ལྷོ་མི་སྐད
Kilhomi
Familia ya Kisino-Tibeti (tawi la Kitibeto-Burman, Kitibeti, Kati)
Lhomi ("watu wa kusini") ni lugha ya Kitibeti ya bonde la juu la Arun kwenye mpaka wa Nepal na Sikkim. Kama aina nyingine za Kitibeti cha mashariki, imepoteza vianzio vingi vya makundi ya konsonanti lakini imekuza tofauti ya toni ya njia mbili katika silabi zenye vianzio vilivyokuwa na sauti dhidi ya visivyo na sauti kihistoria; wazungumzaji wake ni wakulima wa Kibuddha wa Kitibeti.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kilhomi
Maji
ཆུ་
/tɕʰu˥/
Moto
མེ་
/me˥/
Jua
ཉི་མ་
/ɲi˥ma˩/
Mwezi
ཟླ་བ་
/dawa˩/
Nyota
སྐར་མ
/karma˥/
Mama
ཨ་མ་
/ʔama˩/
Baba
ཨ་པ་
/ʔapa˩/
Mimi
ང
/ŋà/
Wewe
ཁྱོད
/kʰjø˥/
Jina
མིང
/miŋ˩/
Jicho
མིག་
/mik˥/
Mkono
ལག་པ་
/lakpa˩/
Moyo
སྙིང་
/ɲíŋ/
Upendo
—
/—/
Mti
ཤིང་
/ɕiŋ˥/
Nyumba
ཁྱིམ་
/kʰim˥/
Mbwa
ཁྱི་
/kʰi˥/
Paka
—
/—/
Kula
ཟ་
/sa˩/
Kunywa
འཐུང་
/tʰuŋ˩/
Moja
གཅིག་
/tɕik˥/
Mbili
གཉིས
/ɲi˩/
Habari
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/taɕi˥ tele˩/
Asante
—
/—/
Nzuri
ཡག་པོ་
/jakpo˩/
Vyanzo
- Vesalainen, Olavi & Marja Vesalainen (1976) Lhomi Phonemic Summary. Tribhuvan University SIL, Kathmandu.
- Vesalainen, Olavi & Marja Vesalainen (1980) Clause Patterns in Lhomi. Pacific Linguistics B-53, Canberra.
- Glottolog: Lhomi
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Tibetic, Central) zinazohusiana
| Maana | Kilhomi | Kitibeti | Kitibet cha Khams | Kibalti | Kitibeti cha Kale (Liturujia) | Kitibet cha kale cha kawaida | Kiladakhi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ཆུ་ /tɕʰu˥/ | ཆུ /tɕʰu˥/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Moto | མེ་ /me˥/ | མེ /me˩˧/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Jua | ཉི་མ་ /ɲi˥ma˩/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mwezi | ཟླ་བ་ /dawa˩/ | ཟླ་བ /tawa˩˧/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ |
| Nyota | སྐར་མ /karma˥/ | སྐར་མ /karma˥/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ |
| Mama | ཨ་མ་ /ʔama˩/ | ཨ་མ /ama˥/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Baba | ཨ་པ་ /ʔapa˩/ | ཨ་ཕ /apʰa˥/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཡབ /jab/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Mimi | ང /ŋà/ | ང /ŋà/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Wewe | ཁྱོད /kʰjø˥/ | ཁྱོད /cʰøː˥/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ |
| Jina | མིང /miŋ˩/ | མིང /miŋ˥/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Jicho | མིག་ /mik˥/ | མིག /mik˩˧/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Mkono | ལག་པ་ /lakpa˩/ | ལག་པ /lakpa˩˧/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Moyo | སྙིང་ /ɲíŋ/ | སྙིང་ /ɲíŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Upendo | — /—/ | དགའ་པོ /kapo˩˧/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ |
| Mti | ཤིང་ /ɕiŋ˥/ | ཤིང་སྡོང་ /ɕiŋ˥toŋ˥/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ |
| Nyumba | ཁྱིམ་ /kʰim˥/ | ཁང་པ /kʰaŋpa˥/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| Mbwa | ཁྱི་ /kʰi˥/ | ཁྱི /cʰi˥/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Paka | — /—/ | ཞི་མི /ɕimi˩˧/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ |
| Kula | ཟ་ /sa˩/ | ཟ /sa˩˧/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ |
| Kunywa | འཐུང་ /tʰuŋ˩/ | འཐུང་ /tʰuŋ˥/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Moja | གཅིག་ /tɕik˥/ | གཅིག /tɕik˥/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Mbili | གཉིས /ɲi˩/ | གཉིས /ɲiː˩˧/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ |
| Habari | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /taɕi˥ tele˩/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /taɕi˥ telek˩˧/ | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ |
| Asante | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe˥ tɕʰe˥/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Nzuri | ཡག་པོ་ /jakpo˩/ | ཡག་པོ /jakpo˩˧/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.