Lahu hkâw
Kilahu
Kichina-Kitibeti (Tibeto-Burman, Loloish)
Kilahu ni lugha ya Kitibeto-Burman ya tawi la Kiloloish (Kiyi) inayozungumzwa katika nyanda za juu za Asia ya Kusini-mashariki. Tahajia sanifu hutumia alama juu (ˆ ˇ ˉ n.k.) kuonyesha toni saba.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kilahu
Maji
ɨˆ
/ɯ̂/
Moto
a-mí
/amí/
Jua
mvuhˇ-nyiˉ
/muʔ ɲí/
Mwezi
ha-pa
/hapa/
Nyota
mvuh-keu
/mɯ̀ kɯ̂/
Mama
e
/e/
Baba
a-pa
/apa/
Mimi
ngà
/ŋà/
Wewe
nɔ̀
/nɔ̀/
Jina
a-meh
/à mɛ/
Jicho
mɛhˇ
/mɛ̂ʔ/
Mkono
lɔˆ
/lɔ̂/
Moyo
nyiˉ-ma
/ɲíma/
Upendo
haˆ
/hâ/
Mti
shi-pa
/ʃìpa/
Nyumba
yaˇ
/jâʔ/
Mbwa
phuˇ-pheh
/pʰùpʰɛʔ/
Paka
maˇ-niˆ
/mâníʔ/
Kula
caˆ
/tsâ/
Kunywa
dawˇ
/dàʔ/
Moja
tê
/tê/
Mbili
nyî
/ɲî/
Habari
ô-bo-haˇ
/óbohâʔ/
Asante
a-bo-shaˇ
/abôʃâʔ/
Nzuri
daˇ
/dâʔ/
Kekeo
qú-pu
/qú pu/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Loloish) zinazohusiana
| Maana | Kilahu | Kiburma | Kirakhine | Kilisu | Kiladakhi | Kisherpa | Kidzongkha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ɨˆ /ɯ̂/ | ရေ /jè/ | ရေ /ɹeː/ | yi /ji/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Moto | a-mí /amí/ | မီး /mí/ | မီး /mí/ | a-mi /ami/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Jua | mvuhˇ-nyiˉ /muʔ ɲí/ | နေ /nè/ | နေ /nè/ | mei-lo /mejlo/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mwezi | ha-pa /hapa/ | လ /la̰/ | လ /la/ | ha-ba /haba/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Nyota | mvuh-keu /mɯ̀ kɯ̂/ | ကြယ် /tɕɛ̀/ | ကြယ် /krɛ̀/ | akw /a˧ kwɿ˧/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ |
| Mama | e /e/ | အမေ /ʔəmè/ | အမေ /ʔəmeː/ | ma /ma/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Baba | a-pa /apa/ | အဖေ /ʔəpʰè/ | အဖေ /ʔəpʰeː/ | a-pa /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Mimi | ngà /ŋà/ | ငါ /ŋà/ | ငါ /ŋà/ | ngua /ŋwa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Wewe | nɔ̀ /nɔ̀/ | နင် /nɪ̀ɰ̃/ | နင် /nɪ̀ɴ/ | nu /nu˧/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ |
| Jina | a-meh /à mɛ/ | နာမည် /nàmɛ̀/ | နာမည် /nàmì/ | myi /mi˧/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Jicho | mɛhˇ /mɛ̂ʔ/ | မျက်စိ /mjɛʔ sḭ/ | မျက်စိ /mjɛˀsì/ | mya /mʲa/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Mkono | lɔˆ /lɔ̂/ | လက် /lɛʔ/ | လက် /lɛˀ/ | la /la/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Moyo | nyiˉ-ma /ɲíma/ | နှလုံး /n̥əlóuɴ/ | နှလုံး /n̥əlóuɴ/ | ni-ma /nima/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Upendo | haˆ /hâ/ | အချစ် /ʔətɕʰɪʔ/ | အချစ် /ʔəkʰjiˀ/ | gu-hpa /ɡupʰa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Mti | shi-pa /ʃìpa/ | သစ်ပင် /θɪʔpìɴ/ | သစ်ပင် /θiˀpìɴ/ | shi-pa /ʃipa/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Nyumba | yaˇ /jâʔ/ | အိမ် /ʔèiɴ/ | အိမ် /ʔèiɴ/ | hkyim /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /tɕim/ |
| Mbwa | phuˇ-pheh /pʰùpʰɛʔ/ | ခွေး /kʰwé/ | ခွေး /kʰwé/ | kwe /kwɛ/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ |
| Paka | maˇ-niˆ /mâníʔ/ | ကြောင် /tɕàuɴ/ | ကြောင် /tɕàuɴ/ | a-nyi /aɲi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Kula | caˆ /tsâ/ | စား /sá/ | စား /sá/ | dza /tsa/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ |
| Kunywa | dawˇ /dàʔ/ | သောက် /θauʔ/ | သာက် /θaˀ/ | dao /dao/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Moja | tê /tê/ | တစ် /tɪʔ/ | တစ် /tiˀ/ | ti /ti/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Mbili | nyî /ɲî/ | နှစ် /n̥ɪʔ/ | နှစ် /n̥ɪʔ/ | nyi /ɲi˧/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Habari | ô-bo-haˇ /óbohâʔ/ | မင်္ဂလာပါ /mìɴɡəlà bà/ | မင်္ဂလာပါ /mìɴɡəlà pà/ | ngo-lan /ŋolan/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Asante | a-bo-shaˇ /abôʃâʔ/ | ကျေးဇူးတင်ပါတယ် /tɕézú tìɴ bà dɛ̀/ | ကျေးဇူးတင်ပါတယ် /tɕézú tìɴ pà dɛ̀/ | ti-tu /titu/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ |
| Nzuri | daˇ /dâʔ/ | ကောင်း /káuɴ/ | ကောင်း /káuɴ/ | nyi /ɲi/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
| Kekeo | qú-pu /qú pu/ | ဥသြ /ʔṵ θɔ́/ | — | kwá py̱ /kʷá py̰/ | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰú tɕǔʔ/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.