高麗時代韓國語
Kikorea cha Goryeo
Kikorea · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kikorea cha Goryeo (고려어, ~918-1392) ni hatua ya Kikorea cha Kati cha Awali kilichozungumzwa wakati wa nasaba ya Goryeo, kikiwa cha mpito kati ya Kikorea cha Kale cha Silla iliyoungana na Kikorea cha Kati cha Baadaye cha mwanzoni mwa Joseon baada ya Hangul. Kikiwa cha kabla ya Hangul (1446), kiliandikwa kwa kubadilisha herufi za Kichina kupitia mifumo mitatu: hyangchal (향찰, mchanganyiko wa kilogografia ya kimaana + kifonetiki), idu (이두, sintaksia ya Kisiniti yenye viambishi vya kisarufi vya Kikorea vilivyoandikwa kwa Hanja), na gugyeol (구결, visaidizi vya tafsiri kwa ajili ya kusoma Kichina cha Kikale). Korpasi kuu ya kiisimu ni 鶏林類事 (Gyerim Yusa, 1103) iliyoandikwa na Sun Mu (孫穆), kamusi ya Kichina-Kikorea yenye maneno yapatayo 350 yaliyonakiliwa kwa herufi za Kichina. Goryeo pia ilizalisha Jikji 直指 (1377), kitabu cha kale zaidi kilichosalia duniani kilichochapishwa kwa herufi za chuma zinazohamishika — kanuni ya Kibuddha ya Seon iliyomtangulia Gutenberg kwa miaka 78 na kuandikishwa katika Kumbukumbu ya Dunia ya UNESCO mwaka 2001. Ujenzi upya unafuata Lee Ki-Moon (2003), Sasse (1976), na Sohn (1999).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikorea cha Goryeo
Maji
沒
/*mwol/
Moto
孛
/*pwol/
Jua
契
/*hʌi/
Mwezi
妲
/*tʌl/
Nyota
—
/—/
Mama
丫彌
/*emi/
Baba
丫秘
/*api/
Mimi
—
/—/
Wewe
—
/—/
Jina
—
/—/
Jicho
嫩
/*nwun/
Mkono
遜
/*swon/
Moyo
—
/—/
Upendo
—
/—/
Mti
南記
/*namki/
Nyumba
集
/*tɕip/
Mbwa
家稀
/*kahi/
Paka
—
/—/
Kula
—
/—/
Kunywa
—
/—/
Moja
河屯
/*hatwun/
Mbili
途孛
/*twubʌr/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Sushi
醢
/hɛ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Koreanic zinazohusiana
| Maana | Kikorea cha Goryeo | Kikorea cha Kale (Silla) | Kiiberia | Proto-Kijaponi-Kikorea | Kigoguryeo | Kietruska | Kimeroe |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 沒 /*mwol/ | 勿 /*muɾ/ | — /—/ | — /—/ | 買 /*mai/ | — /—/ | 𐦠𐦶 /ato/ |
| Moto | 孛 /*pwol/ | 弗 /*puɾ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | 契 /*hʌi/ | 日 /*hai/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | usil /ˈuzil/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ |
| Mwezi | 妲 /*tʌl/ | 月羅理 /*tʌrari/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | tiur /ˈtiur/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mama | 丫彌 /*emi/ | 母史 /*əzi/ | — /—/ | *əma /əma/ | — /—/ | ati /ˈati/ | — /—/ |
| Baba | 丫秘 /*api/ | 父 /*api/ | — /—/ | *əpa /əpa/ | — /—/ | apa /ˈapa/ | — /—/ |
| Mimi | — /—/ | 吾 /*na/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mi /mi/ | — /—/ |
| Wewe | — /—/ | 汝 /*nə/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jicho | 嫩 /*nwun/ | 目 /*nun/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | 遜 /*swon/ | 孫 /*son/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | — /—/ | 心音 /*mʌsʌm/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | 思良 /*sjaɾaŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | 南記 /*namki/ | 那木 /*namok/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | 集 /*tɕip/ | 執 /*tɕip/ | iltiŕ /iltir̥/ | — /—/ | — /—/ | śuthi /ˈsuθi/ | — /—/ |
| Mbwa | 家稀 /*kahi/ | 加伊 /*kahi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | — /—/ | 食 /*məkta/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | — /—/ | 飲 /*maɕita/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | 河屯 /*hatwun/ | 一等 /*hʌnah/ | ban /ban/ | — /—/ | — /—/ | thu /θu/ | — /—/ |
| Mbili | 途孛 /*twubʌr/ | 二肹 /*tubɨɾ/ | bi /bi/ | — /—/ | — /—/ | zal /tsal/ | — /—/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | 好 /*tjoh/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sushi | 醢 /hɛ/ | — | — | — | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.