うちなーぐち
Kiokinawa
Kijaponi (tawi la Ryukyu, Kaskazini)
Pia hujulikana kama: Okinawan, Uchinaaguchi
Kiokinawa (Uchinaaguchi) ni lugha ya asili ya Ryukyu kutoka visiwa vya kati na kusini vya Okinawa, tofauti na Kijapani na haieleweki kwa wazungumzaji wa Kijapani. Mabadiliko ya kilugha kuelekea Kijapani sanifu yamesababisha izungumzwe hasa na wazee, huku juhudi za uamsho wa kitamaduni zikiendelea.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiokinawa
Maji
水
/midʑi/
Moto
ふぃー
/ɸiː/
Jua
てぃーだ
/tiːda/
Mwezi
月
/tɕitɕi/
Nyota
ふし
/ɸuɕi/
Mama
あんまー
/ʔammaː/
Baba
すー
/suː/
Mimi
わん
/waɴ/
Wewe
やー
/ʔjaː/
Jina
なー
/naː/
Jicho
目
/miː/
Mkono
手
/tiː/
Moyo
心
/kukuɾu/
Upendo
情き
/nasaki/
Mti
木
/kiː/
Nyumba
家
/jaː/
Mbwa
犬
/ʔiɴ/
Paka
まやー
/majaː/
Kula
食でぃ
/kadi/
Kunywa
飲でぃ
/nudi/
Moja
一
/tiːtɕi/
Mbili
たーち
/taːtɕi/
Habari
はいさい
/haisai/
Asante
にふぇーでーびる
/niɸeːdeːbiɾu/
Nzuri
ゆたさん
/jutasaɴ/
Woof
わうわう
/wauwau/
Vyanzo
- Ethnologue 27: Okinawan
- Shibatani (1990) The Languages of Japan
- UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Japonic (Ryukyuan, Northern) zinazohusiana
| Maana | Kiokinawa | Kiyaeyama | Kimiyako | Proto-Kiryūkyū | Kijapani (Kagoshima) | Lahaja ya Hakata | Lahaja ya Osaka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 水 /midʑi/ | 水 /midzɨ/ | 水 /midzɨ/ | *midu /midu/ | 水 /midzɯ̥/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| Moto | ふぃー /ɸiː/ | 火 /pɨː/ | 火 /pɨː/ | *pii /piː/ | 火っ /çiʔ/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| Jua | てぃーだ /tiːda/ | てぃだ /tida/ | てぃだ /tida/ | *teda /teda/ | お日さん /ohisaɴ/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| Mwezi | 月 /tɕitɕi/ | 月 /tsɨkɨ/ | 月 /tsɨkɨ/ | *tuki /tuki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| Nyota | ふし /ɸuɕi/ | ぷし /puɕi/ | ぷすぃ /pusɿ/ | *posi /posi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| Mama | あんまー /ʔammaː/ | あっぱ /appa/ | あんな /anna/ | *amma /amma/ | かか /kaka/ | お母しゃん /okaːɕaɴ/ | おかん /okaɴ/ |
| Baba | すー /suː/ | あっちゃ /attʃa/ | うや /uja/ | *aja /aja/ | とと /toto/ | お父しゃん /otoːɕaɴ/ | おとん /otoɴ/ |
| Mimi | わん /waɴ/ | ばぬ /banu/ | ばん /baɴ/ | *wa /wa/ | おい /oi/ | 俺 /oɾe/ | わし /waɕi/ |
| Wewe | やー /ʔjaː/ | わー /waː/ | ゔゔぁ /vːa/ | *ura /ura/ | わい /wai/ | あんた /anta/ | あんた /anta/ |
| Jina | なー /naː/ | なー /naː/ | なー /naː/ | *na /na/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| Jicho | 目 /miː/ | 目 /miː/ | 目 /miː/ | *mii /miː/ | 目 /me/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| Mkono | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | 手 /tiː/ | *tii /tiː/ | 手 /te/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| Moyo | 心 /kukuɾu/ | 肝 /kɨmu/ | 肝 /kɨmu/ | *kimu /kimu/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| Upendo | 情き /nasaki/ | 情き /nasaki/ | 思い゚ /umuɨ/ | — /—/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| Mti | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | 木 /kiː/ | *kii /kiː/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| Nyumba | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | 家 /jaː/ | *yaa /jaː/ | 家 /eː/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| Mbwa | 犬 /ʔiɴ/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /iɴ/ | *in /in/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /inɯ/ |
| Paka | まやー /majaː/ | 猫 /maja/ | 猫 /maju/ | *maja /maja/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| Kula | 食でぃ /kadi/ | 食い /ɸai/ | 食い /fai/ | *kam- /kam/ | 食うて /kɯːte/ | 食うて /kɯːte/ | 食べて /tabete/ |
| Kunywa | 飲でぃ /nudi/ | 飲み /numi/ | 飲み /numi/ | *num- /num/ | 飲うで /noːde/ | 飲うで /noːde/ | 飲んで /nonde/ |
| Moja | 一 /tiːtɕi/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | 一つ /pɨtiːtsɨ/ | *pitu /pitu/ | 一つ /çitotsɯ/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| Mbili | たーち /taːtɕi/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | ふたーつ /ftaːtsɿ/ | *puta /puta/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| Habari | はいさい /haisai/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | はい /hai/ | — /—/ | おやっとさあ /ojattosaː/ | 何ばしよっと? /nambaɕotto/ | 毎度 /maido/ |
| Asante | にふぇーでーびる /niɸeːdeːbiɾu/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | たんでぃがーたんでぃ /tandiɡaːtandi/ | — /—/ | ありがとさげもす /aɾiɡatosaɡemosɯ/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ | おおきに /oːkini/ |
| Nzuri | ゆたさん /jutasaɴ/ | カイシャーン /kaiʃaːɴ/ | ぞーはン /dzoːhaɴ/ | *masi /maɕi/ | 良かって /jokatte/ | よか /joka/ | ええ /eː/ |
| Woof | わうわう /wauwau/ | わうわう /wauwau/ | わうわう /wauwau/ | — | — | — | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.