Mende
Kimende
Niger-Congo (Mande, Southwestern)
Kimende ni mojawapo ya lugha kuu za Sierra Leone. Maandishi ya Kikakui yaliyoundwa karibu na mwaka 1921 na Mohammed Turay ni mojawapo ya mifumo michache ya maandishi ya asili ya Kiafrika iliyobuniwa katika karne ya 20, ingawa sasa alfabeti ya Kilatini ndiyo inayotumika zaidi.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kimende
Maji
njei
/ndʒei/
Moto
ngombu
/ŋɡombu/
Jua
foni
/foni/
Mwezi
ngewɔ
/ŋɡewɔ/
Mama
nje
/ndʒe/
Baba
nya
/ɲa/
Kula
mɛ
/mɛ/
Kunywa
ngu
/ŋɡu/
Upendo
ndolo
/ndolo/
Moyo
mola
/mola/
Mti
ngulu
/ŋɡulu/
Nyumba
pɛlɛ
/pɛlɛ/
Mbwa
nguje
/ŋɡudʒe/
Paka
gɔngɔ
/ɡɔŋɡɔ/
Mkono
lɔkɔ
/lɔkɔ/
Jicho
ngama
/ŋɡama/
Habari
bua
/bua/
Asante
bisɛ
/bisɛ/
Moja
yila
/jila/
Nzuri
nyande
/ɲande/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Mande, Southwestern) zinazohusiana
| Maana | Kimende | Kidii | Kizande | Kimano | Kifiji | Kisunda cha Kale | Kidan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | njei /ndʒei/ | mam /mam/ | ime /ime/ | yi /ji/ | wai /wai/ | cai /tʃai/ | yi /ji/ |
| Moto | ngombu /ŋɡombu/ | mvə̀ /mvə/ | nako /nako/ | kɔ /kɔ/ | buka /mbuka/ | seuneu /sɯnɯ/ | siŋ /siŋ/ |
| Jua | foni /foni/ | ngə̄ə̀ /ŋɡəə/ | urure /uɾuɾe/ | lɛ /lɛ/ | siga /siŋa/ | poé /poe/ | lai /lai/ |
| Mwezi | ngewɔ /ŋɡewɔ/ | mboɔn /mbɔɔn/ | diwi /diwi/ | lɔ /lɔ/ | vula /βula/ | bulan /bulan/ | siŋ /siŋ/ |
| Mama | nje /ndʒe/ | na /na/ | na /na/ | ɲɛ /ɲɛ/ | tina /tina/ | indung /induŋ/ | da /da/ |
| Baba | nya /ɲa/ | ba /ba/ | ba /ba/ | de /de/ | tama /tama/ | bapa /bapa/ | de /de/ |
| Kula | mɛ /mɛ/ | kpén /kpen˥/ | ri /ɾi/ | mɛ /mɛ/ | kana /kana/ | dahar /dahar/ | dɛ /dɛ/ |
| Kunywa | ngu /ŋɡu/ | kpɔ̀ /kpɔ/ | mbira /mbiɾa/ | mi /mi/ | gunu /ŋunu/ | nginum /ŋinum/ | mi /mi/ |
| Upendo | ndolo /ndolo/ | kūngí /ku˧ŋɡi˥/ | kpinyemu /kpiɲemu/ | ŋalo /ŋalo/ | loloma /loloma/ | nyaah /ɲaːh/ | be /be/ |
| Moyo | mola /mola/ | ngēli /ŋɡeli/ | ngbongbo /ŋɡboŋɡbo/ | gba /ɡba/ | uto /uto/ | hate /hate/ | gbɔɔ /ɡbɔː/ |
| Mti | ngulu /ŋɡulu/ | ngà /ŋɡa/ | ngua /ŋɡua/ | ka /ka/ | kau /kau/ | tangkal /taŋkal/ | gbe /ɡbe/ |
| Nyumba | pɛlɛ /pɛlɛ/ | gā /ɡa/ | bambu /bambu/ | kpɛ /kpɛ/ | vale /βale/ | imah /imah/ | kɔ /kɔ/ |
| Mbwa | nguje /ŋɡudʒe/ | mvù /mvu˩/ | ango /aŋɡo/ | gba /ɡba/ | koli /koli/ | anjing /andʒiŋ/ | gbɛ /ɡbɛ/ |
| Paka | gɔngɔ /ɡɔŋɡɔ/ | ngwā /ŋɡwa/ | gbabo /ɡbabo/ | poso /poso/ | pusi /pusi/ | ucing /utʃiŋ/ | nyaa /ɲaː/ |
| Mkono | lɔkɔ /lɔkɔ/ | paà /paa/ | be /be/ | kɔ /kɔ/ | liga /liŋa/ | leungeun /lɯŋɯn/ | kɔ /kɔ/ |
| Jicho | ngama /ŋɡama/ | ngə̀ə /ŋɡəə/ | bangiri /baŋɡiɾi/ | mi /mi/ | mata /mata/ | panon /panon/ | ŋkɛ̃ /ŋkɛ̃/ |
| Habari | bua /bua/ | mbóò /mboo/ | mo ima ya /mo ima ja/ | ye /je/ | bula /mbula/ | wilujeng /wiludʒəŋ/ | daka /daka/ |
| Asante | bisɛ /bisɛ/ | vɛɛɛ /vɛːɛ/ | oni-tambua /oni-tambua/ | nyɛŋ /ɲɛŋ/ | vinaka /βinaka/ | nuhun /nuhun/ | kpe /kpe/ |
| Moja | yila /jila/ | hīn /hin/ | sa /sa/ | do /do/ | dua /ndua/ | hiji /hidʒi/ | do /do/ |
| Nzuri | nyande /ɲande/ | gáà /ɡa˥a˩/ | wene /wene/ | kɛlɛ /kɛlɛ/ | vinaka /βinaka/ | hade /hade/ | ka /ka/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.