Koyra Chiini

Kikoyra Chiini

Songhai

FamiliaSonghai Wasemaji~200–220K HatiKilatini (alfabeti rasmi ya Mali ya 1968; othografia iliyoundwa na Heath 1999) NchiMali (eneo la Timbuktu — pindo la Mto Niger; wilaya za Goundam na Niafunké) Lugha rasmiMali (lugha ya taifa inayotambuliwa kama sehemu ya kundi pana la Kisonghai) Uhai wa lughasalama ISO 639-3khq

Koyra Chiini, yaani “lugha ya mji,” ni lugha ya Kisonghai inayozungumzwa Timbuktu na makazi ya karibu kwenye pinda la Niger nchini Mali, yakiwemo Diré, Goundam, Tonka na Niafunké. Inaunda mkusanyiko wa lahaja za magharibi za Kisonghai na hutofautiana wazi na Koyraboro Senni inayozungumzwa mashariki karibu na Gao, huku Djenné Chiini ikiwa aina ya magharibi inayohusiana kwa karibu. Mpangilio wa msingi wa kishazi ni kiima–kitenzi–yambwa, si SOV; chembe za hali, njeo na ukanushi hutangulia kitenzi, lakini vihusishi vya baada huja baada ya kijalizo. Katika kirai nomino, vivumishi, nambari, viashiria na alama za uainisho na wingi kwa kawaida hufuata nomino. Tofauti na lugha kadhaa za Kisonghai nje ya Mali, Koyra Chiini haina toni za kileksika au kisarufi zinazobainisha maana, na fonolojia yake iliyoelezwa hutofautisha vokali fupi na ndefu.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kikoyra Chiini

Maji

hari

/hari/

Moto

nuune

/nuːne/

Jua

wari

/wari/

Mwezi

handu

/handu/

Nyota

handariya

/handaːɾija/

Mama

nya

/ɲa/

Baba

baaba

/baːba/

Mimi

ay

/aj/

Wewe

ni

/ni/

Jina

maa

/maː/

Jicho

mo

/mo/

Mkono

kambe

/kambe/

Moyo

bine

/bine/

Upendo

baŋa

/baŋa/

Mti

tuuri

/tuːri/

Nyumba

huu

/huː/

Mbwa

hansi

/hansi/

Paka

muusu

/muːsu/

Kula

ŋwa

/ŋwa/

Kunywa

hane

/hane/

Moja

afo

/afo/

Mbili

ihinka

/ihiŋka/

Habari

fofo

/fofo/

Asante

barka

/barka/

Nzuri

boori

/boːri/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Songhai zinazohusiana

Maana Kikoyra ChiiniKikoyraboro SenniKizarmaKibishnupriya cha ManipuriKifulaKiwolayttaKiaari
Maji hari /hari/ hari /hari/ hari /hari/ পানি /paːni/ ndiyam /ndijam/ haatta /haːtːa/ waki /waki/
Moto nuune /nuːne/ nuune /nuːne/ danji /dandʒi/ আগুন /aːɡun/ yiite /jiːte/ tama /tama/ mola /mola/
Jua wari /wari/ wayna /wajna/ wayna /wajna/ বেল /bel/ naange /naːŋɡe/ awa /awa/ háy /haj/
Mwezi handu /handu/ handu /handu/ handu /handu/ জুনাক /dʒunak/ lewru /lewɾu/ aginaa /aɡinaː/ arfi /arfi/
Nyota handariya /handaːɾija/ handariya /handaːɾija/ handariya /handaːɾija/ তারা /taɾa/ hoodere /hoːdeɾe/ xoolinttee /tʼoːlintːeː/ manka /ˈmanka/
Mama nya /ɲa/ nya /ɲa/ ñaa /ɲaː/ মা /maː/ yumma /jumːa/ aaya /aːja/ inde /inde/
Baba baaba /baːba/ baaba /baːba/ baba /baba/ বাবা /baːba/ baaba /baːba/ aawa /aːwa/ baba /baba/
Mimi ay /aj/ ay /aj/ ay /aj/ মি /mi/ miin /miːn/ taani /taːni/ ita /ʔiˈta/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.