Iñupiatun

Kiinupiaq

Kieskimo-Aleuti (Inuit)

FamiliaKieskimo-Aleuti (Inuit) Wasemaji~2K (definitely endangered) HatiKilatini (iliyopanuliwa yenye ġ ł ñ ŋ q) NchiMarekani (Alaska, North Slope) Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha rasmi; Kiiñupiaq ni mojawapo ya lugha 20 rasmi za Alaska chini ya HB 216, 2014) Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3ipk

Iñupiaq (ISO 639-1: ik) ni lugha ya familia ya Inuit–Yupik–Unangan inayozungumzwa kaskazini na kaskazini-magharibi mwa Alaska. Iñupiaq ya Alaska ina makundi mawili makuu ya lahaja: Iñupiaq ya Alaska Kaskazini, ikijumuisha North Slope na Malimiut, na Iñupiaq ya Rasi ya Seward, ikijumuisha Qawiaraq na Bering Strait. Makundi hayo hutofautiana sana, huku aina zinazopakana zikiunda mwendelezo. Makadirio ya sasa ya Alaska yanaonyesha takriban wazungumzaji 500–1,500 wenye ujuzi wa juu, pamoja na wanaojifunza kama lugha ya pili, lakini urithishaji kwa watoto umedhoofika sana. Iñupiaq ni lugha ya polisintetiki inayounda maneno changamano kutoka mofimu nyingi, na huandikwa kwa tahajia yenye msingi wa Kilatini iliyo na herufi kama ġ, ł, ñ na ŋ. Ni mojawapo ya lugha rasmi za Alaska, na programu za jamii pamoja na kozi za University of Alaska husaidia uwekaji kumbukumbu na ufufuaji wake.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiinupiaq

Maji

imiq

/imiq/

Moto

igniq

/iɡniq/

Jua

siqiñiq

/siqiɲiq/

Mwezi

tatqiq

/tatqiq/

Nyota

uvluġiaq

/uvluʁiaq/

Mama

aaka

/aːka/

Baba

aapa

/aːpa/

Mimi

uvaŋa

/uvaŋa/

Wewe

ilvich

/iʎvitʃ/

Jina

atiq

/atiq/

Jicho

iri

/iri/

Mkono

argak

/arɡak/

Moyo

uumman

/uːmːan/

Upendo

piqpaġiyaa

/piqpaʁijaː/

Mti

napaaqtaq

/napaːqtaq/

Nyumba

iglu

/iɡlu/

Mbwa

qimmiq

/qimːiq/

Paka

pussiq

/pusːiq/

Kula

niġiruq

/niʁiruq/

Kunywa

imiġuq

/imiʁuq/

Moja

atausiq

/atausiq/

Mbili

malġuk

/maʎɣuk/

Habari

paglagvik

/paɡlaɡvik/

Asante

quyanaq

/qujanaq/

Nzuri

nakuuruq

/nakuːruq/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Eskimo-Aleut (Inuit) zinazohusiana

Maana KiinupiaqKiinuktitutKigrinlandKiyupik cha Kati cha AlaskaKiyupik cha Siberia ya KatiKituvaluKitokelau
Maji imiq /imiq/ ᐃᒪᖅ /imaq/ imeq /imeq/ meq /meq/ мэк /mək/ vai /vai/ vai /vai/
Moto igniq /iɡniq/ ᐃᑯᒪ /ikuma/ ikuallaq /ikuaɬːaq/ keneq /keneq/ кэныг /kənəɡ/ afi /afi/ afi /afi/
Jua siqiñiq /siqiɲiq/ ᓯᕿᓂᖅ /siqiniq/ seqineq /seqineq/ akerta /akerta/ маасьихта /maːsʲixta/ laa /laː/ la /la/
Mwezi tatqiq /tatqiq/ ᑕᖅᑭᖅ /taqːiq/ qaammat /qaːmːat/ iraluq /iraluq/ аасʼта /aːsʼta/ masina /masina/ malama /malama/
Nyota uvluġiaq /uvluʁiaq/ ᐅᓪᓗᕆᐊᖅ /ulˈluːriaq/ ulloriaq /uɬːɔʁiaq/ agyaq /aɣjaq/ агьяӄ /aɣjaq/ fetū /feˈtuː/ fetu /fetu/
Mama aaka /aːka/ ᐊᓈᓇ /anaːna/ anaana /anaːna/ aana /aːna/ аакаг /aːkaɡ/ maatua /maːtua/ mātua /maːtua/
Baba aapa /aːpa/ ᐊᑖᑕ /ataːta/ ataata /ataːta/ ata /ata/ аатаг /aːtaɡ/ tamana /tamana/ tamana /tamana/
Mimi uvaŋa /uvaŋa/ ᐅᕙᖓ /uˈvaŋa/ uanga /uaŋa/ wiinga /wiːŋa/ хванга /xʷaŋa/ au /au/ au /au/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.