Thuɔŋjäŋ
Kidinka
Nilo-Sahara (Western Nilotic)
Kidinka (Thuɔŋjäŋ) ni mojawapo ya lugha kubwa zaidi za Nilo-Sahara na lugha kubwa zaidi nchini Sudan Kusini, likiwa na wazungumzaji wapatao milioni 4; ni lugha ya watu wa Dinka wa Sudan Kusini, kabila kubwa zaidi nchini humo. Kina uhusiano wa karibu na Kinuer (vyote viwili kwa pamoja huunda kundi la Dinka-Nuer), lakini kikiwa na tofauti kubwa za kiisimu. Kidinka kina mfumo wa irabu ulio tata isivyo kawaida, ambapo sifa za sauti za kupumua (breathy) na za mkwaruzo (creaky) huonyesha tofauti za kimofolojia (kwa mfano kati ya umoja na wingi), tofauti tatu za urefu wa irabu (fupi, ndefu, ndefu zaidi) na toni tatu. Makundi makuu ya lahaja ni pamoja na Padang (Kaskazini-Mashariki), Rek (Kati) na Agar (Bahr el-Ghazal). Hati sanifu hutumia alfabeti ya Kilatini yenye alama za diakritiki (ä ë ï ö ɛ ɔ ɣ).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kidinka
Maji
piu
/piu/
Moto
mac
/matʃ/
Jua
akɔ̈l
/akɔl/
Mwezi
pɛɛi
/pɛːi/
Nyota
kuel
/kwɛl/
Mama
man
/man/
Baba
wun
/wun/
Mimi
ɣɛn
/ɣɛn/
Wewe
yïn
/jɪn/
Jina
rin
/rin/
Jicho
nyin
/ɲin/
Mkono
cin
/tʃin/
Moyo
piöu
/piɔu/
Upendo
nhiär
/n̪iar/
Mti
tim
/tim/
Nyumba
ɣöt
/ɣɔt/
Mbwa
jɔ̈ŋ
/dʒɔŋ/
Paka
gec
/ɡetʃ/
Kula
cam
/tʃam/
Kunywa
dek
/dek/
Moja
tök
/tɔk/
Mbili
rou
/rou/
Habari
ke yïn
/ke jin/
Asante
alanyiek
/alaɲiek/
Nzuri
piath
/piat̪/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Nilo-Saharan (Western Nilotic) zinazohusiana
| Maana | Kidinka | Kinuer | Kianuak | Kiacholi | Kilango | Kiarpitan | Kiluo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | piu /piu/ | pi /pi/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | égoua /eɡwɔ/ | pi /pi/ |
| Moto | mac /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | fuè /fwɛ/ | mach /matʃ/ |
| Jua | akɔ̈l /akɔl/ | caŋ /tʃaŋ/ | ceeŋ /tʃeːŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceŋ /tʃeŋ/ | solely /sɔlɛj/ | chieng' /tʃieŋ/ |
| Mwezi | pɛɛi /pɛːi/ | pay /paj/ | dwee /dweː/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | lena /lənə/ | dwe /dwe/ |
| Nyota | kuel /kwɛl/ | räl /ral/ | lɛɛr /lɛːr/ | lakalatwe /lakalatwe/ | lakalatwe /lakalatwe/ | étêla /eˈtela/ | sulwe /sulwe/ |
| Mama | man /man/ | maar /maːr/ | min /min/ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | mâre /mar/ | mama /mama/ |
| Baba | wun /wun/ | gwaar /ɡwaːr/ | waad /waːd/ | baba /baba/ | papo /papo/ | pâre /par/ | baba /baba/ |
| Mimi | ɣɛn /ɣɛn/ | ɣän /ɣan/ | än /an/ | an /an/ | an /an/ | je /ʒə/ | an /an/ |
| Wewe | yïn /jɪn/ | jin /jin/ | in /in/ | in /in/ | yin /jin/ | te /tə/ | in /in/ |
| Jina | rin /rin/ | ciot /tɕɔːt/ | nyiŋ /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nom /nõ/ | nying /ɲiŋ/ |
| Jicho | nyin /ɲin/ | waŋ /waŋ/ | waang /waːŋ/ | wang /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | uely /œj/ | wang' /waŋ/ |
| Mkono | cin /tʃin/ | tet /tet/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | man /mã/ | lwedo /lwedo/ |
| Moyo | piöu /piɔu/ | lëŋ /lɛŋ/ | cuny /tʃuɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | côr /kɔr/ | chuny /tʃuɲ/ |
| Upendo | nhiär /n̪iar/ | nhok /nok/ | mar /mar/ | mar /mar/ | amara /amara/ | amor /amur/ | hera /hera/ |
| Mti | tim /tim/ | jïath /dʒiat̪/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | âbro /abru/ | yath /jaθ/ |
| Nyumba | ɣöt /ɣɔt/ | dööl /dɔːl/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | mêson /meːzɔ̃/ | ot /ot/ |
| Mbwa | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | jiek /dʒiek/ | guok /ɡuok/ | gwok /ɡʷok/ | gwok /ɡwok/ | chen /tʃɛ̃/ | guok /ɡuok/ |
| Paka | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | nyamur /ɲamur/ | ngabu /ŋabu/ | mbweko /mbweko/ | chat /tʃa/ | paka /paka/ |
| Kula | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | camo /tʃamo/ | mengiér /mendʒje/ | chiemo /tʃiemo/ |
| Kunywa | dek /dek/ | math /mat̪/ | maath /maːt̪/ | mat /mat/ | matho /matʰo/ | bêre /beːr/ | madho /maðo/ |
| Moja | tök /tɔk/ | kɛl /kɛl/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | yon /jɔ̃/ | achiel /atʃiel/ |
| Mbili | rou /rou/ | rew /rɛw/ | aryew /arjɛw/ | aryo /arjo/ | aryo /arjo/ | dos /do/ | ariyo /arijo/ |
| Habari | ke yïn /ke jin/ | malɛ /malɛ/ | mali /mali/ | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | adiô /adjo/ | misawa /misawa/ |
| Asante | alanyiek /alaɲiek/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | mèrci /mɛrsi/ | erokamano /erokamano/ |
| Nzuri | piath /piat̪/ | gɔaa /ɡɔaː/ | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | bon /bɔ̃/ | maber /maber/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.