うちなーぐち
Kiokinawa
Japonic (Ryukyuan, Northern)
Pia hujulikana kama: Okinawan, Uchinaaguchi
Kiokinawa (Uchinaaguchi) ni lugha ya asili ya Ryukyu kutoka visiwa vya kati na kusini vya Okinawa, tofauti na Kijapani na haieleweki kwa wazungumzaji wa Kijapani. Mabadiliko ya kilugha kuelekea Kijapani sanifu yamesababisha izungumzwe hasa na wazee, huku juhudi za uamsho wa kitamaduni zikiendelea.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiokinawa
Maji
水
/mid͡ʑi/
Moto
ふぃー
/ɸiː/
Jua
てぃだ
/tida/
Mwezi
月
/t͡ɕit͡ɕi/
Mama
あんまー
/ammaː/
Baba
すー
/suː/
Kula
食でぃ
/kadi/
Kunywa
飲でぃ
/nudi/
Upendo
愛
/eː/
Moyo
心
/kukuɾu/
Mti
木
/t͡ɕiː/
Nyumba
家
/jaː/
Mbwa
犬
/inɯ/
Paka
まやー
/majaː/
Mkono
手
/tiː/
Jicho
目
/miː/
Habari
はいさい
/haisai/
Asante
にふぇーでーびる
/niɸeːdeːbiɾu/
Moja
一
/tiːt͡ɕi/
Nzuri
まし
/maɕi/
Vyanzo
- Ethnologue 27: Okinawan
- Shibatani (1990) The Languages of Japan
- UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Japonic (Ryukyuan, Northern) zinazohusiana
| Maana | Kiokinawa | Kiyaeyama | Kimiyako | Proto-Kiryūkyū | Kijapani (enzi ya Edo) | Lahaja ya Kyoto | Usomaji wa Kanbun (Kijapani) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 水 /mid͡ʑi/ | 水 /mid͡zɨ/ | 水 /mid͡zɨ/ | *midu /midu/ | 水 /mid͡zɯ/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Moto | ふぃー /ɸiː/ | 火 /piː/ | 火 /piː/ | *pii /piː/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Jua | てぃだ /tida/ | てぃだ /tida/ | てぃだ /tida/ | *teda /teda/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Mwezi | 月 /t͡ɕit͡ɕi/ | 月 /t͡sɨkɨ/ | 月 /t͡sɨkɨ/ | *tuki /tuki/ | 月 /t͡sɯki/ | 月 /t͡sɯki/ | 月 /t͡sɯki/ |
| Mama | あんまー /ammaː/ | あんま /amma/ | あんま /amma/ | *amma /amma/ | おっかさん /okkasaɴ/ | お母さん /okaːsaɴ/ | 母 /haha/ |
| Baba | すー /suː/ | うや /uja/ | うや /uja/ | *aja /aja/ | おとっつぁん /otottsaɴ/ | お父さん /otoːsaɴ/ | 父 /tɕitɕi/ |
| Kula | 食でぃ /kadi/ | 食でぃ /kadi/ | 食み /kami/ | *kam- /kam/ | 食う /kɯː/ | 食べて /tabete/ | 食らふ /kuɾau/ |
| Kunywa | 飲でぃ /nudi/ | 飲でぃ /nudi/ | 飲み /numi/ | *num- /num/ | 飲む /nomu/ | 飲んで /nonde/ | 飲む /nomɯ/ |
| Upendo | 愛 /eː/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ | — /—/ | 恋 /kohi/ | 愛 /ai/ | 愛す /aisɯ/ |
| Moyo | 心 /kukuɾu/ | 肝 /kimu/ | 肝 /kimu/ | *kimu /kimu/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Mti | 木 /t͡ɕiː/ | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | *kii /kiː/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Nyumba | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | *yaa /jaː/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Mbwa | 犬 /inɯ/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /iɴ/ | *in /in/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| Paka | まやー /majaː/ | 猫 /majaː/ | 猫 /majaː/ | *maja /maja/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| Mkono | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | *tii /tiː/ | 手 /te/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Jicho | 目 /miː/ | 目 /miː/ | 目 /miː/ | *mii /miː/ | 目 /me/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Habari | はいさい /haisai/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | んみゃーち /n̩mjaːt͡ɕi/ | — /—/ | 御機嫌よう /ɡokiɡeɴjoː/ | こんにちは /konnit͡ɕiwa/ | 拝啓 /haikei/ |
| Asante | にふぇーでーびる /niɸeːdeːbiɾu/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | たんでぃがーたんでぃ /tandiɡaːtandi/ | — /—/ | 忝い /katadʑikenai/ | おおきに /oːkini/ | 謝す /ɕasu/ |
| Moja | 一 /tiːt͡ɕi/ | 一つ /puːt͡sɨ/ | 一つ /puːt͡sɨ/ | *pitu /pitu/ | 一 /it͡ɕi/ | 一 /it͡ɕi/ | 一 /ɸitotu/ |
| Nzuri | まし /maɕi/ | まし /maɕi/ | まし /maɕi/ | *masi /maɕi/ | 良い /joi/ | ええ /eː/ | 良し /joɕi/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.