Lëblaŋo

Kilango

Nilo-Sahara (Western Nilotic, Lwoo)

FamiliaNilo-Sahara (Western Nilotic, Lwoo) Wasemaji~2.1M HatiKilatini NchiUganda Lugha rasmiUganda (kikanda) Uhai wa lughasalama ISO 639-3laj

Lango ni lugha ya Kiniloti cha Magharibi (Lwoo) ya Kaskazini mwa Uganda, inayozungumzwa kuzunguka mji wa Lira na watu wa Langi. Ni lugha dada ya Kiacholi (ambacho pia kipo Uganda) na, kwa mbali zaidi, ya Kiluo cha magharibi mwa Kenya, ambacho hushiriki nayo mfumo wa kawaida wa Kiniloti cha Magharibi wa irabu tano pamoja na upatanifu wa ATR. Lango ilicheza nafasi mashuhuri katika siasa za Uganda za karne ya 20 — Rais Milton Obote alikuwa mzungumzaji wa Kilangi. Wazungumzaji wapatao milioni 1.5; huandikwa kwa hati ya Kilatini, ikiwa na utamaduni wa kifasihi ulio mdogo lakini unaokua.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kilango

Maji

pii

/piː/

Moto

mac

/matʃ/

Jua

ceŋ

/tʃeŋ/

Mwezi

dwe

/dwe/

Nyota

lakalatwe

/lakalatwe/

Mama

mego

/meɡo/

Baba

papo

/papo/

Mimi

an

/an/

Wewe

yin

/jin/

Jina

nying

/ɲiŋ/

Jicho

waŋ

/waŋ/

Mkono

cing

/tʃiŋ/

Moyo

cwiny

/tʃwiɲ/

Upendo

amara

/amara/

Mti

yat

/jat/

Nyumba

ot

/ot/

Mbwa

gwok

/ɡwok/

Paka

mbweko

/mbweko/

Kula

camo

/tʃamo/

Kunywa

matho

/matʰo/

Moja

acel

/atʃel/

Mbili

aryo

/arjo/

Habari

itye nining

/itje niniŋ/

Asante

apwoyo

/apwojo/

Nzuri

ber

/ber/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Nilo-Saharan (Western Nilotic, Lwoo) zinazohusiana

Maana KilangoKiacholiKianuakKiluoKinuerKidinkaKimundari
Maji pii /piː/ pii /piː/ pii /piː/ pi /pi/ pi /pi/ piu /piu/ daa /daː/
Moto mac /matʃ/ mac /matʃ/ mac /matʃ/ mach /matʃ/ mäc /mɛtʃ/ mac /matʃ/ sengel /seŋɡel/
Jua ceŋ /tʃeŋ/ ceng /tʃeŋ/ ceeŋ /tʃeːŋ/ chieng' /tʃieŋ/ caŋ /tʃaŋ/ akɔ̈l /akɔl/ singi /siŋɡi/
Mwezi dwe /dwe/ dwe /dwe/ dwee /dweː/ dwe /dwe/ pay /paj/ pɛɛi /pɛːi/ chando /tʃando/
Nyota lakalatwe /lakalatwe/ lakalatwe /lakalatwe/ lɛɛr /lɛːr/ sulwe /sulwe/ räl /ral/ kuel /kwɛl/ ipil /ipil/
Mama mego /meɡo/ mego /meɡo/ min /min/ mama /mama/ maar /maːr/ man /man/ ayo /ajo/
Baba papo /papo/ baba /baba/ waad /waːd/ baba /baba/ gwaar /ɡwaːr/ wun /wun/ apu /apu/
Mimi an /an/ an /an/ än /an/ an /an/ ɣän /ɣan/ ɣɛn /ɣɛn/ aiñ /aiɲ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.