ဘာသာ မန်
Kimon
Kiaustroasia (Mon-Khmer, Monic)
Kimon ni mojawapo ya lugha za maandishi za kale zaidi zilizoandikwa katika Asia ya Kusini-Mashariki ya bara, zikiwa na ushahidi tangu karne ya 6 BK. Falme za Wamon za Dvaravati (karne ya 6-11) na Pegu/Hanthawaddy (karne ya 13-18) zilikuwa vituo vikuu vya ustaarabu wa Kibuddha kwenye ukanda wa Bahari ya Hindi, na hati ya Kimon ndiyo babu wa moja kwa moja wa hati za kisasa za Kiburma, Kishan, na Kilao. Wasemaji wapatao milioni 1.05 katika Jimbo la Mon nchini Myanmar pamoja na wapatao 50,000 katika jamii za wakimbizi/wazawa nchini Thailand. Ushawishi mkubwa wa substrate kwenye fonolojia ya Kiburma. Hutumika kama lugha ya kufundishia katika shule za msingi za Jimbo la Mon.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimon
Maji
ဍာ်
/ɗaʔ/
Moto
ပၟတ်
/pəmɔʔ/
Jua
တ္ၚဲ
/tŋoa/
Mwezi
ဂိတု
/kətoa/
Nyota
ဟတဴ
/hətɒ/
Mama
မိ
/mi/
Baba
အပါ
/ʔəpa/
Mimi
အဲ
/ʔoa/
Wewe
ဗှ်
/pɛh/
Jina
ယၟု
/ɲəmùʔ/
Jicho
မတ်
/mɔʔ/
Mkono
တဲ
/tɛ/
Moyo
ဂြိုဟ်
/krɜ̀h/
Upendo
ဆာန်
/cʰan/
Mti
ဆု
/sɔ/
Nyumba
သ္ၚိ
/hɔeʔ/
Mbwa
ပ္ၟိၚ်
/klɛŋ/
Paka
ဗ္ဍိုၚ်
/ɓɔŋ/
Kula
ဂစုက်
/caʔ/
Kunywa
သုၚ်
/soŋ/
Moja
မွဲ
/mwoa/
Mbili
ၜါ
/ɓaˋ/
Habari
ပ္ဍဲဂေါဝ်
/pɗɛ kaːo/
Asante
တၚ်ဂုဏ်
/təŋ kɔn/
Nzuri
ခိုဟ်
/kʰɔh/
Kekeo
ကဴဝဴ
/kəwào/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austroasiatic (Mon-Khmer, Monic) zinazohusiana
| Maana | Kimon | Kimon cha Kale | Kuy | Kimlabri | Kishwepalaung | Kibahnar | Proaustroasia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ဍာ် /ɗaʔ/ | ဍာက် /ɗaːk/ | ɗaːʔ /ɗaʔ/ | om /om/ | ʔoːm /ʔoːm/ | dak /dak/ | *ɗaːk /ɗaːk/ |
| Moto | ပၟတ် /pəmɔʔ/ | ပ်ၟ /pmaʔ/ | fəj /fəj/ | ʔus /ʔus/ | ŋal /ŋal/ | unh /uɲ/ | *ʔuːs /ʔuːs/ |
| Jua | တ္ၚဲ /tŋoa/ | တ္ၚဲ /tŋai/ | tʰaj /tʰaj/ | ŋay /ŋai/ | saŋi /saŋi/ | mat trơ /mat trə/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ |
| Mwezi | ဂိတု /kətoa/ | ဂျိုၚ် /klɔŋ/ | luəŋ /luəŋ/ | thel /tʰel/ | kɨr /kɨr/ | khe /kʰe/ | — /—/ |
| Nyota | ဟတဴ /hətɒ/ | ကၟာဲ /həmoa/ | simʔaang /simʔaːŋ/ | smaːŋ /smaːŋ/ | hərngɔ /hərŋɔ/ | hmang /hmaːŋ/ | — /—/ |
