | နိ /niy/ | ño /ɲo/ | *nəy /nəy/ | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ་ /ɲi˥ma˩/ | ཉི་མ /ɲima/ | nɯ /nɯ/ |
| Mwezi | လ /la/ | hla /hla/ | *s-la /s-la/ | lai /lai/ | ཟླ་བ་ /dawa˩/ | ཟླ་བ /zlawa/ | məŋ /məŋ/ |
| Nyota | ကြယ် /kraj/ | kar /karʔ/ | *s-kar /s-kar/ | karma /karma/ | སྐར་མ /karma˥/ | སྐར་མ /skarma/ | əkɯr /əkɯr/ |
| Mama | အမိ /ʔamiy/ | na /na/ | *ma /ma/ | amai /amai/ | ཨ་མ་ /ʔama˩/ | ཨ་མ /ama/ | ma /ma/ |
| Baba | အဖ /ʔap/ | paʔ /paʔ/ | *pa /pa/ | apai /apai/ | ཨ་པ་ /ʔapa˩/ | ཨ་པ /apa/ | pa /pa/ |
| Mimi | ငာ /ŋaː/ | ŋa /ŋa/ | *ŋa /ŋa/ | ngat /ŋat/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | nga /ŋa/ |
| Wewe | နင် /naŋ/ | naŋ /naŋ/ | *naŋ /naŋ/ | wit /wit/ | ཁྱོད /kʰjø˥/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | nə /nə/ |
| Jina | အမည် /ʔamɲaɲ/ | miŋ /miŋ/ | *r-miŋ /r-miŋ/ | ming /miŋ/ | མིང /miŋ˩/ | མིང /miŋ/ | bɯng /bɯŋ/ |
| Jicho | မ္ယက် /mlak/ | mik /mik/ | *s-mik /s-mik/ | mik /mik/ | མིག་ /mik˥/ | མིག /mik/ | mik /mik/ |
| Mkono | လက် /lak/ | lak /lak/ | *lak /lak/ | lak /lak/ | ལག་པ་ /lakpa˩/ | ལག་པ /lakpa/ | kə /kə/ |
| Moyo | နှလုံး /hnaluːŋ/ | — /—/ | — /—/ | nying /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲíŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ʃəŋ /ʃəŋ/ |
| Upendo | ချစ် /klyit/ | — /—/ | — /—/ | ga /ɡa/ | — /—/ | དགའ /ɡa/ | ʃit /ʃit/ |
| Mti | သစ် /sit/ | siŋ /siŋ/ | *siŋ /siŋ/ | shing /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ˥/ | ཤིང /ʃiŋ/ | sim /sim/ |
| Nyumba | အိမ် /ʔim/ | vaiŋ /waiŋ/ | — /—/ | khim /kʰim/ | ཁྱིམ་ /kʰim˥/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | im /im/ |
| Mbwa | ခုယ်း /kʰuj/ | kwiy /kwij/ | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | khwi /kʰwi/ | ཁྱི་ /kʰi˥/ | ཁྱི /kʰi/ | kʰja /kʰja/ |
| Paka | ကြောင် /klaŋ/ | — /—/ | — /—/ | byila /bila/ | — /—/ | བྱི་ལ /pila/ | tsa /tsʰa/ |
| Kula | စား /tsaːʔ/ | cyaʔ /tɕaʔ/ | *dzya /dzya/ | za /za/ | ཟ་ /sa˩/ | ཟ /za/ | ʃə /ʃə/ |
| Kunywa | ၐုက် /suk/ | — /—/ | — /—/ | thung /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ˩/ | འཐུང /tʰuŋ/ | pə /pə/ |
| Moja | တ /tac/ | te /te/ | *tik /tik/ | thê /tʰe/ | གཅིག་ /tɕik˥/ | གཅིག /tɕik/ | tik /tik/ |
| Mbili | နှစ် /n̥ik/ | nit /nit/ | *g-nis /g-nis/ | zon /zon/ | གཉིས /ɲi˩/ | གཉིས /ɲis/ | əni /əni/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /taɕi˥ tele˩/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ŋeŋ /ŋeŋ/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | kadrinche /kadrintɕe/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | tʃʰɔ /tʃʰɔ/ |
| Nzuri | ကောင်း /kawŋ/ | — /—/ | — /—/ | lekpo /lekpo/ | ཡག་པོ་ /jakpo˩/ | ཡག་པོ /jakpo/ | la /la/ |
| Sushi | ငါးပိ /ŋaːpiʔ/ | — | — | — | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.