Lumasaaba

Kimasaaba

Atlantiki-Kongo (Kibantu, Masaba-Luhya)

FamiliaAtlantiki-Kongo (Kibantu, Masaba-Luhya) Wasemaji~3M HatiKilatini (mwandiko wa Lumasaaba wa Chama cha Biblia cha Uganda, 1970s) NchiUganda (wilaya za Mbale, Sironko, Bududa, Manafwa, Bulambuli; eneo la Mlima Elgon) Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha rasmi pekee); inatambuliwa kama lugha ya kanda Uhai wa lughasalama ISO 639-3myx

Kimasaaba (Lumasaaba; ISO 639-3: myx), kinachojulikana pia kama Kigisu au Kilugisu, ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa na jamii za Bamasaaba au Bagisu kwenye miteremko ya magharibi na kusini ya Mlima Elgon mashariki mwa Uganda na Kenya jirani. Kina uhusiano wa karibu na Kibukusu na lugha nyingine zinazowekwa pamoja kama Kiluhya, lakini Kimasaaba kinatambuliwa kivyake na hakipaswi kuitwa tu kwa msimbo wa makrolugha wa Kiluhya. Kama lugha nyingine za Kibantu, kina mfumo wa ngeli za nomino ambao upatanisho wake huonekana kwenye vivumishi na vipengele vingine vya sarufi. Kina toni na ni ambatani, kwa kawaida hutumia mpangilio kiima–kitenzi–yambwa, na huunda maumbo changamano ya vitenzi yanayoonyesha washiriki, njeo, mtazamo na kategoria zinazohusiana. Kimasaaba huandikwa kwa tahajia ya Kilatini na hutumiwa katika utangazaji, makanisa, fasihi ya eneo na baadhi ya elimu; hakina hadhi rasmi ya kitaifa, huku wazungumzaji wa lugha nyingi wakitumia pia Kiingereza, Kiswahili, Kiluganda au lugha jirani kulingana na mazingira.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kimasaaba

Maji

kamaatsi

/kamaːtsi/

Moto

kamulilo

/kamulilo/

Jua

suuba

/suːba/

Mwezi

umweesi

/umweːsi/

Nyota

kumunyeenye

/kumuɲeːɲe/

Mama

mayi

/maji/

Baba

papa

/papa/

Mimi

ise

/ise/

Wewe

iwe

/iwe/

Jina

lisiina

/lisiːna/

Jicho

liiso

/liːso/

Mkono

kumukhono

/kumukʰono/

Moyo

umwoyo

/umwojo/

Upendo

khusima

/kʰusima/

Mti

kumusaala

/kumusaːla/

Nyumba

nzu

/nzu/

Mbwa

imbwa

/imbwa/

Paka

paka

/paka/

Kula

khulya

/kʰuʎa/

Kunywa

khunywa

/kʰuɲwa/

Moja

mulala

/mulala/

Mbili

babili

/βaβili/

Habari

mulembe

/mulembe/

Asante

ole nise

/ole nise/

Nzuri

kalayi

/kalaji/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Masaba-Luhya) zinazohusiana

Maana KimasaabaKibukusuKiluhyaKinyaturuKinyankoleKitonga (Zambia)Kisangu
Maji kamaatsi /kamaːtsi/ kamatsi /kamatsi/ amatsi /amatsi/ maazi /maːzi/ amaizi /amaizi/ meenda /meːnda/ ameenzi /ameːnzi/
Moto kamulilo /kamulilo/ kamulilo /kamulilo/ omuliro /omuliro/ moto /moto/ omuriro /omuriro/ mulilo /mulilo/ umoto /umoto/
Jua suuba /suːba/ liuba /liuba/ liuba /liuba/ nzua /nzua/ izooba /izoːba/ zuba /zuba/ liluga /liluɡa/
Mwezi umweesi /umweːsi/ kumwesi /kumwesi/ omwesi /omwesi/ umweri /umweɾi/ omwezi /omwezi/ mwezi /mwezi/ umwesi /umwesi/
Nyota kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ eng'ining'ini /eŋiniŋini/ nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ nyenyezi /ɲeˈɲezi/ nyenyezi /ɲeɲezi/
Mama mayi /maji/ mayi /maji/ mayi /maji/ mama /mama/ maawe /maːwe/ bama /bama/ mama /mama/
Baba papa /papa/ papa /papa/ papa /papa/ tata /tata/ tata /tata/ bataata /bataːta/ baba /baba/
Mimi ise /ise/ ese /ese/ ese /ese/ une /une/ nyowe /ɲowe/ ime /ime/ une /une/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.