Mech Rasnal
Kietruska
Kityrsenia (lugha pekee ndani ya Italia) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kietruski (ISO 639-3: ett) kilikuwa lugha isiyo ya Kihindi-Ulaya ya Etruria ya kale na sehemu nyingine za kaskazini na katikati ya Italia, iliyothibitishwa kuanzia karibu karne ya saba KK hadi mwanzo wa Dola ya Roma. Alfabeti yake ilitoholewa kutoka muundo wa Kigiriki cha magharibi na kwa kawaida iliandikwa kulia kwenda kushoto; hati ya Kietruski nayo iliathiri alfabeti za Italia ya kale, ikiwemo asili ya alfabeti ya Kilatini. Zaidi ya maandishi elfu kumi yamesalia, lakini mengi ni majina mafupi, wakfu, kauli za umiliki au fomula za mazishi, kwa hiyo hati inaweza kusomwa huku msamiati na sarufi nyingi zikiwa bado hazina uhakika. Vyanzo vikuu virefu ni Liber Linteus ya kitani iliyohifadhiwa kama vitambaa vya mumia, Tabula Cortonensis, kigae cha Capua na mabamba ya Pyrgi ya Kietruski–Kifoinike. Wataalamu wengi huweka Kietruski pamoja na Kiraeti na Kilemni katika familia ya Kityrseni, ingawa mahusiano sahihi ya kabla ya historia bado yanajadiliwa; Kilatini kilikibadilisha polepole bila kuacha lugha ya kisasa iliyotokana nacho.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kietruska
Maji
—
/—/
Moto
—
/—/
Jua
usil
/ˈuzil/
Mwezi
tiur
/ˈtiur/
Nyota
—
/—/
Mama
ati
/ˈati/
Baba
apa
/ˈapa/
Mimi
mi
/mi/
Wewe
—
/—/
Jina
—
/—/
Jicho
—
/—/
Mkono
—
/—/
Moyo
—
/—/
Upendo
—
/—/
Mti
—
/—/
Nyumba
śuthi
/ˈsuθi/
Mbwa
—
/—/
Paka
—
/—/
Kula
—
/—/
Kunywa
—
/—/
Moja
thu
/θu/
Mbili
zal
/tsal/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Vyanzo
- Bonfante & Bonfante (2002) — The Etruscan Language: An Introduction
- Pallottino (1968) — The Etruscans
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Tyrsenian (language isolate within Italy) zinazohusiana
| Maana | Kietruska | Kimesapi | Proto-Kijaponi-Kikorea | Kifrigia | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kitartessian | Kiiberia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moto | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | usil /ˈuzil/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | tiur /ˈtiur/ | — /—/ | — /—/ | masê /maˈseː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mama | ati /ˈati/ | — /—/ | *əma /əma/ | mater /ˈmater/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | apa /ˈapa/ | ana /ˈana/ | *əpa /əpa/ | atas /aˈtas/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mimi | mi /mi/ | — /—/ | — /—/ | az /az/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jicho | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | śuthi /ˈsuθi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | iltiŕ /iltir̥/ |
| Mbwa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | kan /kan/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | thu /θu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ban /ban/ |
| Mbili | zal /tsal/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | bi /bi/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.