Mende

Kimende

Niger-Kongo (Mande)

FamiliaNiger-Kongo (Mande) Wasemaji~2M Hatialfabeti ya Kilatini (kuu); silabari ya Kikakui (hati asilia ya Kimende) NchiSierra Leone Lugha rasmiSierra Leone (inayotambuliwa kitaifa lugha)

Kimende ni lugha ya tawi la Mande katika familia ya Niger-Kongo inayozungumzwa na karibu watu milioni 2, hasa kusini na mashariki mwa Sierra Leone, na pia na jamii ndogo zaidi nchini Liberia na Guinea. Ni mojawapo ya lugha kuu za kitaifa za Sierra Leone na hutumika kama lugha ya kazi ya ngazi ya mkoa katika sehemu kubwa ya eneo lake la msingi. Kimende ni lugha ya toni na siku hizi kwa kawaida huandikwa kwa tahajia inayotegemea alfabeti ya Kilatini. Silabari ya Mende Kikakui, inayoandikwa kutoka kulia kwenda kushoto, ilibuniwa karibu mwaka 1917 na Mohamed Turay na kupanuliwa sana na Kisimi Kamara, aliyeieneza tangu miaka ya 1920; ingawa sasa haitumiki sana, Unicode huiweka kama mfumo tofauti wa maandishi.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kimende

Maji

njei

/ndʒei/

Moto

ngombu

/ŋɡombu/

Jua

foni

/foni/

Mwezi

ngewɔ

/ŋɡewɔ/

Nyota

ngɔlɔ

/ᵑɡɔlɔ/

Mama

nje

/ndʒe/

Baba

nya

/ɲa/

Mimi

nya

/ɲá/

Wewe

bi

/bí/

Jina

láá

/láá/

Jicho

ngama

/ŋɡama/

Mkono

lɔkɔ

/lɔkɔ/

Moyo

mola

/mola/

Upendo

ndolo

/ndolo/

Mti

ngulu

/ŋɡulu/

Nyumba

pɛlɛ

/pɛlɛ/

Mbwa

nguje

/ŋɡudʒe/

Paka

gɔngɔ

/ɡɔŋɡɔ/

Kula

/mɛ/

Kunywa

ngu

/ŋɡu/

Moja

yila

/jila/

Mbili

fele

/félé/

Habari

bua

/bua/

Asante

bisɛ

/bisɛ/

Nzuri

nyande

/ɲande/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Mande) zinazohusiana

Maana KimendeKikpelleKidiiKiewondoKibuluKifijiKizande
Maji njei /ndʒei/ ya /ja/ mam /mam/ medzim /medzim/ medim /medim/ wai /wai/ ime /ime/
Moto ngombu /ŋɡombu/ kɔ̃a /kõa/ mvə̀ /mvə/ ndoa /ndoa/ ndoa /ndoa/ buka /mbuka/ we /we/
Jua foni /foni/ pelei /pelei/ ngə̄ə̀ /ŋɡəə/ dzōb /dʒoːb/ zobé /zobe/ matanisiga /matanisiŋa/ uru /uɾu/
Mwezi ngewɔ /ŋɡewɔ/ kɔŋɔ /kɔŋɔ/ mboɔn /mbɔɔn/ ngɔn /ŋɡɔn/ ngon /ŋɡon/ vula /βula/ diwi /diwi/
Nyota ngɔlɔ /ᵑɡɔlɔ/ ɓɔlɔŋ /ɓɔ̀lɔ̀ŋ/ tewre /tewre/ ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ kalokalo /kalokalo/ kerekuru /kɛɾɛkuɾu/
Mama nje /ndʒe/ ngaa /ŋaː/ na /na/ nyia /ɲia/ nyia /ɲia/ tina /tina/ na /na/
Baba nya /ɲa/ laai /laːi/ ba /ba/ tara /taɾa/ tata /tata/ tama /tama/ ba /ba/
Mimi nya /ɲá/ ŋá /ŋá/ am /am/ ma /má/ ma /má/ au /au/ mi /mi/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.