Koyra Chiini
Kikoyra Chiini
Songhai
Koyra Chiini, yaani “lugha ya mji,” ni lugha ya Kisonghai inayozungumzwa Timbuktu na makazi ya karibu kwenye pinda la Niger nchini Mali, yakiwemo Diré, Goundam, Tonka na Niafunké. Inaunda mkusanyiko wa lahaja za magharibi za Kisonghai na hutofautiana wazi na Koyraboro Senni inayozungumzwa mashariki karibu na Gao, huku Djenné Chiini ikiwa aina ya magharibi inayohusiana kwa karibu. Mpangilio wa msingi wa kishazi ni kiima–kitenzi–yambwa, si SOV; chembe za hali, njeo na ukanushi hutangulia kitenzi, lakini vihusishi vya baada huja baada ya kijalizo. Katika kirai nomino, vivumishi, nambari, viashiria na alama za uainisho na wingi kwa kawaida hufuata nomino. Tofauti na lugha kadhaa za Kisonghai nje ya Mali, Koyra Chiini haina toni za kileksika au kisarufi zinazobainisha maana, na fonolojia yake iliyoelezwa hutofautisha vokali fupi na ndefu.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikoyra Chiini
Maji
hari
/hari/
Moto
nuune
/nuːne/
Jua
wari
/wari/
Mwezi
handu
/handu/
Nyota
handariya
/handaːɾija/
Mama
nya
/ɲa/
Baba
baaba
/baːba/
Mimi
ay
/aj/
Wewe
ni
/ni/
Jina
maa
/maː/
Jicho
mo
/mo/
Mkono
kambe
/kambe/
Moyo
bine
/bine/
Upendo
baŋa
/baŋa/
Mti
tuuri
/tuːri/
Nyumba
huu
/huː/
Mbwa
hansi
/hansi/
Paka
muusu
/muːsu/
Kula
ŋwa
/ŋwa/
Kunywa
hane
/hane/
Moja
afo
/afo/
Mbili
ihinka
/ihiŋka/
Habari
fofo
/fofo/
Asante
barka
/barka/
Nzuri
boori
/boːri/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Songhai zinazohusiana
| Maana | Kikoyra Chiini | Kikoyraboro Senni | Kizarma | Kibishnupriya cha Manipuri | Kifula | Kiwolaytta | Kiaari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | hari /hari/ | hari /hari/ | hari /hari/ | পানি /paːni/ | ndiyam /ndijam/ | haatta /haːtːa/ | waki /waki/ |
| Moto | nuune /nuːne/ | nuune /nuːne/ | danji /dandʒi/ | আগুন /aːɡun/ | yiite /jiːte/ | tama /tama/ | mola /mola/ |
| Jua | wari /wari/ | wayna /wajna/ | wayna /wajna/ | বেল /bel/ | naange /naːŋɡe/ | awa /awa/ | háy /haj/ |
| Mwezi | handu /handu/ | handu /handu/ | handu /handu/ | জুনাক /dʒunak/ | lewru /lewɾu/ | aginaa /aɡinaː/ | arfi /arfi/ |
| Nyota | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ | তারা /taɾa/ | hoodere /hoːdeɾe/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | manka /ˈmanka/ |
| Mama | nya /ɲa/ | nya /ɲa/ | ñaa /ɲaː/ | মা /maː/ | yumma /jumːa/ | aaya /aːja/ | inde /inde/ |
| Baba | baaba /baːba/ | baaba /baːba/ | baba /baba/ | বাবা /baːba/ | baaba /baːba/ | aawa /aːwa/ | baba /baba/ |
| Mimi | ay /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | মি /mi/ | miin /miːn/ | taani /taːni/ | ita /ʔiˈta/ |
| Wewe | ni /ni/ | ni /ni/ | ni /ni/ | তি /ti/ | aan /aːn/ | neeni /neːni/ | ahna /ahˈna/ |
| Jina | maa /maː/ | maa /maː/ | maa /maː/ | নাম /nam/ | innde /inːde/ | sunttaa /suntːaː/ | naami /naːˈmi/ |
| Jicho | mo /mo/ | mo /mo/ | mo /mo/ | চোখ /tʃokʰ/ | yiitere /jiːteɾe/ | ayfee /ajfeː/ | aafi /aːfi/ |
| Mkono | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | হাত /haːt/ | junngo /dʒuŋːɡo/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | kushum /kuʃum/ |
| Moyo | bine /bine/ | bine /bine/ | bina /bina/ | মন /mon/ | ɓernde /ɓeɾnde/ | wozanaa /wozanaː/ | lubba /lubːa/ |
| Upendo | baŋa /baŋa/ | baŋa /baŋa/ | baa /baː/ | মায়া /maja/ | yiɗde /jiɗːe/ | siiqaa /siːqaː/ | gaya /ɡaja/ |
| Mti | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | গাছ /ɡaːtʃʰ/ | lekki /lekːi/ | mittaa /mitːaː/ | miza /miza/ |
| Nyumba | huu /huː/ | huu /huː/ | fu /fu/ | ঘর /ɡʱaɾ/ | suudu /suːdu/ | keettaa /keːtːaː/ | kara /kara/ |
| Mbwa | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | কুট্টা /kuʈːaː/ | rawandu /ɾawandu/ | kanaa /kanaː/ | kana /kana/ |
| Paka | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | বিল্লি /bilːi/ | ullundu /ulːundu/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ |
| Kula | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | খাব /kʰaːb/ | ñaamde /ɲaːmde/ | miya /miːja/ | itte /itːe/ |
| Kunywa | hane /hane/ | hane /hane/ | hañu /haɲu/ | পান কর /paːn kaɾ/ | yarude /jaɾude/ | ushiya /uʃija/ | ushe /uʃe/ |
| Moja | afo /afo/ | afo /afo/ | affo /afːo/ | এক /ek/ | go'o /ɡoʔo/ | issino /isːino/ | kollo /kolːo/ |
| Mbili | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | দুই /dui/ | ɗiɗi /ɗiɗi/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | qasken /qasˈken/ |
| Habari | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | নমস্কার /nomoskar/ | jam tan /dʒam tan/ | saro /saro/ | saro /saro/ |
| Asante | barka /barka/ | barka /barka/ | fofo /fofo/ | ধইন্যবাদ /dʱoinjobaːd/ | a jaaraama /a dʒaːɾaːma/ | galatay /ɡalataj/ | galatoma /ɡalatoma/ |
| Nzuri | boori /boːri/ | boori /boːri/ | boori /boːri/ | ভালা /bʱaːlaː/ | moƴƴo /moƴːo/ | lo'o /loʔo/ | goodi /ɡoːdi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.