мары йӹлмӹ
Kimari cha Milimani
Urali (Mari)
Kimari cha Milimani (кырык мары kyryk mary) ni lugha ya Kiuralic ya Volga-Finnic kinachozungumzwa katika ukingo wa juu wa kulia wa Mto Volga katika Jamhuri ya Mari El ya Urusi na watu wapatao 30,000. Kinatofautiana kirasmi na Kimari cha Malisho (mhr, wazungumzaji wapatao 400,000) — vyote viwili ni lugha rasmi za pamoja za jamhuri sambamba na Kirusi — ingawa vinaunda mwendelezo wa lahaja na vinaeleweka kwa sehemu pande zote mbili. Wamari ni miongoni mwa watu wachache wa eneo la Volga waliohifadhi dini yao ya asili ya kuabudu pepo iliyotangulia Ukristo (Chimari Yula). Kimari cha Milimani kina mfumo wake wa uandishi wa Kisirili unaotofautishwa na herufi za ziada Ӓ ӓ, Ӧ ӧ, Ӱ ӱ na Ы̆ ы̆.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimari cha Milimani
Maji
вӹд
/vʉd/
Moto
тыл
/tɨl/
Jua
кечӹ
/ketʃʉ/
Mwezi
тӹлзӹ
/tʉlzʉ/
Nyota
шӹдӹр
/ˈʃɘdɘr/
Mama
ӓвӓ
/ævæ/
Baba
ӓтя
/ætʲa/
Mimi
мӹнь
/mɘnʲ/
Wewe
тӹнь
/tɘnʲ/
Jina
лӹм
/lɘm/
Jicho
сӹнзӓ
/sʉnzæ/
Mkono
кид
/kid/
Moyo
шӱм
/ʃym/
Upendo
ярататмаш
/jaratatmaʃ/
Mti
пушӓнгӹ
/puʃæŋɡʉ/
Nyumba
пӧрт
/pørt/
Mbwa
пи
/pi/
Paka
кытьӹ
/kʉtʲʉ/
Kula
качкаш
/katʃkaʃ/
Kunywa
йӱӓш
/jyæʃ/
Moja
ик
/ik/
Mbili
кок
/kok/
Habari
пӓрӓнӓ
/pærænæ/
Asante
таусола
/tausola/
Nzuri
сӓй
/sæj/
Kekeo
куку
/ˈkuku/
Kompyuta
компьютер
/kɐmˈpjuter/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Vyanzo
- Ethnologue: mrj
- Alhoniemi (1993) Grammatik des Tscheremissischen
- Glottolog: west2392
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Uralic (Mari) zinazohusiana
| Maana | Kimari cha Milimani | Kimari cha Tambarare | Kiudmurt | Kimoksha | Kierzya | Kikomi-Zyrian | Kikomi-Permyak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | вӹд /vʉd/ | вӱд /vyd/ | ву /vu/ | ведь /vedʲ/ | ведь /vedʲ/ | ва /va/ | ва /va/ |
| Moto | тыл /tɨl/ | тул /tul/ | тыл /tɨl/ | тол /tol/ | тол /tol/ | би /bi/ | би /bi/ |
| Jua | кечӹ /ketʃʉ/ | кече /ketʃe/ | шунды /ʃundɨ/ | ши /ʃi/ | чи /tʃi/ | шонді /ʃondi/ | шонді /ʃondi/ |
| Mwezi | тӹлзӹ /tʉlzʉ/ | тылзе /tɨlze/ | толэзь /tolezʲ/ | ков /kov/ | ков /kov/ | тӧлысь /tɵlɨɕ/ | тӧлісь /tɵliɕ/ |
| Nyota | шӹдӹр /ˈʃɘdɘr/ | шӱдыр /ˈʃydɨr/ | кизили /kiˈzʲili/ | тяште /ˈtʲæʃtʲe/ | теште /ˈtʲeʃtʲe/ | кодзув /ˈkodʑuv/ | кӧдзыв /ˈkɘdʑɨv/ |
| Mama | ӓвӓ /ævæ/ | ава /ava/ | мумы /mumɨ/ | тядя /tʲadʲa/ | ава /ava/ | мам /mam/ | мам /mam/ |
| Baba | ӓтя /ætʲa/ | ача /atʃa/ | атай /ataj/ | аля /alʲa/ | тетя /tʲetʲa/ | бать /batʲ/ | ай /aj/ |
