थुलुङ
Kithulung
Familia ya Kisino-Tibeti (tawi la Kitibeto-Burman, Kiranti, Magharibi)
Thulung ni lugha ya Kisino-Tibeti ya tawi la Kiranti ya Magharibi inayozungumzwa katika Solu-Khumbu na wilaya za jirani za mashariki mwa Nepal. Wathulung Rai ni mojawapo ya makundi ya kiethnolinguistiki yanayounda kundi kuu la Kiranti (Rai), ambalo ni sehemu kubwa ya wakazi wa asili (Adivasi-Janajati) wa Nepal. Kazi ya Allen (1975) "Sketch of Thulung Grammar" ndiyo iliyokuwa utafiti wa kwanza wa kiisimu wa kimfumo; Lahaussois (2002) ndiyo marejeo ya kisasa. Hutofautishwa kwa upatanifu changamano wa kitenzi wa watu wengi (polypersonal) na uthibitisho tajiri wa kisarufi (evidentiality).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kithulung
Maji
भु
/bʱu/
Moto
मे
/me/
Jua
नाम
/nam/
Mwezi
लामी
/lami/
Nyota
सोर्लुग
/sorlug/
Mama
मामा
/mama/
Baba
पापा
/papa/
Mimi
गो
/go/
Wewe
गन
/gana/
Jina
नोङ
/noŋ/
Jicho
मिक
/mik/
Mkono
गुर
/ɡur/
Moyo
सीक
/siːk/
Upendo
सेय्यु
/sejːu/
Mti
सीङ
/siːŋ/
Nyumba
खिम
/kʰim/
Mbwa
ख्ली
/kʰliː/
Paka
पुसी
/pusi/
Kula
च-
/tʃa/
Kunywa
तुङ-
/tʰuŋ/
Moja
कोङ
/koŋ/
Mbili
नि
/ni/
Habari
नमस्ते
/nəməste/
Asante
धन्यवाद
/dʱənjəbaːd/
Nzuri
नुम्स
/nums/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Kiranti, Western) zinazohusiana
| Maana | Kithulung | Kilimbu | Kiladakhi | Kibalti | Kitibet cha Khams | Kikurtöp | Kisikkim |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | भु /bʱu/ | ᤇᤘᤠ /tʃʰwaː/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Moto | मे /me/ | ᤔᤡ /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | mi /mi/ | མེ /me/ |
| Jua | नाम /nam/ | ᤊᤠᤶᤑ /ɲaːmpʰʌ/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mwezi | लामी /lami/ | ᤗᤠᤒᤠ /laːba/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | lai /lai/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Nyota | सोर्लुग /sorlug/ | ᤂᤧᤛᤧᤔᤡᤰ /kʰɛsɛmik/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | karma /karma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ |
| Mama | मामा /mama/ | ᤔᤠᤔᤠ /maːmaː/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ |
| Baba | पापा /papa/ | ᤀᤠᤒᤠ /aːbaː/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | apai /apai/ | ཨ་པ /apa/ |
| Mimi | गो /go/ | ᤀᤠᤱᤃᤠ /aŋga/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ngat /ŋat/ | ང་ /ŋa/ |
| Wewe | गन /gana/ | ᤂᤧᤏᤧ᤹ /kʰɛnɛʔ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | wit /wit/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ |
| Jina | नोङ /noŋ/ | ᤔᤡᤱ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | ming /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ |
| Jicho | मिक /mik/ | ᤔᤡᤰ /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mik /mik/ | མིག /mik/ |
| Mkono | गुर /ɡur/ | ᤜᤢᤰ /huk/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | lak /lak/ | ལག /lak/ |
| Moyo | सीक /siːk/ | ᤛᤡᤰ /sik/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Upendo | सेय्यु /sejːu/ | ᤔᤡᤌᤡ /mitʰi/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | ga /ɡa/ | དགའ /ɡa/ |
| Mti | सीङ /siːŋ/ | ᤛᤡᤱ /siŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | shing /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Nyumba | खिम /kʰim/ | ᤜᤡᤶ /him/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | khim /kʰim/ | ཁྱིམ /tɕim/ |
| Mbwa | ख्ली /kʰliː/ | ᤁᤣᤳᤇᤡ /keptʃi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /tɕʰi/ |
| Paka | पुसी /pusi/ | ᤐᤡᤛᤡ /pisi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | byila /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| Kula | च- /tʃa/ | ᤆᤠᤔᤠ /tʃaːmaː/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | za /za/ | ཟ /za/ |
| Kunywa | तुङ- /tʰuŋ/ | ᤌᤢᤴᤔᤠ /tʰuŋmaː/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | thung /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Moja | कोङ /koŋ/ | ᤌᤡᤰ /tʰik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ |
| Mbili | नि /ni/ | ᤏᤧᤳᤇᤡ /nɛtɕːi/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ȵiː/ | zon /zon/ | གཉིས་ /ɲiː/ |
| Habari | नमस्ते /nəməste/ | ᤐᤣᤜᤢᤙᤣ /peːhuːje/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཨ་རོ /aro/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ |
| Asante | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | ᤐᤡᤍᤠᤱ /pidaːŋ/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | kadrinche /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ |
| Nzuri | नुम्स /nums/ | ᤏᤢᤒᤠ /nuba/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | lekpo /lekpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.