Dha-Anywaa

Kianuak

Nilo-Sahara

FamiliaNilo-Sahara Wasemaji~250K HatiKilatini NchiSudan Kusini, Ethiopia Lugha rasmiEthiopia Uhai wa lughasalama ISO 639-3anu

Kianuak (Anywaa, jina la asili Dha-Anywaa) ni lugha ya Kinilotiki cha Magharibi ya kundi la Lwoo ya bonde la chini la Mto Sobat, linaloenea kati ya Sudan Kusini (Jimbo la Upper Nile, Wilaya ya Pochalla) na Ethiopia (Eneo la Gambela). Jamii ya Wanuak yenye watu wapatao 250,000 kwa kawaida ni wakulima wafugaji wa ng'ombe wa nyanda za mafuriko, wanaotofautiana na majirani zao Wanuer (nus) kwa mpangilio wao wa kijamii wa vijiji vya kudumu vinavyozunguka machifu wa kurithi (kwaaro). Kiisimu, Kianuak kinashiriki sifa za Kinilotiki cha Magharibi cha Lwoo na lugha dada za Kiacholi (ach), Kilango (laj), na Kiluo (luo) — ikiwa ni pamoja na ulinganifu wa vokali wa ATR wenye makundi mawili ya ulinganifu, mfumo changamano wa toni (kwa kawaida rejista 3-4 za toni), na mofolojia ya kitenzi ya namna-hali. Kitabu cha Reh cha 1996 Anywa Language: Description and Internal Reconstructions ndicho uhifadhi mkuu wa kisasa wa kitaaluma. Jamii ya Wanuak ya Eneo la Gambela iliathirika sana na mauaji ya Gambela ya 2003 na mivutano inayoendelea na serikali ya Ethiopia.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kianuak

Maji

pii

/piː/

Moto

mac

/matʃ/

Jua

ceeŋ

/tʃeːŋ/

Mwezi

dwee

/dweː/

Nyota

lɛɛr

/lɛːr/

Mama

min

/min/

Baba

waad

/waːd/

Mimi

än

/an/

Wewe

in

/in/

Jina

nyiŋ

/ɲiŋ/

Jicho

waang

/waːŋ/

Mkono

cing

/tʃiŋ/

Moyo

cuny

/tʃuɲ/

Upendo

mar

/mar/

Mti

yat

/jat/

Nyumba

ot

/ot/

Mbwa

guok

/ɡuok/

Paka

nyamur

/ɲamur/

Kula

cam

/tʃam/

Kunywa

maath

/maːt̪/

Moja

acel

/atʃel/

Mbili

aryew

/arjɛw/

Habari

mali

/mali/

Asante

apwoyo

/apwojo/

Nzuri

ber

/ber/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Nilo-Saharan zinazohusiana

Maana KianuakKiacholiKilangoKiluoKinuerKidinkaKijingpo (Kachin)
Maji pii /piː/ pii /piː/ pii /piː/ pi /pi/ pi /pi/ piu /piu/ hka /kʰaː˧/
Moto mac /matʃ/ mac /matʃ/ mac /matʃ/ mach /matʃ/ mäc /mɛtʃ/ mac /matʃ/ wan /waːn˧/
Jua ceeŋ /tʃeːŋ/ ceng /tʃeŋ/ ceŋ /tʃeŋ/ chieng' /tʃieŋ/ caŋ /tʃaŋ/ akɔ̈l /akɔl/ jan /dʒan˧/
Mwezi dwee /dweː/ dwe /dwe/ dwe /dwe/ dwe /dwe/ pay /paj/ pɛɛi /pɛːi/ shata /ʃata˧/
Nyota lɛɛr /lɛːr/ lakalatwe /lakalatwe/ lakalatwe /lakalatwe/ sulwe /sulwe/ räl /ral/ kuel /kwɛl/ shagan /ʃəɡan/
Mama min /min/ mego /meɡo/ mego /meɡo/ mama /mama/ maar /maːr/ man /man/ nu /nu˧/
Baba waad /waːd/ baba /baba/ papo /papo/ baba /baba/ gwaar /ɡwaːr/ wun /wun/ wa /wa˧/
Mimi än /an/ an /an/ an /an/ an /an/ ɣän /ɣan/ ɣɛn /ɣɛn/ ngai /ŋai/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.