Kilepcha

Kilepcha, kiitwacho Róngríng na wasemaji wake, ni lugha ya wenyeji wa asili wa Sikkim na milima ya Darjeeling, waliokuwepo kabla ya Kitibeti na Kinepali kufika eneo hilo. Ni mojawapo ya lugha chache za wachache za Himalaya zenye mfumo wa uandishi wa asili: hati ya Róng, ambayo kwa mapokeo huhusishwa na ikulu ya Sikkim ya karne ya kumi na saba na ambayo awali iliandikwa kwa safu wima, yenye fasihi kubwa ya hati-mkono nyuma yake. Kifonolojia ina irabu nane zikiwemo /ɯ/ ya nyuma isiyoviringishwa na shwa inayoandikwa kwa alama ya ziada iitwayo rân, huku vizuizi vya mwisho wa silabi vikiwa vya kabla-ya-koromeo na visivyoachiliwa, hivyo ríp 'ua' hutamkwa [riʔp̚]. Kilepcha ni lugha rasmi ya Sikkim na hufundishwa katika shule za serikali, lakini wasemaji wanaozungumza lugha hiyo pekee walikuwa wametoweka tayari katikati ya karne ya ishirini, karibu wasemaji wote ni wenye lugha mbili wakijua pia Kinepali, na urithishaji kwa watoto unadhoofika. Msamiati wa kisasa umeandikwa vibaya sana — kamusi zilizopo ni za Mainwaring & Grünwedel (1898) na Lepcha–English Encyclopedic Dictionary, na hakuna kati yake inayogusa maneno ya kimataifa ya karne ya ishirini.