| Mimi | мӹнь /mɘnʲ/ | мый /mɨj/ | мон /mon/ | мон /mon/ | мон /mon/ | ме /me/ | ме /me/ |
| Wewe | тӹнь /tɘnʲ/ | тый /tɨj/ | тон /ton/ | тон /ton/ | тон /ton/ | тэ /te/ | тэ /te/ |
| Jina | лӹм /lɘm/ | лӱм /lym/ | ним /nim/ | лем /lʲem/ | лем /lʲem/ | ним /nim/ | ним /nim/ |
| Jicho | сӹнзӓ /sʉnzæ/ | шинча /ʃintʃa/ | син /sin/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | син /sin/ | син /sin/ |
| Mkono | кид /kid/ | кид /kid/ | ки /ki/ | кядь /kʲadʲ/ | кедь /kedʲ/ | ки /ki/ | ки /ki/ |
| Moyo | шӱм /ʃym/ | шӱм /ʃym/ | сюлэм /sʲulem/ | седи /sedʲi/ | седей /sedej/ | сьӧлӧм /ɕɵlɵm/ | сьӧлӧм /ɕɵlɵm/ |
| Upendo | ярататмаш /jaratatmaʃ/ | йӧратымаш /jøratɨmaʃ/ | яратон /jaraton/ | кельгома /kelʲɡoma/ | вечкема /vetʃkema/ | муслун /muslun/ | радейтӧм /radejtɵm/ |
| Mti | пушӓнгӹ /puʃæŋɡʉ/ | пушеҥге /puʃeŋɡe/ | писпу /pispu/ | шуфта /ʃufta/ | чувто /tʃuvto/ | пу /pu/ | пу /pu/ |
| Nyumba | пӧрт /pørt/ | пӧрт /pørt/ | корка /korka/ | куд /kud/ | кудо /kudo/ | керка /kerka/ | керку /kerku/ |
| Mbwa | пи /pi/ | пий /pij/ | пуны /punɨ/ | пине /pinʲe/ | киска /kiska/ | пон /pon/ | пон /pon/ |
| Paka | кытьӹ /kʉtʲʉ/ | пырыс /pɨrɨs/ | коӵыш /kotɕɨʃ/ | катка /katka/ | катка /katka/ | кань /kanʲ/ | кань /kanʲ/ |
| Kula | качкаш /katʃkaʃ/ | кочкаш /kotʃkaʃ/ | сиыны /siɨnɨ/ | ярхцамс /jarxtsams/ | ярсамс /jarsams/ | сёйны /ɕojnɨ/ | сейны /sejnɨ/ |
| Kunywa | йӱӓш /jyæʃ/ | йӱаш /jyaʃ/ | юыны /juɨnɨ/ | симомс /simoms/ | симемс /sʲimems/ | юны /junɨ/ | юны /junɨ/ |
| Moja | ик /ik/ | ик /ik/ | одӥг /odiɡ/ | фкя /fkʲa/ | вейке /vejke/ | ӧти /ɵti/ | ӧтік /ɵtik/ |
| Mbili | кок /kok/ | кок /kok/ | кык /kɨk/ | кафта /ˈkafta/ | кавто /ˈkavto/ | кык /kɨk/ | кык /kɨk/ |
| Habari | пӓрӓнӓ /pærænæ/ | салам лийже /salam lijʒe/ | ӟечбур /dʑetɕˈbur/ | шумбрат /ʃumbrat/ | шумбрат /ʃumbrat/ | видза олан /vidza olan/ | бур лун /bur lun/ |
| Asante | таусола /tausola/ | тау /tau/ | тау /tau/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | аттьӧ /atʲtʲɵ/ | аттьӧ /atʲtʲɵ/ |
| Nzuri | сӓй /sæj/ | сай /saj/ | умой /umoj/ | цебярь /tsʲebʲarʲ/ | паро /paro/ | бур /bur/ | бур /bur/ |
| Kekeo | куку /ˈkuku/ | куку /ˈkuku/ | кикы /kiˈkɨ/ | куку /ˈkuku/ | куко /ˈkuko/ | кӧк /kɵk/ | кӧк /kɵk/ |
| Kompyuta | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɔmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /komˈpʲjuter/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /ˈsuʃi/ | — | суши /ˈsuʃi/ | суши /ˈsuʂɨ/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.