| Mama | မိ /mi/ | မိ /mi/ | mə /mə/ | mɛʔ /mɛʔ/ | mɛʔ /mɛʔ/ | mei /mei/ | *maʔ /maʔ/ |
| Baba | အပါ /ʔəpa/ | ဖ /pʰɛʔ/ | pə /pə/ | paʔ /paʔ/ | paʔ /paʔ/ | bă /bə/ | — /—/ |
| Mimi | အဲ /ʔoa/ | အဲ /ʔua/ | aɲ /ʔaɲ/ | oh /ʔoh/ | ʔɔ /ʔɔ/ | inh /iɲ/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ |
| Wewe | ဗှ် /pɛh/ | ဗှ်ေ /peh/ | may /mɛː/ | meh /meh/ | miʔ /miʔ/ | ih /ʔih/ | — /—/ |
| Jina | ယၟု /ɲəmùʔ/ | ယု /jəmu/ | ngaan /ŋaːn/ | cmɔh /cmɔːh/ | yum /jum/ | anĕ /anɛ/ | — /—/ |
| Jicho | မတ် /mɔʔ/ | မတ် /mat/ | mɜ̤t /mɜt/ | mɔt /mɔt/ | ŋai /ŋai/ | mat /mat/ | *mat /mat/ |
| Mkono | တဲ /tɛ/ | တၟုိ /toi/ | təy /təj/ | tiʔ /tiʔ/ | tiː /tiː/ | ti /ti/ | *tiːʔ /tiːʔ/ |
| Moyo | ဂြိုဟ် /krɜ̀h/ | စိုတ် /cət/ | chlaj /tʂlaj/ | kɛm /kɛm/ | rɔŋ /rɔŋ/ | blei /blei/ | — /—/ |
| Upendo | ဆာန် /cʰan/ | ဆာန် /cʰan/ | phɯ /pʰɯ/ | kraʔ /kraʔ/ | ʔiŋ /ʔiŋ/ | rơngư /rəŋɨ/ | — /—/ |
| Mti | ဆု /sɔ/ | ဆု /tɕu/ | ʔəŋ /ʔəŋ/ | tɔn /tɔn/ | siʔ /siʔ/ | lông /loŋ/ | — /—/ |
| Nyumba | သ္ၚိ /hɔeʔ/ | သ္ၚိ /sŋiʔ/ | pno /pno/ | tu /tu/ | ɲɛh /ɲɛh/ | hnam /hnam/ | — /—/ |
| Mbwa | ပ္ၟိၚ် /klɛŋ/ | ခၠဵု /kʰlou/ | sŋaːʔ /ŋaʔ/ | cɛn /tɕɛn/ | so /so/ | cho /tʃo/ | *cɔː /cɔː/ |
| Paka | ဗ္ဍိုၚ် /ɓɔŋ/ | ဂျိ /kluj/ | chhlɔːk /tʂɔk/ | meo /meo/ | mioʔ /mioʔ/ | miao /miao/ | — /—/ |
| Kula | ဂစုက် /caʔ/ | စိ /tɕiʔ/ | sap /sap/ | ʔiʔ /ʔiʔ/ | cha /tʃa/ | sa /sa/ | *ɟaː /ɟaː/ |
| Kunywa | သုၚ် /soŋ/ | သုက် /sok/ | suəm /suəm/ | ʔaa /ʔaː/ | ʔoːk /ʔoːk/ | ngoah /ŋoah/ | — /—/ |
| Moja | မွဲ /mwoa/ | မွဲ /mwɛ/ | mṳːy /muj/ | mɔy /mɔi/ | mu /mu/ | minh /miɲ/ | *muːj /muːj/ |
| Mbili | ၜါ /ɓaˋ/ | ၜါ /ɓa/ | bar /ɓaːr/ | bɛr /bɛːr/ | ar /ʔar/ | bar /ɓaːr/ | *ɓaːr /ɓaːr/ |
| Habari | ပ္ဍဲဂေါဝ် /pɗɛ kaːo/ | — /—/ | sabaaj /sabaːj/ | hahɔ /haho/ | vaː piə /vaː piə/ | ô /o/ | — /—/ |
| Asante | တၚ်ဂုဏ် /təŋ kɔn/ | — /—/ | khɔp /kʰɔp/ | knɔŋ /knoŋ/ | kun cɔm /kun tʃɔm/ | kơbi /kəbi/ | — /—/ |
| Nzuri | ခိုဟ် /kʰɔh/ | ခိုဟ် /kʰɔh/ | ɟɔ /dʑɔ/ | laʔ /laʔ/ | ʔɔm /ʔɔm/ | ling /liŋ/ | — /—/ |
| Kekeo | ကဴဝဴ /kəwào/ | — | — | — | pak-tu /pək tuʔ/ | jɛːt /jɛːt/ | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.